tashkilot va korxonalarda mehnat unumdorligini oshirish masalalari

DOCX 8 pages 20.9 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.9 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

tashkilot va korxonalarda mehnat unumdorligini oshirish masalalari. turg’unboyev ziyodulloh ro’ziboy o’g’li. andmi. 4-bosqich talabasi. a.kamilova.andmi. kat. o’iqt. annotatsiya: bu maqola tashkilot va korxonalarda mehnat unumdorligini oshirish muammolari va ularni bartaraf etish yo'llarini tahlil qiladi. maqsad - tashkilotlarni rivojlantirishda, xodimlar motivatsiyasini oshirishda va yaratuvchi liderlikning o'rnini aniqlashda yordam berish haqida. kalit so’zlar: korxona samaradorligi, unumdorlik, mehnat jamg’armasi, konsepsiya, klassik. mehnat unumdorligi va iqtisodiy taraqqiyot muammosi hamisha kishilarni qiziqtirib kelgan va ushbu qiziqish ishlab chiqarishni mashinalashtirishdan boshlab yalpi tus olgan. dastlab a. smit, keyinroq d. rikardo mehnat unumdorligi to‘g‘risidagi ta’limotga asos soldilar. bu iqtisodchi olimlar tayyor mahsulot, ishlab chiqaruvchi xodimlar va ular foydalanadigan ishlab chiqaruvchi kuchlarning qudrati o‘rtasidagi nihoyatda oddiy bog‘liqliklarni aniqlab berdilar. hozirga qadar “mehnat unumdorligi” tushunchasiga ta’rif berish va uni hisoblash usullariga turlicha yondashuvlar saqlanib qolmoqda. mamlakatimiz amaliyotida ijtimoiy ishlab chiqarish darajalari bo‘yicha mehnat unumdorligini hisoblashning turli tamoyillariga asoslanadigan ko‘rsatkichlardan uzoq vaqt davomida foydalanib kelindi. chunonchi, milliy iqtisodiyotda va uning …

2 / 8

lar ana shu ko‘rsatkichlarni hisoblab chiqarishga asos bo‘ladigan mehnat natijalarining ta’rifi va tarkibi bilan farqlanadi. mehnat unumdorligi atamasi faqat yaratilgan (sotilgan) mahsulot (xizmatlar) hajminigina o‘z ichiga oladi, holbuki, unumdorlik atamasi qo‘shimcha ravishda mehnat natijalarida buyumlashgan mehnatning tejalishi yoki ortiqcha sarflanishini hisobga oladi. shu bilan birga, unumdorlikni hisoblash usullari ishlab chiqarish samaradorligi bilan etarli darajada mos keladi, deb hisoblangan va bunga uni keng moslashtirilgan: mehnat natijalari faqat mehnat sarfi bilan emas, balki resurslar bo‘yicha hamma turdagi sarflarning o‘zaro nisbati qiymat shaklida aniqlanadi. ko‘rinib turibdiki, “mehnat unumdorligi” va “unumdorlik” tushunchalari o‘z ma’nosi bilan bir-biridan farq qiladi. “unumdorlik” tushunchasi natija va unga erishish uchun qilinadigan sarflar o‘rtasidagi nisbatni ifodalaydi. shu sababli, qator iqtisodchi olimlar uskunalar, elektr energiya, xomashyo, kapitalning unumdorligi to‘g‘risida so‘z yuritadilar. lekin, unumdorlik to‘g‘risida so‘z ketganda resurslardan foydalanishning mahsuldorligi yoki tejamliligi haqida ham gapirilishi maqsadga muvofiq bo‘ladi. mehnat unumdorligi, samaradorligi va mahsuldorligi, inson mehnati yagona tabiatga ega va u mulkchilik shakllari, …

3 / 8

ularning o‘zaro aloqasini baholash uchun bir nechta iqtisodiy ko‘rsatkichlar mavjud. iqtisodiyotda unumdorlik o‘z mohiyatiga ko‘ra uch miqdor bilan o‘lchanadi: jonli mehnat sarfi, moddiylashgan mehnat sarfi va bu sarflar tufayli ishlab chiqarilgan iste’mol qiymatining miqdori ifodalanadi. bu miqdorlar orqali har qanday jamiyat o‘zining iqtisodiy imkoniyatlarini namoyon qiladi. ammo aytib o‘tilgan miqdorlarning absolyut qiymatlari bo‘yicha, ayni bir vaqtda, iqtisodiy hodisaning turli holatlarini iqtisodiy jihatdan to‘liq qiyoslash mumkin emas. shuning uchun nisbiy miqdorlarda hisoblanadigan mehnat unumdorligi, ishlab chiqarish samaradorligi va ishlab chiqarish mahsuldorligiga ko‘rsatkichlarini alohida-alohida qo‘llash kerak bo‘ladi. mehnat unumdorligini aniqlash masalasida hozirgi kunga qadar aniq bir fikr shakllanmagan. bu xususda bir-biridan tubdan farq qiluvchi ikki nuqtai nazar mavjud: birinchisiga ko‘ra, ko‘rsatkich jonli va moddiylashgan mehnat unumdorligini, ikkinchisiga ko‘ra esa, faqat jami mehnatni aks ettirishi kerak. birinchi yondashuv tarafdorlarining fikricha, har qanday mahsulotni tayyorlashda faqat jonli emas, balki moddiylashgan mehnat ham ishtirok etadi. demak mehnat unumdorligini aniqlashda har ikki mehnat turining sarfi hisobga …

4 / 8

sa bo‘lib, bunday qarash ham ancha sub’ektiv hisoblanadi. ishlab chiqarishning natijasi va mahsuldorligi. natija -birorfaoliyatining pirovard yakuni. mahsulot - inson mehnatining natijasi sifatidagi narsa.bu tushunchlardan ko‘pincha sinonimlar sifatida foydalaniladi. ammo bular har xil tushunchalardir. natija mahsulotga nisbatan umumiyroq tushuncha bo‘lib, uni tanlov natijasi deyish mumkin, ammo tanlov mahsuloti deya olmaymiz. «natija» tushunchasida harakatning tugallanganligi, «mahsulot» tushunchasida esa inson ehtiyojini qondiradigan moddiylik ifodalanadi. biz natija to‘g‘risida emas, ishlab chiqarilgan yoki iste’mol qilinadigan mahsulot to‘g‘risida, natija almashinuvi to‘g‘risida emas, mahsulot almashinuvi to‘g‘risida gap yuritamiz. iqtisodiy makonda inson ehtiyojini qondiradigan mahsulot yaratiladi. shuning uchun natijalilikni emas, balki mahsuldorlikni iqtisodiy makon parametri deb hisoblamoq kerak. ishlab chiqarishning natijasi faqat mahsulot emas, balki boshqa oqibatlar (masalan, atrof-muhitni ifloslantirish) ham bo‘lishi mumkin, buni esa inson ehtiyojini qondiradigan mahsulot, deya olmaymiz. mehnat unumdorligini o‘lchash usullari, mehnat unumdorligini o‘lchash murakkab vazifa bo‘lib, bunga bir tomondan, unumdorlik kategoriyasining ko‘pqirraliligining dinamikasi ko‘p sonli o‘sish omillariga (bevosita va bilvosita, korxona tomonidan …

5 / 8

ini hisoblab chiqarish tamoyillarini makro darajada qabul qilingan hisoblash bilan identifikatsiyalashga (ya’ni, taxmin qilinayotgan dinamikani jonli va buyumlashgan mehnatning umumiy xarajatlarini tejash orqali ifodalashga) qaratilgan edi. biroq qabul qilingan hisoblash usullari asosida sanoatning ko‘pchilik tarmoqlarida o‘tkazilgan keng ko‘lamdagi tajribalar bunday yondashuv muhim afzalliklarga ega ekanligini ko‘rsatmadi. xo‘jalik yuritishning bozor tuzilishiga o‘tilishi munosabati bilan milliy hisob varaqlar tizimi joriy etildi. ana shu tizim asosida yalpi ichki mahsulot hajmlarining ko‘rsatkichlari butun iqtisodiyot bo‘yichahamda uningbarcha tarmoqlari, shu jumladan, no moddiy soha bo‘yicha ham hisoblab chiqariladi. bu esa, mahsulot ishlab chiqarish hajmlaridan ichki iste’molni ajratib chiqarish va ko‘rsatkichlarni yiriklashtirgan vaqtda takroran hisoblashni kamaytirish imkonini berdi. xorij tajribasi asosida makro darajada tovarlarning qat’iy belgilangan to‘plami bo‘yicha mahsulotning tabiiy o‘lchamlari asosida uningfizik hajmi indeksi hisoblab chiqarilib, shundan keyin umumiy sanoat indeksiga birlashtiriladi. bunda ulgurji narxlar hamda mahsulot fizik hajmining indekslari tanlab olingan turli umumiy hajm va tuzilish bo‘yicha faqat mintaqalar, tarmoqlar va butun sanoat darajasidagina aniqlanadi, …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tashkilot va korxonalarda mehnat unumdorligini oshirish masalalari"

tashkilot va korxonalarda mehnat unumdorligini oshirish masalalari. turg’unboyev ziyodulloh ro’ziboy o’g’li. andmi. 4-bosqich talabasi. a.kamilova.andmi. kat. o’iqt. annotatsiya: bu maqola tashkilot va korxonalarda mehnat unumdorligini oshirish muammolari va ularni bartaraf etish yo'llarini tahlil qiladi. maqsad - tashkilotlarni rivojlantirishda, xodimlar motivatsiyasini oshirishda va yaratuvchi liderlikning o'rnini aniqlashda yordam berish haqida. kalit so’zlar: korxona samaradorligi, unumdorlik, mehnat jamg’armasi, konsepsiya, klassik. mehnat unumdorligi va iqtisodiy taraqqiyot muammosi hamisha kishilarni qiziqtirib kelgan va ushbu qiziqish ishlab chiqarishni mashinalashtirishdan boshlab yalpi tus olgan. dastlab a. smit, keyinroq d. rikardo mehnat unumdorligi to‘g‘risidagi ta’limotga aso...

This file contains 8 pages in DOCX format (20.9 KB). To download "tashkilot va korxonalarda mehnat unumdorligini oshirish masalalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tashkilot va korxonalarda mehna… DOCX 8 pages Free download Telegram