organizmlardagi biologik maromlar o’simlik va hayvonlarning hayotiy formalari

DOC 66.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663002929.doc organizmlardagi biologik maromlar organizmlardagi biologik maromlar o’simlik va hayvonlarning hayotiy formalari reja: 1.tashqi ekzogen maromlar 2. fotoperiodizm 3. o’simliklarning hayotiy formalari 4. hayvonlarning hayotiy formalari yer yuzudagi iqlimning asosiy tiplari va ularning bir – birlari bilan bog’liqligi yer bilan quyoshning turushi, ta’siri asosida kelib chiqadi.ularning bog’liq holda joylashishida materiklar joylashishiga ta’siri va okeanlar, shamol va dengiz oqimlarining hosil bo’lishi, ulardagi tirik organizmlarning rivojlanishi, o’zgarishi va taqsimlanashi yuzaga keladi. yer yuzuning u yoki bu hududining iqlimini issiq, sovuq, quruq deb tavsiflash mumkin.lekin har bir hudud iqlimining davriy o’zgarishlari, astronomik davriy voqeliklar natijasida, ya’ni yerning o’z o’qi atrofida aylanishidan bir kunlik muhit sharoiti yuzaga keladi.oyning yer atrofida aylanishi dengiz suvlarining ko’tarilishi yoki pasayishi, yerning quyosh atrofida aylanishi yil davomida vaqt, fasllar almashinishini keltirib chiqaradi.oy har 26,5 kunda to’lib, yangi fazaga o’tadi.qadimgi xalqlar tuproqning har xilligi, hosilning mo’l bo’lishi, hayvonlarning yaxshi ko’payishi, ular sonining ortishi, insonlarning tug’ulishi, oyning fazoda turush holati bilan …

ekologik omillar, geografik hududlar va ularning iqlimi fasllar bo’yicha o’zgaradi. tashqi ekzogen maromlar. ko’pchilik hayvonlarda kun davomidagi davriylik fiziologik funksiyalarning o’zgarib turushiga to’g’ri kelmaydi.jumladan, hayvonlardagi sutka davomida periodiklik kunduzgi, g’ira – shira va tunda yashaydigan hayvonlarga xosdir.suv havzalarida plankton organizmlarning kunduz va tunda almashib turushi kuzatiladi.yerning aylanishi bilan geofizik o’zgarishlar ( quyosh radiatsiyasining aktivligi tirik tabiat (har 11 yilda) va undagi tirik jonzotlar holatiga kuchli ta’sir ko’rsatadi. hamma tirik organizmlarda sutkalik maromlar mavjud. biologik maromlar hayotning hamma tuzulishi ( oddiy hujayradagi bioximik reaksiyalardan tortib, eng murakkab tuzulishga ega bo’lgan organizmlarda bo’lib o’tadi. har bir hujayra, har bir organizm o’zining “ish maromi “ (ritmi) ga ega. taxminan 24 soat vaqtdagi (sirkat ritim) sutkalik ritimlar asosida ish maromlari bir – birlari bilan bog’langan. tirik organizmlardagi sutkalik (sirkat) maromlar juda keng diapazonda kuzatiladi. sutkalik maromlar nafas olish va tana harorati o’zgarishida, yurak faoliyati va qon aylanishida, ichak – oshqozon va ortiqcha moddalarning tanadan …

shu uchun zarur bo’lgan fotiperiodik reaksiyaga bog’liq holda o’simliklar 3 ta guruhga bo’linadi: 1. qisqa kunli 2. uzun kunli 3. fotodavrga neytral (befarq) o’simliklar o’simliklarda ko’p biomassa- organik moddalar uzoq yorug’lik kunlarida hosil bo’ladi. bunday kunlar moskva atrofida 17 soat, arxangelsk kengliklarida 20 soatdan ham ortiq, o’rta osiyo yozining eng yorug’ kunlari 14-15 soatdan ortmaydi. o’simlik urug’larining tinchlik davrini to’xtatib, unish, o’sish boshlanishi bo’yicha ular 3 turga bo’linadi: tabiiy, majburiy va indutsiranli tinchlik davrlarini o’tadi. ayrim hollarda uzoq qizil (736 nm) va yaqin qizil (660 nm) nurlar ta’sirida ham urug’lar tinchlik davriga o’tishi mumkin. qizil nurlar daraxt va o’simliklar yaproqlari oralaridan o’tib, tuproq ustiga, urug’larga ta’sir qiladi. yaproqlar tushib, yer beyiga nurlar ko’p va to’g’ri tushgandan keyingina urug’lar tinchlikdan chiqadi, unish va o’sish boshlanadi. hayvonlarda ham o’simliklardagi kabi tashqi muhit ta’siriga javoban “tinchlik davri” ni o’tadi. hayvonlarda noqulay sharoit yuzaga kelganda quyidagicha moslashishi: 1. hayvonlarning qulay sharoit paydo bo’lishini tezda …

i bir –biridan farqlash va aniqlashning kaliti – ularning turli iqlim sharoitlardagi hayotiy formalari bo’yicha ajratishdan iboratdir. jumladan, o’simliklar klimaksida cho’l bioiqlimlari – cho’l boshoqdoshlar guruhlari va shu boshoqdoshlar boshqa iqlim klimakslarida ham uchraydi, ya’ni dasht hududida o’t o’simliklar asta –sekin o’rmon daraxtlari bilan almashadi. o’simlik, hayvonlarning morfologik ko’rinishlari, muhitga eko –fiziologik moslashishlari evolutsion rivojlanish jarayonida yuzaga kelgan va bu morfologik moslashish juda muhim ahamiyatga ega bo’lib, ularning tashqi tuzulishlari turlarning yashab qolishi rivojlanishiga imkon bergan.suv muhiti tirik organizmlarning tana tuzulishlari, uning harakat qilishiga moslashgan. suv hayvonlarning formalari suvda tez harakat qilishiga, suvning pastki va yuza qatlamlariga tushib – chiqib turushiga (plankton organizmlar) moslashgan. o’simliklarning hayotiy formalari. o’simlik va hayvonlarning yashash muhit omillariga morfologik moslashishlari ularning tashqi qiyofasi –hayotiy formalari orqali bo’lib, turli tashqi ko’rinishlar evolutsion jarayonlarida hosil bo’lgan va ularni tashqi muhitning turli noqulay ta’siridan saqlagan. o’simliklar olami vakillarning turlari sharoitiga moslashishlari natijasida turli formalar vujudga kelgan. aristotel davridan …

’siliklar bo’lib, ularning qaytadan o’sish kurtaklari havo novdalarida yer yuzasidan 30 sm. dan yuqori joylashgan; 2. xamefitlar (ch). unga baland bo’lmagan o’simliklar, butalar, chala butalar ularning o’sish kurtaklari qishlovchi novdalarning uchida, yer yuzasidan 20-30 sm yuqori joylashgan bo’lib, qishlashi qor ostida o’tadi 3. gemikriptofitllar (h). ko’p yillik o’simliklar, ularning asosiy yer usti qismlari qurib, yerga tushib yer ustida joylashgan qayta o’sish ko’rtaklarini berkitadi. 4. kriptofitlar (k). bu guruhga juda turli- tuman o’simliklar kiradi. ularning qayta tiklanish ko’rtaklarini va qiyofasini o’zgartirgan novdalar uchlari yer ostida yoki boshqa substraktlar tagida joylashgan. 5. tirofitlar (th). trofitlar asosan bir yillik o’simliklar bo’lib, quruq yoki sovuq davrlarni spora yoki urug’ formasida o’tkazadi. ular noqulay sharoitni effektiv o’tkazish uchunmorfologik va fiziologik jihatdan yaxshi moslashgan. yu. odum (1971) yashash sharoitiga qarab, o’simliklarni 3 ta hayotiy formalarga bo’ladi: 1. qurg’oqchilikdan chetlanuvchi bir yillik o’simliklar 2. o’z tanalarida yetarli suv saqlovchi sukkulentlar (kaktuslar) 3. cho’l butalari, ularning ko’plab shoxchalari, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "organizmlardagi biologik maromlar o’simlik va hayvonlarning hayotiy formalari"

1663002929.doc organizmlardagi biologik maromlar organizmlardagi biologik maromlar o’simlik va hayvonlarning hayotiy formalari reja: 1.tashqi ekzogen maromlar 2. fotoperiodizm 3. o’simliklarning hayotiy formalari 4. hayvonlarning hayotiy formalari yer yuzudagi iqlimning asosiy tiplari va ularning bir – birlari bilan bog’liqligi yer bilan quyoshning turushi, ta’siri asosida kelib chiqadi.ularning bog’liq holda joylashishida materiklar joylashishiga ta’siri va okeanlar, shamol va dengiz oqimlarining hosil bo’lishi, ulardagi tirik organizmlarning rivojlanishi, o’zgarishi va taqsimlanashi yuzaga keladi. yer yuzuning u yoki bu hududining iqlimini issiq, sovuq, quruq deb tavsiflash mumkin.lekin har bir hudud iqlimining davriy o’zgarishlari, astronomik davriy voqeliklar natijasida, ya’ni yerning ...

DOC format, 66.5 KB. To download "organizmlardagi biologik maromlar o’simlik va hayvonlarning hayotiy formalari", click the Telegram button on the left.

Tags: organizmlardagi biologik maroml… DOC Free download Telegram