vitaminlar haqida tushuncha, suvda eriydigan vitaminlar, yog’da eriydigan vitaminlar

PPTX 56 pages 2.8 MB Free download

56 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.8 MB

File type PPTX

Pages 56

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 56

слайд 1 osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi fan: tibbiy kimyo mavzu: vitaminlar haqida tushuncha, suvda eriydigan vitaminlar, yog’da eriydigan vitaminlar buxoro-2024 reja: 1. vitaminlar haqida umumiy tushuncha. 2. yog’da eriydigan vitaminlar 2.1. a vitamin 2.2. d vitamin-kalsiferol 2.3. e vitaminlar guruhi-tokoferollar 2.4. k vitamin 3. suvda eriydigan vitaminlar 3.1. b vitaminlar guruhi 3.2. b1 vitamini-tiamin 3.3. b2 vitamini-riboflavin 3.4. b6 vitamin - piridoksin. 3.5. b12 vitamin – kobalamin 3.6. pp vitamin-nikotinamid. 3.7. c vitamin-askorbin kislota. vitaminlar barcha tirik organizmlarning hayot faoliyati bir me’yorda kechishi uchun zarur bo’lgan biologik faol moddalardir. ularning nomi ham shundan kelib chiqqan (vitos-latincha hayot demakdir). ular hujayrada juda ko’p miqdorda bo’ladi. lekin ko’pchiligi kofermentlar sifatida muhim biokimyoviy reaksiyalarda bevosita ishtirok etadi. ayrimlari nerv impulslari o’tishida, ko’rish akti sodir bo’lishida va boshqa fiziologik jarayonlarda muhim rol o’ynaydi. vitaminlar tuzilishi va tarkibi jihatidan bir-biridan ma’lum darajada farq qiladigan, nisbatan kichik molekulyar massaga ega bo’lgan organik moddalardir. ular …

2 / 56

yoki bu xildagi kasallik kelib chiqadi. bunday kasalliklar gipovitaminoz, avitaminoz deb nomlanadi. lekin turmushda avitaminoz juda kam uchraydi ayrim hollarda bir necha vitamin yetishmasligidan poliavitaminoz yoki ularning ko’p miqdorda iste’mol qilinishidan gipervitaminoz kasalligi ham kelib chiqadi. vitamin tabiatiga ega bo’lgan ayrim moddalar tarkibi va tuzilishi jihatidan bir-biridan ma’lum darajada farq qiladi, lekin ularning biologik ta’siri bir xil, albatta, aktivligi har xil bo’ladi. bunday hodisa vitameriya deb, o’xshash ta’sirga ega bo’lgan moddalar vitamerlar deb nomlanadi. masalan, d vitaminning 5ta vitameri- d2, d4, d3, d5 va d6. a vitaminnig 2ta vitameri- a1 va a2 bor va hokazo. lekin b guruh vitaminlar bunga kirmaydi. vitaminlarni rolini ilmiy asoslab bergan olimlar eykman va xopkins 1929 yili nobel mukofoti bilan taqdirlanganlar. vitaminlar, odatda, eruvchanligiga qarab ikki guruhga bo’linadi. bular yog’da va suvda eriydigan vitaminlardir. yog‘da eruvchan vitaminlar: vitamin a, antikseroftalmik retinol. vitamin d, antiraxitik kalsiferol. vitamin e, antisteril, ko‘payish vitamini, tokoferollar. vitamin k, antigemorragik, naftaxinon. …

3 / 56

ng organizmga ko’p miqdorda kirib qolishi tezdan har bir vitaminga xos gipervitaminozni keltirib chiqaradi. a-vitamini 1912 yili yog’larning sovunlanmaydigan qismidan ajratib olingan. kimyoviy tuzilishi 1931 yili p.karrer tomonidan isbotlangan. 1947 yili issler sintezini amalga oshirgan. adabiyotda retinol yoki akseroftol sinonimlari ham ishlatiladi. katta sog’lom odamlarning jigarida ikki yillik zahira to’planadi, ammo chaqaloqlarga oziq-ovqat bilan kiritilishi zarur. a vitaminining ahamityati juda katta: u yetishmaganda bolalar o’smay qoladi, mns to’qimalari zararlanadi, ko’z ko’rish faoliyati pasayadi. vitamin a, a1, a2 lar ko’rish jarayonida katta rol o’ynaydi. ular asosida ko’rish jarayonini namoyon etuvchi rodopsin moddasining rotinal qismi hosil bo’ladi. ammo a gipervitaminozi ham xavfli – suyaklarni mo’rtligiga olib keladi. a vitamin kimyoviy jihatdan to’yinmagan halaqali bir atomli birlamchi spirtdir. uning fiziologik faol ikkita vitameri –a1 va a2 ma’lum.a vitaminning tarkibi β-ionon halqa, ikkita izopren qoldiq va birlamchi spirt guruhidan tarkib topgan: a vitamini a1 vitamini a2 vitamini a1 va a2 vitaminlar och sariq rangli …

4 / 56

t, benzol, xloroform kabi organik erituvchilarda yaxshi eriydi. ular odatdagi sharoitda ancha beqaror bo’lib, oksidlovchilar va mineral kislotalar ta’sirida tezda parchalanib ketadi. organizmda d vitamini yetishmasa, birinchi navbatda, kalsiy va fosfor almashinuvi buziladi. natijada suyak to’qimasida kalsiy fosfat hosil bo’lish jarayoni buzilib, raxit kasalligi kelib chiqadi. bunda suyaklar nihoyatda yumshoq bo’lib, hatto gavda og’irligini ham ko’tara olmaydi. raxit bilan kasallangan bolalarda dastlabki tishlar chiqishi, ayniqsa, dentinning rivojlanishi kechikadi. shuningdek, u ichki sekretsiya bezlarining idora etilishida, xolesterin almashinuvida muhim rol o’ynaydi. o‘simlik mahsulotlarida vitamin dning miqdori ko‘p emas. hayvon mahsulotlaridan jigar, tovuq tuxumi, baliq, sut, sariyog‘da ko‘p bo’ladi. biroq organizmda uning asosiy qismi quyoshning ultrabinafsha nurlari ta’sirida sterollarning hosilalaridan vujudga keladi. d2 vitamini quyoshning ultrabinafsha nuri ta’sirida ergosterindan,d3 7-degidroxolesterindan hosil bo’ladi odam bahorda va kuzda serquyosh havoda uzoq vaqt bo’lganda unga ehtiyoj sezilmasligining boisi ham mana shunda.uning yana bir xususiyatlaridan yana biri jigar va yog’ to’qimasida zahira holda to’planishidir. undan organizm …

5 / 56

tug’ilishi, fero-tashiyman degan ma’noda) biologik ahamiyatga ega hisoblanadi. ularning hammasi ham xroman srtukturasining benzol halqasida metil va gidrooksi guruhlar hamda yonshox –fitol guruhini saqlaydi. tokoferollar bir-biridan metil guruhlarining halqadagi soni va joylanishi bilan farqlanadi. β-tokoferolda 7-holatda, γ-tokoferolda 5-holatda metil guruhi bo’lmaydi. ularda biologik aktivlikni ta’minlashda, ayniqsa, metil guruhlar katta rol o’ynaydi. shuning uchun bo’lsa kerak, uchta metil guruhi saqlovchi α-tokoferol yuqori aktivlikka ega. e vitamini birinchi navbatda organizmlar ko’payishida muhim ahamiyatga ega. bu vitamin yetishmasa, hayvonlar nasl qoldira olmaydi. dastlab spermatozoidlarning shakli o’zgarib, xivchini yo’qolib harakatsiz bo’lib qoladi. keyinchalik vitamin yetishmaslik davom etaversa, ular umuman hosil bo’lmaydi. urg’ochi hayvonlarda tuxum urchisa ham, embriogenez izdan chiqadi, homila rivojlanishi oxirigacha yetmaydi. hatto u so’rilib ketishi ham mumkin. uni ko’payish vitamini deb atash ham ana shundan kekib chiqqan. o’simliklarda e vitamin gul changdonining rivojlanishini ta’minlaydi. e vitamini mushak to’qimasi rivojlanishi va faoliyat ko’rsatishida ham alohida ahamiyatga ega. gipovitaminoz davrida undagi qisqarish oqsili-miozinning miqdori …

Want to read more?

Download all 56 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vitaminlar haqida tushuncha, suvda eriydigan vitaminlar, yog’da eriydigan vitaminlar"

слайд 1 osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi fan: tibbiy kimyo mavzu: vitaminlar haqida tushuncha, suvda eriydigan vitaminlar, yog’da eriydigan vitaminlar buxoro-2024 reja: 1. vitaminlar haqida umumiy tushuncha. 2. yog’da eriydigan vitaminlar 2.1. a vitamin 2.2. d vitamin-kalsiferol 2.3. e vitaminlar guruhi-tokoferollar 2.4. k vitamin 3. suvda eriydigan vitaminlar 3.1. b vitaminlar guruhi 3.2. b1 vitamini-tiamin 3.3. b2 vitamini-riboflavin 3.4. b6 vitamin - piridoksin. 3.5. b12 vitamin – kobalamin 3.6. pp vitamin-nikotinamid. 3.7. c vitamin-askorbin kislota. vitaminlar barcha tirik organizmlarning hayot faoliyati bir me’yorda kechishi uchun zarur bo’lgan biologik faol moddalardir. ularning nomi ham shundan kelib chiqqan (vitos-latincha hayot demakdir). ular hujayrada juda ko’...

This file contains 56 pages in PPTX format (2.8 MB). To download "vitaminlar haqida tushuncha, suvda eriydigan vitaminlar, yog’da eriydigan vitaminlar", click the Telegram button on the left.

Tags: vitaminlar haqida tushuncha, su… PPTX 56 pages Free download Telegram