атмосфера экологияси

DOC 905.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663176955.doc атмосфера экологияси режа: 1. атмосферанинг тузилиши ва асосий хусусиятлари 2. ўзбекистонда атмосферанинг ифлосланиши ва унинг олдини олиш муаммолари 3. атмосферанинг ифлосланиши муаммолари атмосфера ер шарининг ҳаво қобиғи бўлиб, биосферада ҳаёт мавжудлигини таминловчи асосий манбалардан биридир. атмосфера барча жонзотларни зарарли космик нурлардан ҳимоя қилиб туради, сайёра юзасидаги иссиқликни сақлайди. агар ҳаво қобиғи бўлмаганида ер юзасида кундузи қ1000с ва кечқурун-1000с ҳарорат кузатилган бўлар эди. атмосферанинг юқори чегараси тахминан 2000 км баландликдан ўтади. атмосфера бир неча қатламлардан иборат бўлиб, унинг асосий массаси(90%) 10-16 км баландликкача бўлган қуйи тропосфера қисмида жойлашган. тропосферада ҳар 100 метрга кўтарилганда ҳаво ҳарорати 0,60с га камаяди ва қ400с дан –500 с гача пасаяди. об-ҳаво ва иқлим асосан тропосферадаги жараёнлар билан боғлиқ. атмосферанинг шу қатламида барча ёғинлар ва булутлар ҳосил бўлади, бўронлар юз беради. тропосфера устида 40-50 км. гача баландликда стратосфера жойлашган ва унда ҳарорат пасайиб боради. стратосферада 22-24 км оралиқда ердаги тирик организмларни химоя қиладиган, ультрабинафша нурланишнинг катта …

мосферада узоқ вақтдан бери асосий газларнинг нисбатан доимий миқдорлари мавжуд бўлиб, сўнгги йилларда инсон таъсирининг кучайиши натижасида газлар балансининг ўзгариши кузатилмоқда. атмосферадаги азот ва кислороднинг миқдори жуда катта бўлишига қарамасдан салбий таъсир тобора кучайиб бормоқда. кислороднинг асосий манбаи бўлган ўрмонларнинг майдони тезлик билан қисқармоқда, океаннинг нефть махсулотлари билан ифлосланиши фитопланктон (сув юзасида сузиб юрадиган микроскопик ўсимликлар) фаолиятига таъсир кўрсатмоқда. қазилма ёқилғилардан фойдаланиш жараёнида ўнлаб миллиард тонна кислород сарф бўлмоқда. бу жараёнлар келажакда кислород балансининг ўзгаришига олиб келиши мумкин. охирги 150 йил давомида инсон фаолияти натижасида атмосферадаги углерод қўшоксиди(со2 ) ортган. со2 захарли эмас, ўсимликлар учун озуқа ҳисобланади. со2 қисқа тўлқинли қуёш нурларини ўтказади, лекин ердан қайтарилган узун тўлқинли иссиқлик нурланишини ушлаб қолади. натижада «иссиқхона эффекти» вужудга келади. ернинг ўртача ҳарорати(қ150с) 0,8-10 с га ошганлиги қайд қилинмоқда. ёқилғининг кўплаб ишлатилиши муаммони чуқурлаштиради. атмосферада метан(сн4) ва азот чала оксиди(n2о) миқдорининг ортиши «иссиқхона эффекти»ни кучайтирмоқда. бу иқлим ўзгаришини келтириб чиқармоқда. ер тарихида иқлим …

о экспертлар гуруҳи(иўхэг) фикрича, агар аҳвол шундай давом этадиган бўлса яқин 50 йил ичида ҳарорат 2-40 с га ортиши мумкин. бу музликларнинг эриши ва қуруқликни сув босиши, об-ҳаво шароитларининг кескин ўзгаришларига олиб келиши башорат қилинади. жаҳон ҳамжамияти иқлим ўзгаришининг экологик, иқтисодий, ижтимоий ва сиёсий оқибатларини тушунган ҳолда унинг олдини олиш учун илмий тадқиқотлар, турли тадбирларни амалга оширмоқда. бирлашган миллатлар ташкилоти(бмт)нинг иқлим ўзгариши тўғрисидаги конвенцияси 1992-йили рио-де-жанейродаги атроф-муҳит ва ривожланиш бўйича умумжаҳон конференциясида 155 давлат томонидан имзоланган. ушбу нуфузли халқаро шартноманинг якуний мақсади атмосферадаги иссиқхона газлари миқдорини иқлим тизимига хавфли антропоген аралашувининг олдини оладиган даражада барқарорлаштириш ҳисобланади. бундай даражага экосистемаларнинг иқлим ўзгаришига табиий мослашиши учун етарли бўлган, озиқ-овқатни ишлаб чиқариш ва мамлакатларнинг барқарор асосда кейинги иқтисодий ривожланишини ҳавф остига қўймасликка имкон яратадиган муддатларда эришиш зарурдир. 1997-йил 10 декабрда имзоланган киото баённомасига мувофиқ алоҳида давлатлар ўз зиммаларига иссиқхона газларини чиқаришни қисқартириш мажбуриятини олганлар ва зарур тадбирларни амалга оширмоқдалар. бунда иссиқхона газаларини чиқаришни …

). 3-жадвал атмосферага йил давомида чиқарилувчи бирикмалар(35) бирикмалар чиқарилиши, млн.т антропоген чиқиндиларнинг ҳиссаси, % табиий антропоген қаттиқ заррачалар 3700 1000 27 со 5000 304 5,7 cnhm 2600 88 3,3 nox 770 53 6,5 sox 650 100 13,3 cox 485000 18300 3,6 атмосферанинг сунъий ифлосланиш даражаси ошиб бормоқда. атмосферанинг маҳаллий, регионал ва глобал ифлосланиши кузатилади. барча техноген манбалардан ер атмосферасига чиқарилган ифлословчи бирикмалар 4-жадвалда келтирилган. 4-жадвал ер атмосферасига барча техноген манбалардан чиқариладиган зарарли бирикмалар(хх асрнинг 90-йиллари) бирикмалар млн.т/йил қаттиқ заррачалар ва саноат чанги углерод оксидлари учувчан углеводородлар ва бошқа органика олтингугурт оксидлари азот оксидлари фосфор бирикмалари сероводород аммиак хлор фторли водород 580 360 320 160 110 18 10 8 1 1 агрегат ҳолатига кўра атмосферани ифлословчи бирикмаларни тўрт гуруҳга бўлиш мумкин: қаттиқ, суюқ, газсимон ва аралаш бирикмалар. ҳавони ифлословчи асосий модда ва бирикмаларга аэрозоллар, қаттиқ заррачалар, чанг, қурум, азот оксидлари(nох), углерод оксидлари(со,со2), олтингугурт оксидлари(sох), хлорфторуглеродлар, металл оксидлари ва бошқалар киради. атмосферага …

аб, юрак-қон томир, сурункали бронхит, эмфизема, нафас қисиши ва ўпка раки касалликларининг кўпайиши кузатилади. кўз касалликлари ва болалар касалликларининг ортиши қайд қилинган. шаҳар ҳавосида саноат корхоналари ва автотранспорт чиқиндиларида канцероген моддалар бўлиб (бенз(а)пирен, ароматик углеводородлар), уларнинг сурункали таъсири натижасида рак касалликлари келиб чиқади. автотранспортнинг чиқинди газларидаги қўрғошин бирикмалари ҳам инсон соғлиғи учун айниқса ҳавфли ҳисобланади. атмосферадаги турли заҳарли газлар ўсимлик ва ҳайвонларга ҳам зарар етказади. олтингугурт гази, фторли водород, озон, қўрғошин, хлор ва бошқалар ўсимликларга айниқса кучли таъсир кўрсатади. ўсимликларнинг нобуд бўлиши, ҳосилнинг камайиши, фотосинтез интенсивлигининг ўзгариши кузатилади. ҳавонинг кучли ифлосланиши баъзи уй ҳайвонларининг нобуд бўлишига олиб келади. атмосфера ҳавосидаги ифлослантирувчи моддаларнинг инсон организмига бевосита ёки билвосита зарарли таьсир кўрсатмайдиган миқдори руҳсат этилган миқдор рэм(пдк) деб юритилади. бунда зарарли бирикмаларнинг одамнинг меҳнат фаолиятига ва кайфиятига путур етказмаслиги ҳам назарда тутилади. ҳаво ифлосланишининг мунтазам рэм дан юқори бўлиши аҳолининг касалланиш даражасининг кескин ортишига олиб келади. аҳоли яшаш жойларида ҳавонинг ифлосланганлик даражаси …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "атмосфера экологияси"

1663176955.doc атмосфера экологияси режа: 1. атмосферанинг тузилиши ва асосий хусусиятлари 2. ўзбекистонда атмосферанинг ифлосланиши ва унинг олдини олиш муаммолари 3. атмосферанинг ифлосланиши муаммолари атмосфера ер шарининг ҳаво қобиғи бўлиб, биосферада ҳаёт мавжудлигини таминловчи асосий манбалардан биридир. атмосфера барча жонзотларни зарарли космик нурлардан ҳимоя қилиб туради, сайёра юзасидаги иссиқликни сақлайди. агар ҳаво қобиғи бўлмаганида ер юзасида кундузи қ1000с ва кечқурун-1000с ҳарорат кузатилган бўлар эди. атмосферанинг юқори чегараси тахминан 2000 км баландликдан ўтади. атмосфера бир неча қатламлардан иборат бўлиб, унинг асосий массаси(90%) 10-16 км баландликкача бўлган қуйи тропосфера қисмида жойлашган. тропосферада ҳар 100 метрга кўтарилганда ҳаво ҳарорати 0,60с га камая...

DOC format, 905.0 KB. To download "атмосфера экологияси", click the Telegram button on the left.

Tags: атмосфера экологияси DOC Free download Telegram