turlar miqdori va ularning dinamikasi

DOC 44,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663176786.doc turlar miqdori va ularning dinamikasi reja: 1. individlar sonining o’zgaruvchanligi. 2. populyatsiyalar tarkibida miqdoriy o’zgarishlarning asosiy sabablari. 3. turlarning serpushtligi va uning shakllanish sabablari. 4. hayvonlarning o’limi. 5. populyatsiyalarning yosh tarkibi. turlar miqdori va ular sonining o’zgaruvchanligi bironta ham tur yo’qki, uning individlari soni o’zgarmasa. o’zgarish har xil mavsumlarda sodir bo’lishi mumkin, ya’ni ko’payish davrida sonining oshishi va ko’payish jarayonining oxirida miqdorining kamaygan holati kuzatiladi. shuningdek, turli yillarda individlar soni turlicha bo’lishi mumkin. har xil yillarda turlicha bo’lishi oziqa zahirasiga, iqlim omillariga va boshqa bir qator sabablarga bog’liq. nihoyat tur individlari soni bir necha yillardan so’ng ko’payishi yoki kamayishi mumkin. ushbu holatlar oqibatida tur individlari yoki yangi maydon va hududlarga tarqalib, o’z arealini kengaytiradi, yoki kamayganda areali qisqaradi. har xil turlarning individlari sonining o’zgarishi umumiy xarakterga ega, lekin ulardagi farq birinchi navbatda populyatsiyalar tarkibidagi har xil guruhlarning turli yoshda bo’lishi, yangi individlarning tug’ilishi va halok bo’lish nisbati, yetilish tezligi, …

tiq bo’lsa, kambala va osyotr baliqlarida ushbu farq 10-11 barobarni tashkil etadi. tur individlari sonining dinamikasi uning morfo-fizologik va ekologik xususiyatlari hamda turning uzluksiz ravishda o’zgarib turuvchi yashash muhitiga moslasha olish qobiliyatiga bog’liqdir. shunga binoan, tur individlari sonining dinamikasi uning muhit bilan munosabatlari xarakterini aks ettiradi. ushbu munosabatlar jarayonida ma’lum konkret sharoitlarga moslashib olgan individlarning o’sish tezligi, rivojlanishi va ko’payish xususiyatlari shakllanadi. bu esa o’z navbatida populyatsiya strukturasi va uning hayot tarzini aniqlab beradi. populyatsiyadagi miqdoriy o’zgarishlarga hayvonlar hayotidagi uch hodisani, ya’ni ko’payish, halok bo’lish va migrasiyalar sabab bo’ladi. ko’pgina turlarning individlari sonining va areallari chegarasining turg’unligi, ularning arealdagi barcha uchastkalaridan foydalana olganligini ko’rsatadi. ayrim populyatsiyalarda ortiqcha ingdividlar arealning yashash uchun yaroqsiz uchastkalariga tarqalib halok bo’ladi. turning tarqalishi va arealining kengayishi uning serpusht ekanligini emas, balki turning tarqalishiga to’siq bo’luvchi ayrim omillarni yonga olish qobiliyatini ko’rsatadi. tur individlari sonining shiddat bilan kamaya borishi va areal qisqarishining asosiy sabablari ko’payishdan o’limning …

tebranish chegarasi katta bo’ladi. parazit chuvalchanglarda ayrim hasharot va baliqlarda hayoti davomida bir necha yuz millionlab tuxum qo’yish xususiyati bo’lsa, ba’zi sut emizuvchilarda bir nechtagina bola tug’ishi bilan chegaralanadi. turda nasl uchun qayg’urish xususiyatining bo’lishi esa bolalarining halok bo’lishini oldi olinishida katta ahamiyatga ega. masalan, 1 ta urg’ochi oy baliq (mola mola) bir yo’la 300 mln dona pelagik (dengiz suviga) tuxumlar (ikra)ni va himoyasiz lichinkalarni qo’yadi. buning aksi sifatida ayrim tirik tug’uvchi akulalar bir necha dona tuxum qo’yadi. yashil baqa (bufo viridis) bir yilda 8-10 ming donagacha tuxum qo’ysa, doya qurbaqasi (alytes abstotricans)120 ta tuxum quyadi, kvaksha (nototrema marsupiatum) turi 200 ta, janubiy amerika (pipa americana) turi esa-100 ta tuxum qo’yadi. nihoyat qora salamandra (salamandra niger) 2 ta bola tug’adi. odatda, hayvonlarning serpushtlik xususiyati shu tur individlarining o’rtacha miqdordagi o’lib ketuvchi miqdori bilan belgilanadi. bu fikr qulay sharoitda yashovchi hayvonlarning serpushtligi ancha past bo’lsa, qiyin va og’ir omilli areallarda yashovchi …

an ancha yuqori serpusht bo’lishi bilan farq qiladi. ko’payish xarakteriga binoan hayvonlarni monosiklik va polisiklik guruhlarga ajratish mumkin. monosiklik hayvonlarga, ya’ni hayotida faqat bir marta nasl qoldiruvchi hayvonlarga ko’pgina umurtqasizlarni va ayrim baliq turlarini kiritsak, aksariyat, umurtqasiz va umurtqali hayvonlar polisiklik guruhga, ya’ni bir hayoti jarayonida bir necha bor avlod qoldiruvchi hayvonlarni kiritish mumkin. monosiklik xususiyat, asosan past takomillashgan turlar uchun voyaga yetgan davrdagi hayvon umrining juda qisqa bo’lishi, lichinkalarni yoki oraliq rivojlanishdagi bosqichi ancha uzoq davom etuvchi hayvonlar uchun xosdir. bunday turlarda voyaga yetgan davrning asosiy vazifasi faqat bir marta ko’payishdan iborat bo’ladi, xolos. masalan, qishki odimchi qurt kapalagini ko’rsatish o’rinlidir. u tuxumlarini kuzda qo’yadi, oziqlanmaydi va halok bo’ladi. monosiklik ko’payishdan polisiklik ko’payish usuliga o’tishning oraliq shaklini ayrim hasharotlar va baliqlarda uchratish mumkin, ya’ni ular o’z tuxumlarini qism-qism qilib qo’yishadi va har xil qismlar turli muhitlarga tushishi va shu bilan ko’proq yashab qolish imkoniyatiga ega bo’lishadi. polisiklik ko’payuvchi hayvonlarda …

a undagi sifat belgilari (irsiy belgilari) katta ahamiyatga ega. agar hosil bo’lgan katta sondagi yangi yosh individlarning yashovchanlik qobiliyati juda past bo’lsa, ular ushbu populyasiyaning sonini to’ldira olmaydi va kelgusida yomon oqibatlarga olib kelishi mumkin. yuzaga kelgan yangi avlodning yashovchanligi ularning ota-onalari uchun oziqaning yetarli yoki yetarli bo’lmasligidan kelib chiqadi. shuningdek, populyatsiyalar dinamikasi uchun shakllanuvchi yangi avlod individlarining o’sish tezligiga ham bog’liq. o’sish qancha tez bo’lsa, ular ko’payib yirtqichlar hujumidan va ta’qibidan oson qutila oladigan bo’ladi. shunga binoan, “kuchsiz” va “kuchli” generatsiyalar (avlodlar)ning faqat individlari soni bilan emas, balki ularning kelgusida yashovchanlik qobiliyatini yuqori bo’lishi populyasiya dinamikasiga ijobiy ta’sir etadi. hayvonlarning o’limi. hayvonlarning o’limi minglab turli-tuman tashqi va ichki sabablar tufayli sodir bo’ladi. ushbu sabablarning ayrimlari hayvon uchun mutlaq tasodifiy bo’lishi mumkin. ammo populyatsiyalardagi o’lim qonuniy xarakterga ega va turli jinslar hamda turli yoshdagi individlarda turlicha bo’ladi; muhit almashganda yoki populyatsiyaning o’zida o’zgarish sodir bo’lganda o’lim sabablari hamda uning hajmi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "turlar miqdori va ularning dinamikasi"

1663176786.doc turlar miqdori va ularning dinamikasi reja: 1. individlar sonining o’zgaruvchanligi. 2. populyatsiyalar tarkibida miqdoriy o’zgarishlarning asosiy sabablari. 3. turlarning serpushtligi va uning shakllanish sabablari. 4. hayvonlarning o’limi. 5. populyatsiyalarning yosh tarkibi. turlar miqdori va ular sonining o’zgaruvchanligi bironta ham tur yo’qki, uning individlari soni o’zgarmasa. o’zgarish har xil mavsumlarda sodir bo’lishi mumkin, ya’ni ko’payish davrida sonining oshishi va ko’payish jarayonining oxirida miqdorining kamaygan holati kuzatiladi. shuningdek, turli yillarda individlar soni turlicha bo’lishi mumkin. har xil yillarda turlicha bo’lishi oziqa zahirasiga, iqlim omillariga va boshqa bir qator sabablarga bog’liq. nihoyat tur individlari soni bir necha yillardan so...

Формат DOC, 44,0 КБ. Чтобы скачать "turlar miqdori va ularning dinamikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: turlar miqdori va ularning dina… DOC Бесплатная загрузка Telegram