g‘arb falsafasi

PPTX 42 стр. 1,8 МБ Бесплатная загрузка

42 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,8 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 42

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 42

yoshlardagi ishsizlik muammosi mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g‘arb falsafasi. reja: 1.qadimgi yunon-rim falsafiy maktablari va ularning ta’limoti. 2.xristianlik va o‘rta asr g‘arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari. 3.g‘arb uyg‘onish davri va falsafiy tafakkurning rivojlanish xususiyatlari. 4.yangi davr g‘arb falsafasidagi asosiy muammolar. 5.eng yangi davr (xx – xxi asr) g‘arb falsafasining oqimlari. qadimgi davr falsafasining yana bir silsilasi yunoniston va rimga tegishlidir. bu davrdagi falsafiy qarashlar — antik davr falsafasi deb yuritiladi. umuman olganda, antik falsafa (dastlab yunon, so‘ngra rim falsafasi) bir ming yillik davomida (milod.av. vi asrdan milodning vi asrigacha) rivojlanib bordi. u dastlab milod. av. viii-vii asrlarda mifologiya zamirida shakllana boshlagan edi (afsonadan logosga o‘tish tarzida). bu vaqt oralig‘ida u butun antik madaniyat singari o‘zining quyidagi 4 bosqichini o‘z ichiga oladi: suqrotgacha bo‘lgan falsafa - antik falsafaning paydo bo‘lishi va ilk shakllari (er.av. vi asrga oid ioniya va italiya falsafasi): milet falsafa maktabi (fales, anaksimandr, anaksimen); geraklit falsafasi; pifagorchilar …

2 / 42

esiy kar va boshqalar); stoitsizm g‘oyalari (sitseron, seneka, avreliy singarilar); neoplotonizm ta’limoti (plotin, porfiriy, prokl kabilar falsafasi). yunonistonda dastlabki falsafiy ta’limotlar eramizdan avvalgi vii-vi asrlar o`rtasida milet shahrida yuzaga kelgan va rivojlangan. milet maktabi vakillari fales, anaksimandr, anaksimenlardir. uning asoschisi fales (eramizdan avvalgi 624 — 547 yillarda yashagan). u yunon fani va falsafasining asoschisi bo`lib, o`z davrining yetuk siyosiy arbobi, jug’rofi, faylasufi bo`lgan. anaksimandr «tabiat haqida» asarini yozgan, biroq asar bizgacha yetib kelmagan. fales olamning asosiga suvni qo‘ygan bo‘lsa, anaksimandr dunyo — cheksiz, gazsimon apeyrondan iborat, issiqlik va sovuqlik, quruqlik va namlik apeyrondan ajralib chiqib, moddaning bir holatdan ikkinchi holatga o‘tishini ta’minlaydi, deb hisoblagan. uning ta’limotini zamondoshi, shogirdi anaksimen (er.av-gi 588-525 yillar) davom ettirdi. u havo — olamning asosi, deb bilgan. havoning quyuqlashishidan suv, yer, tosh kabi moddalar tashkil topgan, siyraklashishidan esa olov paydo bo‘lgan. efeslik geraklit (er. av-gi 520-460 yillar) stixiyali dialektikaga asos solgan, olov — olamning asosi, deb …

3 / 42

idir. pifagorchilar birinchi bo`lib yunonistonda tabiatdagi narsa va hodisalarni izohlashda miqdor kategoriyasini ilgari suradi. pifagor zodagonlar oilasiga mansub bo`lgani bois aristokratiyani himoya qilgan. u «tartib» to`g`risidagi ta’limotini yaratib, faqat aristokratlar o`rnatgan tartib ijtimoiy hayotda muhim rol o`ynaydi, degan. uning fikricha, demokratiya bu tartibotning buzilishidir. eley falsafiy maktabi namoyandasi ksenofan (er.av-gi yi—v asr) «tabiat haqida» asarining muallifidir. uning falsafiy ta’limotiga ko‘ra, tabiat - o‘zgarmas va harakatsizdir, «hamma narsa yerdan unib chiqadi va pirovardida yana yerga qaytadi». biz hammamiz yerdan tug‘ilganmiz va yerga aylanamiz». u qadimgi yunon faylasuflaridan birinchi bo‘lib, bilishning imkoniyati va chegarasi haqida fikr yuritgan. bu qadimgi yunon gnoseologiyasining rivojiga turtki bo‘ldi. qadimgi yunon madaniyatida sofistlar falsafasi katta o`rin tutadi. sofistlar antropologiya (inson haqidagi fan) va gnoseologiya (bilish to`g`risidagi fan) muammolari bilan shug`ullangan. sofistlar yangi kasblarning moxir ustalari, ya’ni o`qituvchilar, diplomatlar, notiqlar, sud mahkamalarida ishlovchi mutaxassislardan iborat bo`lib, haqiqat, osoyishtalik, adolat o`rnatishga xizmat qilgan. ularning ta’limoti suqrot falsafasiga ham ma’lum …

4 / 42

ntirgan va xalq ongiga singdirishga harakat qilgan, lekin bironta ham asar yozmagan. uning falsafiy, axloqiy ta’limotlari mohiyatini shogirdlari ksenofant, aristofan va aflotunlarning asarlaridan bilib olishimiz mumkin. aflotun «g’oyalar dunyosi va soyalar dunyosi» ta’limotining asoschisidir. uningcha, g`oya haqiqiy borliq, biz biladigan va yashaydigan dunyo esa uning soyasidir. haqiqiy o`zgarish va taraqqiyot g`oyalar dunyosiga xos, soyalar dunyosidagi harakat esa uning aksidir. g‘oyalar dunyosining qonuniyatlarini hamma ham bilolmaydi. ularni biladigan zotlar nihoyatda kam uchraydi, ular ulkan aql egasi bo`ladi va tarixda chuqur nom qoldiradi. aksariyat kishilar esa, soyalar dunyosi bilan kifoyalanadi. aflotunning jamiyat va davlat to`g`risidagi ta’limoti uning dunyoqarashida markaziy o`rinlardan birini tashkil etadi. u faqat antik davr falsafasi — ontologiya va gnoseologiyaning klassigi bo`lib qolmay, mumtoz antik siyosiy nazariya va pedagogikaning bilimdoni ham bo`lgan. aflotun ijtimoiy-siyosiy masalalarga doir «davlat», «qonunlar», «siyosat» va «kritiy» nomli asarlar yozib qoldirgan. aflotunning shogirdi va safdoshi arastu (384 — 322 yillar) (asli — aristotel) qadimgi yunonistonning buyuk …

5 / 42

iz reallikdir, olam mayda moddiy zarrachalardan, ya’ni atomlardan va bo‘shliqdan iborat deya ta’lim beradi. epikur (er.av-gi 341-270 yillar) — qadimgi yunon mutafakkiri. demokrit ilgari surgan atomchilik ta’limotini yanada takomillashtirib, uni yuqori pog‘onaga ko‘targan boyitgan faylasuf. epikur ta’limoticha, olam — moddiy, abadiy va cheksiz. atomlar — bo‘linmas, olam — jism va bo‘shliqdan iborat, deb yozgan edi u. yevropada qadimgi yunon va rimdan so‘ng o‘rta asrchilik falsafasi, ya’ni miloddan ilgarigi 1 asrdan milodning xiv asrigacha, bir yarim ming yil davomida bir qancha oqimlar paydo bo‘ldi va amal qildi. bu davr falsafasida ikki xil jarayonni ko‘rish mumkin: 1. xristianlikning shakllanib davlat dini va mafkurasiga aylanishi; 2. o‘rta asrlarga kelib inkvizitsiyaning ustivor yo‘nalishga aylanishi. gnostika, apologetika, patristika, realizm, nominalizm va boshqa oqimlar o‘sha davr falsafasining qiyofasini belgilaydi. xvi asrgacha g‘arb va sharq falsafiy tafakkuri har biri o‘z yo‘lida rivojlangan: arab musulmon sharqida va ispaniyaning arablar istilo qilgan qismida falsafaga dinning ta’siri yevropa va sharqiy …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 42 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "g‘arb falsafasi"

yoshlardagi ishsizlik muammosi mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g‘arb falsafasi. reja: 1.qadimgi yunon-rim falsafiy maktablari va ularning ta’limoti. 2.xristianlik va o‘rta asr g‘arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari. 3.g‘arb uyg‘onish davri va falsafiy tafakkurning rivojlanish xususiyatlari. 4.yangi davr g‘arb falsafasidagi asosiy muammolar. 5.eng yangi davr (xx – xxi asr) g‘arb falsafasining oqimlari. qadimgi davr falsafasining yana bir silsilasi yunoniston va rimga tegishlidir. bu davrdagi falsafiy qarashlar — antik davr falsafasi deb yuritiladi. umuman olganda, antik falsafa (dastlab yunon, so‘ngra rim falsafasi) bir ming yillik davomida (milod.av. vi asrdan milodning vi asrigacha) rivojlanib bordi. u dastlab milod. av. viii-vii asrlarda mifologiya zamirida s...

Этот файл содержит 42 стр. в формате PPTX (1,8 МБ). Чтобы скачать "g‘arb falsafasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: g‘arb falsafasi PPTX 42 стр. Бесплатная загрузка Telegram