qadimgi turkiy manbalar

DOCX 6 pages 18.1 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.1 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

qadimgi turkiy manbalar jamshid 📝annotatsiya qadimgi turkiy manbalari turkiy xalqlarning tarixi, madaniyati va tili haqida muhim ma'lumotlar beradi. ular yozma yodgorliklar, epigrafiya va arxeologik topilmalarni o'z ichiga oladi. bu manbalar turkiy tilining rivojlanishi va turkiy xalqlarning kelib chiqishi to'g'risida qimmatli ma'lumotlarni taqdim etadi 🔑kalit so'zlar. qadimgi turk yozma manbalari, run yozuvlari, orxonenesay yozuvlari, turk xaqonligi, tarixiy manbalar, til, madaniyat, diniy e'tiqodlar, ijtimoiy tuzum, til va adabiyot yodgorliklari mo'g'uliston hududida topilgan 13-asrga oid “devoni lug'ot turk” asari 6000 ga yaqin turkiy so'z va ularning ma'nolarini o'z ichiga olgan qimmatli lug'at hisoblanadi. qo'chqor (qorqoz) shahrida topilgan 11-asrga oid “kutadgu bilig” asari turkiy adabiyotining dastlabki namunalaridan biri bo'lib, 7000 dan ortiq so'zdan iborat. “til va adabiyot yodgorliklari” orasida 8-asrga oid orxon-yenisey yozuvlari bilan ifodalangan 3000 dan ortiq turkiy so'z va iboralarni o'z ichiga olgan muhim manbalar mavjud. tarixiy manbalar "tarixiy manbalar" orasida milodiy viii asrga oid orxon-yenisey yozuvlari, 200 dan ortiq runa yozuvlari …

2 / 6

oid “divan-i lugʻot-it-turk” asarida tilga olingan 20 dan ortiq qabilalar va ularning turli xil diniy marosimlari haqida ma'lumot beradi, jumladan, moʻgʻuliston hududida tarqalgan urf-odatlarni aks ettiradi. viii-x asrlarda yozilgan orxon-yenisey yozuvlari turkiy xalqlarning tengri, yer, quyosh va oy kabi tabiat hodisalariga sigʻinishini tasvirlaydi, bu esa ularning animistik va polyteistik e’tiqodlariga dalolat beradi. jamiyat va madaniyat haqida ma'lumotlar viii-ix asrlarda yaqutning “kitob al-buldan” asarida turkiston hududidagi shaharlarning aholisi, hunarmandchiligi va savdosi haqida qimmatli ma’lumotlar keltirilgan, masalan, 50 ming aholi yashaydigan shaharlar haqida eslatiladi. orxon-enesay yozuvlari, taxminan 7-8 asrlarga oid boʻlib, turk xoqonligi davridagi siyosiy tizim, ijtimoiy tuzum va diniy e’tiqodlarga oid 30 dan ortiq yozuv parchalarini oʻz ichiga oladi. x asrda yozilgan “dastani oğuznoma”da oʻgʻuzlarning 24 ta urugʻidan, ularning yashash joylari va an’anavirilari, ya’ni ijtimoiy tuzilmasi va madaniyati haqida batafsil ma’lumotlar bayon etilgan. ko'hna turkiy run yozuvlari ko'hna turkiy run yozuvlari 8-asrga oid, orxon-yenisey yozuvlari deb ataluvchi va 3000 dan ortiq …

3 / 6

a ega. viii-x asrlarda yaratilgan turkiy yozma yodgorliklar, xususan, orxon-yenisey yozuvlari, epigrafik manbalar turkumiga kiradi va ularning soni 20 dan ortiq. mo'g'uliston hududida topilgan xiii asrga oid turkiy qo'lyozmalar, masalan, "qasida" she'riyat namunalari, qo'lyozma manbalar toifasiga mansub bo'lib, ularning tili va uslubi o'rganilmoqda. orxon-enesay yozuvlari yozuvlarning aksariyati qabr toshlarida yoki haykallarga oʻyib yozilgan boʻlib, ular oʻsha davr tarixi, madaniyati va siyosiy voqealari haqida hikoya qiladi. ushbu yozuvlarda turkiy tillarning qadimgi shakllari, xususan, qadimgi turkiy tilining fonetikasi va grammatikasi haqida muhim ma'lumotlar mavjud. orxon-enesay yozuvlari 8-asrga oid boʻlib, 70 dan ortiq yozuv yodgorliklari mongoliya, xitoy va rossiyaning janubiy sibir hududlarida topilgan. qadimgi turkiy yozma manbalar uyghur yozuvining paydo bo'lishi milodiy ix asrga to'g'ri keladi va u turkiy tillarni yozish uchun mo'ljallangan, o'ziga xos 30 dan ortiq belgilarga ega bo'lgan alifbo hisoblanadi. uyg'ur xonligi hududida keng tarqalgan. qo'cho (kuqa) shahri yaqinidan topilgan 1000 dan ortiq qo'lyozmalar, qadimgi uyg'ur tili haqida qimmatli ma'lumotlarni …

4 / 6

ralariga qadar yetib borganligi va shu davrda o'nlab shaharlarni egallaganligi orxon-enisay yozuvlari orqali tasdiqlangan. manbalarni o'rganish metodologiyasi qadimgi turkiy yozma manbalarni tahlil qilishda 7-8-asrlarga oid orxon-yenisey yozuvlari va ularning tilshunoslik, paleografiya va tarixshunoslikdagi ahamiyati, xususan, 3 ta asosiy yozuv turi va ularning geografik tarqalishi kabi jihatlarni o'rganish muhimdir. manbalarni o'rganishda, masalan, kül tegin yodgorligi va bilge qa'on yodgorliklari kabi 2 ta asosiy manbaning matni va stilistik xususiyatlarini taqqoslash orqali tarixiy hodisalar haqidagi tasavvurlarni boyitish mumkin. mo'g'uliston va xitoy hududlaridan topilgan 100 dan ortiq runik yozuvlarni epigrafik usullar bilan o'rganish orqali qadimgi turkiy tilining evolyutsiyasi va uning boshqa tillar bilan aloqalarini aniqlash mumkin. 📌xulosa qadimgi turkiy manbalar turkiy xalqlarning tarixi, madaniyati va tili haqida bebaho ma'lumotlar beradi, ularning o'tmishini tushunish va tadqiq qilish uchun muhim ahamiyatga ega. bu manbalar orqali boy tariximizni yanada chuqurroq o'rganishimiz mumkin. 📚foydalanilgan adabiyotlar 1. малов, с.е. памятники древнетюркской письменности. москва, 1951. 2. кляшторний, с.г. древнетюркская руническая …

5 / 6

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi turkiy manbalar"

qadimgi turkiy manbalar jamshid 📝annotatsiya qadimgi turkiy manbalari turkiy xalqlarning tarixi, madaniyati va tili haqida muhim ma'lumotlar beradi. ular yozma yodgorliklar, epigrafiya va arxeologik topilmalarni o'z ichiga oladi. bu manbalar turkiy tilining rivojlanishi va turkiy xalqlarning kelib chiqishi to'g'risida qimmatli ma'lumotlarni taqdim etadi 🔑kalit so'zlar. qadimgi turk yozma manbalari, run yozuvlari, orxonenesay yozuvlari, turk xaqonligi, tarixiy manbalar, til, madaniyat, diniy e'tiqodlar, ijtimoiy tuzum, til va adabiyot yodgorliklari mo'g'uliston hududida topilgan 13-asrga oid “devoni lug'ot turk” asari 6000 ga yaqin turkiy so'z va ularning ma'nolarini o'z ichiga olgan qimmatli lug'at hisoblanadi. qo'chqor (qorqoz) shahrida topilgan 11-asrga oid “kutadgu bilig” asari turkiy a...

This file contains 6 pages in DOCX format (18.1 KB). To download "qadimgi turkiy manbalar", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi turkiy manbalar DOCX 6 pages Free download Telegram