организм ва мухитнинг ўзаро муносабатлари

PPTX 1.2 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1540468581_67957.pptx /docprops/thumbnail.jpeg слайд 1 qo’qon davlat pedagogika instituti tarix fakulteti tarix yo’nalishi ii ’’c’’ guruhi talabasi hasanova zamiraning ‘’ekologiya’’ fanidan mustaqil ishi 1 организм ва мухитнинг ўзаро муносабатлари режа: 1.инсоннинг табиатга ва атроф мухитга салбий таъсири. 2.инсоннинг биосферага таъсири. 3. тирик организмнинг оптимум ва мининмум критик нуқталари. абу райхон беруний (973 - 1148) сайёрамиздаги қитъаларнинг жойланиш харитасини чизади. ер қуёш атрофида ҳаракат қилишини изоҳлайди. бу илмий далилларни беруний галилийдан 500 йил аввал келтириб ўтган. беруний фикрича, ўсимлик ва ҳайвонлар ўртасида кураш, кўпайиш ва авлод қолдириш учун интилиш тирик мавжудотлар ҳаётининг асосини ташкил қилади. табиатдаги ҳамма нарса табиий қонунларга бўйсунган ҳолда яшайди ва ўзгариб туради. биосфера ернинг ҳаёт қобиғини ташкил қилади (биос – ҳаёт, сфера - шар). биосферага жуда ибтидоий организм – бактериядан тортиб одамгача бўлган организмлар киради. маълумки, инсон ҳаёти табиат билан узвий боғланган. табиат инсонни яратган, табиат ва инсон ўртасидаги муносабатларнинг ривожланиши табиат ва унинг турли йўналишдаги фанларнинг келиб …

ри» номли асарида одамнинг тузилиши, унда модда (қон) айланиши, инсонда келиб чиқадиган касалликлар, унинг атрофдаги тирик жониворлар фаолияти томонидан юзага келишини, табиат объектив борлиқ, унинг ўзгариб туриши, тоғлар зилзиласи, ҳақида таърифлаб беради. у ер юзида тириклик ривожланишининг қуйи, бошланғич босқичида ўсимликлар, ўрта босқичида ҳайвонлар ва энг юқори босқичида инсонлар туришини қайд қилиб, ўз даврида эволюцион назариянинг келиб чиқишига асос солади. табиатшунос олим ж.б. ламарк (1744 - 1829) биринчи марта «биосфера» атамасини фанга киритиб, унинг асл маъноси ҳаёт тарқалган жойи ва ер юзасида бўлаётган жараёнларга тирик организимларнинг таъсиридан иборат эканлигини кўрсатади. австриялик олим з. зюсс 1875 йили ламаркдин кейин «биосфера» терминини иккинчи бора фанга киритади ва ерда тирикликнинг махсус қобиғи деб изоҳ беради. xx асрнинг бошларида рус олими в.и. вернадский биосфера таълимотини яратади. унинг «биосфера» номли китобида – биосфера бу планетанинг ҳаёт ривожланаётган қисми ва бу қисм доим тирик организмлар таъсирида деб айтади. маълумки, ер юзасида тирик организмлар кўп, улар хилма …

сосий массаси тупроқнинг 1 метр қалинлигида жойлашган. гидросферада организмлар максимал тарқалган. айрим организмлар ўта шўр бўлганлиги туфайли уларда ҳайвонлар учрамайди. биосферада организмлар юқори ҳарорат ва босимга (бактериялар) чидамли бўлиб споралар, уруғлари ҳам узоқ вақт ҳаётчанликни сақлаб қолади. юқорида келтирилган маълумотлар биосферада тирик организмларнинг тарқалиши ва чидамлилиги турлича эканлигини кўрсатади. биосферанинг тирик моддалари. биосферадаги жамики кимёвий ўзгаришларни тирик моддалар бошқариб туради. сайёрамиздаги тирик моддаларнинг 5 та асосий функциялари бўл иб, улар қуйидагилардир: 1. энергетик функция. бу биосферанинг бошқа сайёралар билан боғланганлигидир. масалан: ўсимликларнинг қуёш нурини қабул қилиб, фотосентиз жараёнини ўтиб, қуёш энергиясини тўплаб, органик моддалар ҳосил қилиш ва уларни биосфера компонентлари ўртасида тақсимланиши. бундан ташқари ҳайвон ва қушларнинг ой ва юлдузларга мўлжал қилиб, миграция жараёнининг ўтишидир. 2. газли функция - бунда тирик моддаларнинг функция қилишда азот, кислород, карбонат ангидрит, метан ва бошқа газлар ҳосил бўлади. 3. концентрация – бунда тирик организмлар атроф – муҳитдан биоген ва минерал элементларни олади ва ўз …

измларнинг ҳаёти учун энг қулай бўлган чегарасидаги таъсирига – экологик омилнинг оптимум зонаси ёки оддий қилиб, оптимум -дейилади. оптимумдан четга чиқиш салмоғи қанча кўп бўлган сари муайян омилнинг тирик организм ҳаёти учун «ғовга айланиши» таъсири шунча кучая боради. омилнинг максимум ва минимум чегаралари – бу танглик нуқталаридир. улардан четга чиқа бориш яшаш қобилиятини йўқотишга ва ниҳоят организмни ўлимига олиб келади. тирик организмлар оладиган танглик (максимум ва минимум) нуқталари ўртасидаги чегарага экологик валентлик дейилади. масалан, ҳарорат омилига нисбатан шимол тулкиси жуда юқори экологик валентликка эга, у 850 с (+ 300 дан то 550) га тенг бўлган ҳароратнинг ўзгаришига бардош бера олади. муҳитнинг кенг чегарадаги абиотик омилларини ўзгаришига бардош бериб яшай оладиган тирик мавжудотларни «эври» деб номланади. жами тирик мавжудотларни жуда тор бўлган чегарадаги экологик шароитларда ҳаёт кечиришга мослашган турларини – стенобиотлар ва экологик шароитларнинг талай ўзгаришлари чегарасида ҳам яшашга мослашган турларини эса, эврибиотлар дейилади. алоҳида олинган индивидумларда у ёки бу омилга …

организм ва мухитнинг ўзаро муносабатлари - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "организм ва мухитнинг ўзаро муносабатлари"

1540468581_67957.pptx /docprops/thumbnail.jpeg слайд 1 qo’qon davlat pedagogika instituti tarix fakulteti tarix yo’nalishi ii ’’c’’ guruhi talabasi hasanova zamiraning ‘’ekologiya’’ fanidan mustaqil ishi 1 организм ва мухитнинг ўзаро муносабатлари режа: 1.инсоннинг табиатга ва атроф мухитга салбий таъсири. 2.инсоннинг биосферага таъсири. 3. тирик организмнинг оптимум ва мининмум критик нуқталари. абу райхон беруний (973 - 1148) сайёрамиздаги қитъаларнинг жойланиш харитасини чизади. ер қуёш атрофида ҳаракат қилишини изоҳлайди. бу илмий далилларни беруний галилийдан 500 йил аввал келтириб ўтган. беруний фикрича, ўсимлик ва ҳайвонлар ўртасида кураш, кўпайиш ва авлод қолдириш учун интилиш тирик мавжудотлар ҳаётининг асосини ташкил қилади. табиатдаги ҳамма нарса табиий қонунларга бўйсунган ҳолд...

PPTX format, 1.2 MB. To download "организм ва мухитнинг ўзаро муносабатлари", click the Telegram button on the left.

Tags: организм ва мухитнинг ўзаро мун… PPTX Free download Telegram