табиий ресурслардан окилона фойдаланиш ва биосферани мухофаза килиш

DOC 119,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363953228_42775.doc табиий ресурслардан окилона фойдаланиш ва биосферани мухофаза килиш www.arxiv.uz режа: 1. табиий ресурслар. 2. экологик муаммолар. 3. чиқиндисиз ишлаб чиқариш. 4. ёпиқ тарзда ишлаб чиқариш табиий ресурслар. жамият моддий ва маънавий эҳтиёжида фойдаланиладиган инсоннинг яшаши учун зарур бўлган табиий муҳитдаги барча нарсалар табиий ресурслар, яъни табиат бойликлари дейилади. табиий ресурслар шартли равишда тугамайдиган ва тугайдиган ресурсларга ажратилади ( 10-расм). 10-расм. табиий ресурсларнинг турлари қуёш энергияси, ернинг ички иссиқлиги, шамол, сув, ҳаво тугамайдиган табиий ресурсларга киради. тугайдиган табиий ресурлар қайта тикланадиган ва қайта тикланмайдиган ресурсларга ажратилади. қайта тикланадиган табиий ресурсларга ўсимликлар ва ҳайвонат дунёси, тупроқ, айрим фойдали қазилмалар; қайта тикланмайдиган ресурларга деярлик барча фойдали қазилмалар (ёқилғи, минерал хомашёлар) киради. одам табиий ресурслардан қадимдан ўз фаолиятида фойдаланиб келган. инсон яшаш учун фақат табиий муҳитдан фойдаланиб қолмасдан ўзи учун сунъий муҳит (шаҳарлар, қишлоқлар, турар жойлар, боғлар, экин майдонлари ҳордиқ чиқариш жойлари) ҳам яратган. кишилик жамиятининг ривожланиши билан табиий ресурслардан фойдаланиладиган соҳалар кенгайиб …

оларни пайдо қилди. инсоният олдида пайдо бўлган экологиу муаммоларни фақат табиий ресурслардан рационал фойдаланиш орқали ҳал этиш мумкин. бундан мақсад, биринчидан, табиатдаги хилма-хилликни сақлаб қолиш, иккинчидан аҳоли турмушини яхшилашдан иборат, шундай қилиб, табиий ресурлардан рационал фойдаланиш, табиий муҳитни одам фаолиятининг ҳалокатли таъсиридан сақлаб қолиш, инсоннинг саломатлиги, унинг ҳаёти хавфсизлиги, умуман кишилик жамияти тақдири билан бевосита боғлиқ бўлган муаммо ҳисобланади. биосфера ва илмий техника ривожланиши. биосфера ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқариш тежамкор технологияга ўтказиш билан бевосита боғлиқ. бунинг учун куйидагиларни амалга ошириш зарур: -қазиб олинган табиий ресурслардан тўлиқроқ фойдаланиш; -истеъмол маҳсулотларидан қайта фойдаланиш; -энергиянинг чиқиндисиз манбалари (қуёш, сувнинг кинетик энергияси, пермал сувлар, шамол энергияси) дан фойдаланиш; -ишлаб чиқариш чиқиндиларини меёрий чегарадан оширмаслик. чиқиндисиз ишлаб чиқариш технологиясини яратиш ҳозирги даврда саноат ва қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг асосий талаби ҳисобланади. бундай технология хомашёдан комплекс фойдаланиладиган атроф муҳитни чиқиндилар билан ифлослантирмайдиган ёпиқ ишлаб чиқариш циклидан иборат. атмосферани муҳофаза қилиш. атмосферани муҳофаза қилиш мақсадида қонунчилик …

ан сувнинг қуввати билан ишлайдиган гидроэлектростанциялар, шунингдек атом электростанциялар экологик жиҳатдан тоза ҳисобланади. лекин 1987 йилда украинадаги чернобиль аэс да содир бўлган ҳалокат атом энергиясидан фойдаланишнинг хавфли томонларини очиб берди. атмосферанинг тозалигини муҳофаза қилишда кам чиқинди чиқарадиган, айниқса чиқиндисиз технологияларни ишлаб чиқиш катта аҳамиятга эга. бунинг учун автомобиллар конструкциясини яхшилаш, бошқа ёқилги хилларига (спирт, суюлтирилган газ), ўтиш, электр қуввати ва қуёш энергиясида ишлайдиган двигателлар кашф этиш лозим. шаҳарларни кўкаламлаштириш шаҳар ҳавосини тозалашга ёрдам беради. дарахтлар ҳаводаги суюқ ва қаттиқ заррачалар (аэрозоллар) ни ютади. сув ҳавзаларини муҳофаза қилиш. сув ҳавзаларининг ифлосланмаслиги учун уй-рўзғор ва саноат чиқиндилари механик, кимёвий ва биологик усулда тозаланади. биологик усул органик моддаларни микроорганизмлар ёрдамида парчалашдан иборат. бунинг учун суюқ чиқинди таркибида микроорганизмлар бўлган лой билан тўлдирилган резервуар орқали ўтказилади. микроорганизмлар феноллар, ёғ кислоталар, спиртлар, карбонсувлар, нефть ва бошқа маҳсулотларни парчалайди. оқава сувларни тозалаш барча муаммоларни ечишга имкон бермайди. шунинг учун кўпчилик корхоналар янги технология-ёпиқ циклда ишлаб чиқаришга …

тоннинг 25 млн аҳолиси бир йилда 55-62 куб км сувдан фойдаланади. ҳар бир киши бошига сарфланадиган сув 2000-2500 куб метрни ташкил этади. бу миқдор бошқа давлатлардагига (масалан яқин шарқ, осиё жанубий-шарқига) нисбатан 2-5 марта кўп. сувнинг 85-95% и қишлоқ хўжалигига сарфланади. биз учун қимматли бўлган сувнинг бунчалик кўп исроф қилиниши ирригация системасининг яроқсизлиги туфайли сувнинг кўп қисми (60-70%) ни фильтрация ва буғланишда йўқотилиши билан боғлиқ. суғоришда фойдаланиладиган сув сарфини камайтирадиган технологияни қўлланиш орқали оролбўйида экологик вазиятни бир мунча яхшилашга эришиш мумкин. олимлар амударё дельтаси ва орол денгизи қуриб қолган қисмидаги ем-хашак экинлари (аччиқ мия, терескен, изен, саксовул, юлғун, шўра) экиб фитомелиорация қилишни таклиф этишмоқда. бу экинлар чорва молларига озиқ бўлиши билан бирга қумни мустаҳкамлаб, чанг тўзон кўтарилишининг олдини олади. фитомелиорация чўл минтақаларида тупроқни шамол эрозиясидан сақлашда катта аҳамиятга эга. қишлоқ хўжалигида минерал ўғитлардан тўғри фойдаланиш, зараркунандаларга қарши курашда биологик методларнинг қўлланилиши тупроқ ва сув ҳавзаларини минерал ўғитлар ва пестицидлар билан …

ида зарафшон дарёси ўрта оқимида зарафшон тўқай қўриқхонаси, жиззах вилояти фориш туманида нурота тоғ ёнғоқ мевали қўриқхона, сурхондарё вилояти қўҳитанг тоғларида сурхон тоғ-ўрмон қўриқхонаси ташкил этилган. табиий ва миллий боғлар ҳам табиий экосистемаларни муҳофаза қилиш мақсадида ташкил этилади. лекин улардан ҳордиқ чиқариш мақсадида фойдаланиш мумкин. ўзбекистон худудида зомин халқ боғи, угом-чотқол табиий ва миллий боғ сармиш табиий-миллий боғ (навоий вилояти) мавжуд. буюртмахоналар табиий ресурслардан чекланган миқдорда фойдаланиш учун ташкил этилади. уларда ҳайвонларни муайян муддатда чекланган миқдорда овлаш мумкин. ўзбекистон худудида 11 буюртмахона, жумладан арнасай, қоракўл, сайғақ, сармиш, навоий, денгиз кўл ва бошқалар мавжуд. қизил китоб - табиатда кам учрайдиган йуқолиб бораётган ёки йўқолиш хавфи остида бўлган турлар ва уларни муҳофаза қилиш тўғрисида маълумот берувчи расмий манба. 1966 йилда бмт нинг юнеско ихтиёридаги табиатни ва табиий ресурсларини муҳофаза қилиш халқаро иттифоқи томонидан чоп этилган. ўзбекистонда 1979 йилдан таъсис этилган. қизил китобга киритилган ўсимлик ва ҳайвонлар 4 гуруҳга бўлинади: 1-гуруҳга йўқолиб бораётган …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "табиий ресурслардан окилона фойдаланиш ва биосферани мухофаза килиш"

1363953228_42775.doc табиий ресурслардан окилона фойдаланиш ва биосферани мухофаза килиш www.arxiv.uz режа: 1. табиий ресурслар. 2. экологик муаммолар. 3. чиқиндисиз ишлаб чиқариш. 4. ёпиқ тарзда ишлаб чиқариш табиий ресурслар. жамият моддий ва маънавий эҳтиёжида фойдаланиладиган инсоннинг яшаши учун зарур бўлган табиий муҳитдаги барча нарсалар табиий ресурслар, яъни табиат бойликлари дейилади. табиий ресурслар шартли равишда тугамайдиган ва тугайдиган ресурсларга ажратилади ( 10-расм). 10-расм. табиий ресурсларнинг турлари қуёш энергияси, ернинг ички иссиқлиги, шамол, сув, ҳаво тугамайдиган табиий ресурсларга киради. тугайдиган табиий ресурлар қайта тикланадиган ва қайта тикланмайдиган ресурсларга ажратилади. қайта тикланадиган табиий ресурсларга ўсимликлар ва ҳайвонат дунёси, тупроқ, айр...

Формат DOC, 119,0 КБ. Чтобы скачать "табиий ресурслардан окилона фойдаланиш ва биосферани мухофаза килиш", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: табиий ресурслардан окилона фой… DOC Бесплатная загрузка Telegram