biologik resurslardan foydalanish va ulardan muhofaza qilish

DOCX 14 pages 39.6 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 39.6 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

5-mavzu: biologik resurslardan foydalanish va ulardan muhofaza qilish(6-soat). reja: 1. iqtisodiyotni modernizasiya qilish sharoitida, bioxilma-xillikni saqlab qolishni ahamiyati. 2. barqaror rivojlanish konsepsiyasini mazmun va mohiyati. 3. biologik resurslar to’g’risida tushuncha. 4. biologik resurslarning asosiy ko’rsatkichlari va ulardan amaliyotda foydalanish. 5. biologik resurslarni iqtisodiy baholash va barqaror boshqarish masalalari. 6. biologik resurs, produsent, konsument, reyedusent, moddalarning biologik aylanishi, biosanoat kompleksi. 1. iqtisodiyotni modernizasiya qilish sharoitida, bioxilma-xillikni saqlab qolishni ahamiyati. bioxilma-xillik - bu yerdagi turli tuman hayotning xilma-xilligidir. bioxilma-xillik deganda ko’z oldimizga o’simliklar, hayvonlar va mikroorganizmlarning boy xilma-xil turfa olami keladi. bioxilma-xillik o’z ichiga quyidagilarni oladi. 1. genetik xilma xillik; 2. turlar xilma-xilligi; 3. ekotizimlarning xilma-xilligi. genetik xilma-xillik - yer sayyorasidagi tarqalgan organizmlarning genetik axborot hajmini o’z ichiga oladi. turlar xilma-xilligi - yer sayyorasidagi tirik organizm turlarning turli-tumanligini o’z ichiga oladi. ekotizimlarning xilma-xilligi - biosferadagi yashash (hayot) muhitlari va biotik jamoalarni turli xil tumanligini, kechayotgan ekologik jarayonlar xilma-xilligini o’z ichiga oladi. olimlarning …

2 / 14

a'sirning zo’rayganligi, ekologik o’zgarishlarning sodir bo’layotgani hamda o’rmonlar (ayniqsa, nam tropik o’rmonlar) egallagan hududlarning o’rmonlarning kesilishi natijasida qisqarishi natijasida bioxilma-xillikka putur yetdi, ko’plab o’simlik va hayvonot turlari butunlay yo’qoldi yoki ularning soni keskin kamaydi. bioxilmaxillik bu sayyoramizning hayot resurslarini saqlab qolish demakdir. bmt ma'lumotlariga binoan, yer yuzi aholisi tez ko’payib borayotgan bir paytda, hayvonot dunyosi 3/1 qismga kamayib bormoqda. xususan, 21 % sut emizuvchilar, 30 % sudralib yuruvchilar, 12 % qushlar, 17 % akulalar hamda 27 % korallar yer yuzidan batamom yo’qolib ketishi mumkin. ayniqsa, yevropada industrial rivojlanish tufayli qishloq xo’jaligi hududlaridagi qushlar soni 40 % ga, iqlim o’zgarishi tufayli dengiz qushlari soni esa 44 % ga kamaygan. bu ma'lumotlarga qaraganda bioxilma-xillik misli ko’rilmagan darajada kamayib bormoqda, o’simlik va hayvonot turlarining yo’qolish sur'ati nihoyatda yuqoridir. 1992- yil braziliyaning rio-de-janeyro shahrida o’tkazilgan birlashgan millatlar tashkilotining "atrof-muhit va rivojlanish" bo’yicha xalqaro anjumanida "biologik xilma-xillik to’g’risida konvensiya" qabul qilingan. bioxilma-xillik to’g’risida konvensiyaning maqsadi …

3 / 14

98 -yil 1 – aprelda o’zbekiston respublikasi mazkur konvensiyaga qo’shilgan bo’lib bu borada hukumatimiz tomonidan biologik xilma-xillikni saqlash milliy strategiyasi va harakat rejasi ishlab chiqilgan bo’lib, konvensiyaning muhim tamoyillari o’zbekiston respublikasining "o’simlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to’g’risida"gi (26.12.1997y.), "hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to’g’risida"gi (26.12.1997y.) hamda boshqa qonunlarida o’z aksini topgan. aytib o’tish lozimki, o’zbekistondagi flora va fauna tarkibi, ya'ni bioxilma-xilligi 27 000 o’simlik va hayvonot turlari dunyosidan tarkib topgan. o’zbekiston faunasi ya'ni hayvonlar olami o’z ichiga 97 tur sutemizutuvchilarni, 424 tur qushlarni, 58 tur hasharotlarni, 83 tur baliqlarni oladi. o’zbekiston florasi, o’simliklar olami esa 4100 dan ortiq o’simliklarni o’z ichiga oladi. olimlar fikricha, tabiat - bu uzun chambarchas zanjirdir, binobarin har bir o’simlik va hayvonot turining yo’qolishi yer sayyorasi ekotizimini,biosferani xavf ostiga qo’yadi. o’z navbatida bioxilma-xillik biosferadagi modda va energiya almashuvida kechayotgan biogeokimyoviy sikllarning barqarorligini ta'minlashda asosiy omil hisoblanib, yerdagi hayotning asosidir. tabiiy ekotizimlar xilma-xilligi …

4 / 14

atimizning milliy boyligidir. o‘zbekiston o‘zining barqaror rivojlanishi uchun 1995-yilda bioxilma-xillik to‘g‘risidagi xalqaro konvensiyaga qo‘shildi. istiqlolning dastlabki yillaridan hududimiz bioxilma-xilligini muhofazalashga katta e’tibor qaratilib kelinadi. uning huquqiy asoslari yaratildi va takomillashtirilmoqda. 1992 -yil «tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida», 1993 yil «alohida muhofaza qilinadigan tabiiy hududlar to‘g‘risida», 1993 yil «suv va suvdan foydalanish haqida» qonun qabul qilindi. ma’lumki, o‘simliklar va hayvonot olamini muhofaza qilish, bioxilma-xillikni saqlashda muhofaza etiladigan tabiiy hududlar tarmog‘i katta ahamiyatga ega. respublikamizda umumiy maydoni 2164 km2 dan iborat bo‘lgan 9 ta davlat qo‘riqxonasi, umumiy maydoni 6061 km2 bo‘lgan 2 ta milliy bog‘, maydoni 12186,5 km2 bo‘lgan 9 ta davlat buyurtmaxonasi va noyob hayvon turlarini ko‘paytirish bo‘yicha respublika «jayron» ekomarkazi hamda «sayxun» parvarishxonasi mavjud. yovvoyi hayvonlar va o‘simliklarning noyob turlarini ko‘paytirish bo‘yicha muassasalar tabiatni muhofaza qilish va bioxilma-xillikni saqlab qolishning eng samarali yo‘lidir. respublikamizdagi mavjud davlat qo‘riqxonalari, davlat buyurtmaxonalari va markazlarida hududimiz faunasida turlari kamayib, yo‘qolib borayotgan noyob hayvon va o‘simliklar …

5 / 14

an o‘zlashtirilayapti. oqibatda o‘simliklarning noyob turlari, endem turlar tabiatdan yo‘qolib ketish xavfi ostida. bu esa o‘simliklar genofondining kamayishiga sabab bo‘lmoqda. tabiatda har qanday o‘simlik turining yo‘qolishi uni tiklab bo‘lmaydigan oqibatlarga olib keladi. respublikamiz florasi nihoyatda boy. hududimizda 4 500 ga yaqin yovvoyi o‘simlik va 2 000 dan ortiq zamburug‘ turlari mavjud. ular orasida muhofazaga muhtoj ko‘pgina kamyob, endem va relikt turlar ham bor. bunday turlarning soni 400 atrofida, ular o‘zbekiston florasining 10-12 % tashkil etadi. yurtimiz tabiatidagi lola va sallagullar, qimmatbaho o‘simliklarimiz noyob turlar hisoblanadi, dunyoga dong‘i ketgan. «botanika» ilmiy ishlab chiqarish markazi olimlarining tadqiqotlari o‘z samarasini berayapti. keyingi yillarda viloyatlarda olib borilgan ilmiy izlanishlarimiz tufayli ba’zi yo‘qolib borayotgan o‘simliklarimiz turi ko‘paydi va areallari kengaydi. masalan, korolkov za’faroni, noksimon normushk, suvorov piyozi, anzur piyoz... floramizning ko‘rki — nurota moviyguli faqat nurota tog‘larida, oqtog‘ moviyguli — janubi-g‘arbiy qizilqumdagi qoldiq tog‘larda, buxoro tangao‘ti — xisor tog‘ tizmasidagina o‘sadi va juda nodir hisoblanadi. …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologik resurslardan foydalanish va ulardan muhofaza qilish"

5-mavzu: biologik resurslardan foydalanish va ulardan muhofaza qilish(6-soat). reja: 1. iqtisodiyotni modernizasiya qilish sharoitida, bioxilma-xillikni saqlab qolishni ahamiyati. 2. barqaror rivojlanish konsepsiyasini mazmun va mohiyati. 3. biologik resurslar to’g’risida tushuncha. 4. biologik resurslarning asosiy ko’rsatkichlari va ulardan amaliyotda foydalanish. 5. biologik resurslarni iqtisodiy baholash va barqaror boshqarish masalalari. 6. biologik resurs, produsent, konsument, reyedusent, moddalarning biologik aylanishi, biosanoat kompleksi. 1. iqtisodiyotni modernizasiya qilish sharoitida, bioxilma-xillikni saqlab qolishni ahamiyati. bioxilma-xillik - bu yerdagi turli tuman hayotning xilma-xilligidir. bioxilma-xillik deganda ko’z oldimizga o’simliklar, hayvonlar va mikroorganizmlarn...

This file contains 14 pages in DOCX format (39.6 KB). To download "biologik resurslardan foydalanish va ulardan muhofaza qilish", click the Telegram button on the left.

Tags: biologik resurslardan foydalani… DOCX 14 pages Free download Telegram