tuproqlarni muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish

DOC 64.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1364029963_42831.doc tuproqlarni muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish www.arxiv.uz reja: 1. tuproq havosi. 2. tuproq eritmasi 3. tuproqning mineral qismi. 4. tuproqning organik qismi. tuproqda o’zaro chambarchas bog’langan qattiq, suyuq va gazsimon fazalar farqlanadi. tuproq havosi. tuproq mikroorganizmlari tomonidan kislorodning o’zlashtirilishi, organik moddalarning parchalanishi va ildiz tizimining nafas olishi natijasida karbonat angidrid (co2) hosil bo’ladi. shu sababdan atmosfera havosida karbonat angidrid miqdori 0,03% bo’lgani holda, tuproq havosida bir foiz atrofida, ba’zan 2-3% ga yetadi. tuproqdagi karbonat angidrid miqdori atmosfera va tuproqdagi havo almashinuvi (aeratsiya) jadalligiga monand o’zgaradi. hosil bo’ladigan karbonat angidridning bir qismi esa tuproqdagi namlik ta’sirida erib, karbonat kislotaga aylanadi. atmosferaga uchib chiqadigan co2 o’simliklar tomonidan o’zlashtirilib, hosil miqdorini oshirishga xizmat qilsa, karbonat kislota tuproq eritmasining nordonligini oshiradi: co2+h2o=h2co3 → h+ + hco3 tuproqda karbonat angidrid miqdorining ko’payishi ijobiy, ham salbiy oqibatlatga olib kelishi mumkin. yaxshi tomoni shundaki, hosil bo;ladigan karnonat kislota tuproqdagi mineral birikmalar (fosfatlar, kalsiy karbonat va …

nh+4, ca2+, mg2+, al3+, fe3+ kabi kationlar va suvda eruvchan organik moddalar mavjud. unda kislorod karbonat angidrid, ammiak kabi gazlar ham erigan bo’ladi. tuproq eritmasi konsentratsiyasining ortishi asosan minerallarning nurashi va parchalanishi, mikroorganizmlashishi, mahalliy va mineral o’g’itlarni qo’llash asosida sodir bo’ladi o’simliklarning oziqlanishi uchun tuproq eritmasida k+, ca2+, nh+4, no2+, so2+4, h2po-4 kabi ionlarning bo’lishi va doimiy ravishda to’ldirib turilishi muhimdir. tuproq eritmasidagi tuzlar miqdori % ning yuzdan bir ulushidan bir necha % gacha o’zgaradi. odatda tuproq eritmasidagi tuzlar miqdori 0,05% atrofida bo’lib, konsentratsiyaning 2% dan oshib ketishi o’simliklarga salbiy ta’sir ko’rsatadi. tuproq eritmasining konsentratsiyasi o’g’it qo’llash, tuproq manligining kamayishi, organik moddalarning minerallashishi natijasida oshadigan bo’lsa, o’simliklarning oziqlanishi, oson eriydigan moddalarning tuproqni quyi qatlamlariga yuvilishi yoki erimaydigan shaklga o’tirishi natijasida kamayadi. tuproqning qattiq fazasi. tuproqning qattiq fazasi o’simliklar uchun asosiy zahira moddalarni tutadi. tuproq qattiq fazasining 90-99% ini mineral moddalar, faqat bir necha % ini organik moddalar tashkil qiladi. a.p. …

luvchi ona jins tarkibiga o’tadi bu minerallar tuproqlarda asosan qum (0,05-1,0 mm), chang (0,001-0,5mm), qisman il (0,001 mm) dan kichik va kolloid (0,25 mkm dan kichik) zarrachalar holida uchraydi. kimyoviy jarayonlar (gidratlanish, gidroliz, oksidlanish) va turli tuman organizmlarning hayot faoliyati natijasida birlamchi minerallardan bir yarim oksidlar (r2o3) va kremnezem gidratlar, turli tuzlar, kaolinit, montmorillionit, gidroslyuda kabi ikkilamchi minerallar hosil bo’ladi. kimyoviy tarkibiga ko’ra bu minerallar kremniy kislorodli birikmalar (slikatlar)ga va alyuminiy-kremniy-kislorodli (alyuminiy silikatlar) ga bo’linadi tuproqlarda kvars (sio2) keng tarqalgan. deyarli barcha tuproqlarga kvarsning miqdori 60% dan ko’proq, qumli tuproqlarda esa 90% gacha yetadi. u barqaror va mustahkam birikma bo’lib, inertligi sababli tuproqdagi kimyoviy jarayonlarda ishtirok etmaydi. alyuminiy –kremniy-kislorodli birikmalar birlamchi va ikkilamchi minerallar shaklida uchrashi mumkin. birlamchi alyuminiy slikatlardan dala shpatlari, ortoklaz, anortit, al’bit keng tarqalgan. slyudalar biotit va flagopit ko’proq uchraydi. shox aldamlari va piroksinlar uncha keng tarqalmagan. dala shpatalat va slyudalarning asta-sekin parchalanishidan o’simliklar uchun zarur bo’lgan …

jarasining tuzilishi, disperslik darajasi va shu kabi boshqa belgilar bilan o’zaro farqlansada, ayrim umumiy belgilarga ham egadir. tuproqlarda ular kattaligi bir necha mikrometrdan mikrometrning yuzdan bir ulushicha bo’lgan zarrachalar holida uchraydi. dispersligi yuqori bo’lgan bu minerallar katta yuza va kuchli singdirish qobiliyatiga ega. tuproqlarda ca, mg, k hamda na larning karbonat, sul’fat, nitrat, xlorid va fosfatlari ham uchraydi. bu tuzlarning aksariyati (ayniqsa k va na tuzlari) suvda oson eriydi, shu bois ularning tuproqdagi miqdori juda kam. qiyin eriydigan tuzlar (ca va mg karbonatlari hamda kalsiy sulfat)ning miqdori tuproq qattiq fazasining asosiy qismini tashkil qiladi. tuproq mineral qismining turli mexanikaviy fraksiyalari nafaqat zarrachalarning katta-kichikligi, balki mineralogik va kimyoviy tarkibi bilan ham farqlanadi. ma’lumki, gumus va uning tarkibidagi azotning asosiy qismi tuproqning yuqori disperslikka ega bo’lgan yuza qatlamlarida to’planadi. shu bois tuproqning ilsimon va kolloid fraksiyalari o’simliklar oziqlanishida muhim ahamiyat kasb etadi. bundan tashqari ayni fraksiyalar ancha faol bo’lib, tuproqdagi adsorbsiya jarayonlarini …

$-20 sm 0-100 sm qatlamdagi gumus zahirasi, t\ga chimli podzol 2-4 53 80-120 sur tusli podzollashgan o’rmon tuproqlari 4-6 109 150-300 qora tuproqlar 4-12 137-192 300-800 kashtan tuproqlar 3-4 99 200-250 bo’z tuproqlar 1-2 37 50 qizil tuproqlar 5-7 153 150-300 tuproqning organik qismi turli-tuman organik moddalar majmuidan ibirat. ular ikkita guruhga ajratiladi: · o’simlik va hayvon qoldiqlaridan hosil bo’lgan, lekin gumusga aylanmagan organik moddalar; · gumus. gumusga aylanmagan organik moddalar deganda, tuproqda chirib ulgurmagan yoki chala chirigan o’simlik qoldiqlari hamda unda hayot kechiradigan hayvon va mikroorganizmlarning qoldiqlari tushuniladi. i.b. tyurinning aniqlashicha, bir ga maydondagi tuproqqa yil davomida 5-8 m o’simlik qoldiqlari tushib, shundan 1-10% i tuproq haydalma qatlamining organik moddasiga aylanadi. tuproqning 0-20 sm li qatlamda mavjud bo’lgan 0,7-2,7 m\ga ma’lumotlarga ko’ra 5-8 m\ga bakteriyalarning atigi 1-2% i organik moddaga aylanadi. organik moddalar o’simliklar oziqlanishida asosiy manba hisoblanadi. tuproqdagi azot zahirasi to’laligicha, fosfor va oltingugurt qisman, kaliy, kalsiy, magniy …$

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tuproqlarni muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish"

1364029963_42831.doc tuproqlarni muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish www.arxiv.uz reja: 1. tuproq havosi. 2. tuproq eritmasi 3. tuproqning mineral qismi. 4. tuproqning organik qismi. tuproqda o’zaro chambarchas bog’langan qattiq, suyuq va gazsimon fazalar farqlanadi. tuproq havosi. tuproq mikroorganizmlari tomonidan kislorodning o’zlashtirilishi, organik moddalarning parchalanishi va ildiz tizimining nafas olishi natijasida karbonat angidrid (co2) hosil bo’ladi. shu sababdan atmosfera havosida karbonat angidrid miqdori 0,03% bo’lgani holda, tuproq havosida bir foiz atrofida, ba’zan 2-3% ga yetadi. tuproqdagi karbonat angidrid miqdori atmosfera va tuproqdagi havo almashinuvi (aeratsiya) jadalligiga monand o’zgaradi. hosil bo’ladigan karbonat angidridning bir qismi esa tuproqdagi ...

DOC format, 64.0 KB. To download "tuproqlarni muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproqlarni muhofaza qilish va … DOC Free download Telegram