to‘g‘ri chiziqlarning perpendikulyar alomatlari

DOCX 12 pages 849.1 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 849.1 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: to'g'ri chiziqlarning perpendikulyar alomatlari reja: 1. to‘g‘ri chiziq va tekisliklarning o‘zaro vaziyatlari. 2. o‘zaro perpendikulyar tekisliklar. 3. proeksiyalovchi tekislik bilan umumiy vaziyatdagi tekislikning kesishishi. 4. to‘g‘ri chiziqni proeksiyalovchi tekislik bilan kesishishi. 5. to‘g‘ri chiziqni umumiy vaziyatda joylashgan tekislik bilan kesishuvi. 6. tekislikka perpendikulyar to‘g‘ri chiziq. 7. umumiy vaziyatda joylashgan ikki tekislikning kesishish chizig‘ini yasash. 8. tekislikka parallel to‘g‘ri chiziqlar. tekisliklar fazoda o‘zaro parallel yoki kesishgan bo‘lishi mumkin. kesishgan tekisliklar xususiy holda o‘zaro perpendikulyar bo‘ladi. parallel tekisliklar. bir tekislikda yotgan ikki kesishuvchi to‘g‘ri chiziq ikkinchi tekislikda yotgan ikki kesishuvchi to‘g‘ri chiziqqa mos ravishda parallel bo‘lsa, tekisliklar ham o‘zaro parallel bo‘ladi. shunga binoan, tekislikda yotgan a va b kesishuvchi to‘g‘ri chiziqlar tekislikda yotgan s va d kesishuvchi chiziqlarga (a‖c; b‖d) mos ravishda o‘zaro paralleldir. demak, va tekisliklar ham o‘zaro paralleldir. 1.31-shaklda parallel tekisliklarning fazoviy tasviri va epyuri ko‘rsatilgan. a) b) 1.31-shakl parallel to‘g‘ri chiziqlarning bir nomli proeksiyalari ham o‘zaro parallel bo‘ladi, …

2 / 12

lyar bo‘ladi. a) b) 1.32-shakl 1.33-shakl 1.34-shakl misol: a nuqta orqali berilgan (п1,п2) tekislikka perpendikulyar bo‘lgan (п1, п2) tekislik o‘tkazilsin (1.34-shakl). yechish: 1) a nuqtadan (п1,п2) tekislikka perpendikulyar qilib a to‘g‘ri chiziqni o‘tkaziladi, ya’ni a1п1, a2п2. 2) a to‘g‘ri chiziqning gorizontal va frontal izlarini aniqlanadi. 3) perpendikulyarning gorizontal n1 izidan tekislikning gorizontal izini, perpendikulyarning frontal m2 izidan esa tekislikning frontal п2 izini o‘tkaziladi. shuni esdan chiqarmaslik kerakki, tekisliklarning bir nomli izlari bir-biriga perpendikulyar bo‘lishi shart emas. proeksiyalovchi tekislik bilan umumiy vaziyatdagi tekislikning kesishishi. bu hol ikki tekislik kesishuvining xususiy holi hisoblanadi. ularning kesishuv chizig‘ini topish ancha sodda bo‘ladi, chunki kesishuv chizig‘ining bitta proeksiyasi xususiy vaziyatdagi tekislikning izlari bilan ustma-ust tushgan bo‘ladi. 1.35,a-shaklda abc uchburchak tekisligi bilan frontal proeksiyalovchi tekisligini mn(m1n1, m2n2) kesishuv chizig‘ini topish ko‘rsatilgan, bu holatda mn kesishuv chizig‘ining m2n2 frontal proeksiyasi tekisligining п2 frontal izida yotadi. 1.35,b-shaklda berilgan ikki kesishuvchi abc va def uchburchak tekisliklaridan biri def gorizontal …

3 / 12

vaziyatdagi ab to‘g‘ri chiziqning proeksiyalovchi tekisligi bilan kesishish nuqtasini aniqlash uchun ab to‘g‘ri chiziqni proeksiyalovchi tekislikning п1 gorizontal izi bilan kesishgan nuqtasi k1 ni aniqlab, so‘ng undan п1 iziga perpendikulyar qilib to‘g‘ri chiziqni ko‘taramiz, u ab bilan kesishib, k nuqtani aniqlaydi. 1.36,b-shaklda ab to‘g‘ri chiziqning proeksiyalovchi tekislik bilan kesishish nuqtasi k ni aniqlash epyurda ko‘rsatilgan. bunda ab to‘g‘ri chiziqning gorizontal proeksiyasi va tekislikning п1 gorizontal izi bilan kesishish nuqtasi k1 ni aniqlab, u bo‘yicha frontal proeksiyasi k2 topiladi. bular k nuqtaning proeksiyalarini ifodalaydi. a) b) 1.36 –shakl to‘g‘ri chiziqni umumiy vaziyatda joylashgan tekislik bilan kesishuvi. to‘g‘ri chiziqni umumiy vaziyatda joylashgan tekislik bilan kesishuv nuqtasini aniqlash chizma geometriyaning pozitsion masalalarini yechishda muhim ahamiyatga ega. masalan, to‘g‘ri chiziq bilan sirtlarni kesishishi, sirtlarning tekislik bilan kesishish chizig‘ini va sirtlarning o‘zaro kesishuv chizig‘ini yasashda tatbiq etiladi. m to‘g‘ri chiziq bilan tekislikning kesishish nuqtasini aniqlash tartibini ko‘rib chiqamiz (1.37-shakl): · berilgan m to‘g‘ri chiziq orqali …

4 / 12

g‘ri chiziqning a1b1 gorizontal proeksiyasi bilan kesishib k1 nuqtani hosil qiladi. mos ravishda k2 nuqta ham aniqlanadi. k nuqta berilgan ab to‘g‘ri chiziq bilan tekislikning izlanayotgan kesishish nuqtasidir. 1.37-shakl 1.38-shakl 1.39-shakl misol: berilgan m to‘g‘ri chiziq bilan abc tekislikning kesishish nuqtasi va bu to‘g‘ri chiziqning ko‘rinar-ko‘rinmas qismlari aniqlansin (1.39-shakl). berilgan m(m1,m2) to‘g‘ri chiziq orqali gorizontal proeksiyalovchi tekislikni o‘tkaziladi. tekislik bilan berilgan abc tekislikning kesishish mn(m1m2,n1n2) chizig‘ini yasaladi. so‘ngra m(m1,m2) to‘g‘ri chiziq bilan mn to‘g‘ri chiziqning kesishish nuqtasi k(k1,k2) aniqlanadi. m to‘g‘ri chiziqning abc uchburchakka nisbatan ko‘ringan-ko‘rinmaganligini har qaysi proeksiyada alohida aniqlanadi. m2 va a2c2 chiziqlarning kesishgan joyida 1222 konkurent nuqtalar belgilanadi. i raqamli ko‘rish nuri bo‘ylab gorizontal proeksiyada 11 va 21 konkurent nuqtalar aniqlanadi. gorizontal proeksiyadan ko‘rinib turibdiki, i raqamli ko‘rish nuri oldin b1c1 chiziqqa tegishli 11 nuqtani, keyin m1 chiziqqa tegishli 21 nuqtani uchratadi. demak, frontal proeksiyada m2 chiziqning k212 qismi ko‘rinmas bo‘ladi. xuddi shunday tartibda, ii raqamli ko‘rish …

5 / 12

llel bo‘ladi. demak, tekislikka perpendikulyar bo‘lgan to‘g‘ri chiziqning proeksiyalari tekislikning bir nomli izlariga ham perpendikulyardir. 1.41-shaklda tekislikka perpendikulyar ab to‘g‘ri chiziqning chizmasi berilgan. ab to‘g‘ri chiziq tekislikning bosh chiziqlariga perpendikulyar joylashgan. to‘g‘ri burchakning ortogonal proeksiyadagi xossalariga asosan, ab to‘g‘ri chiziq bilan tekislikning gorizontali orasidagi to‘g‘ri burchakning gorizontal proeksiyasi to‘g‘ri burchakdan iborat. 1.40-shakl 1.41-shakl misol: a(a1,a2) nuqtadan izlari bilan berilgan (п1,п2) tekislikka tushirilgan perpendikulyarning xaqiqiy uzunligi aniqlansin. 1.42-shakl yechish (1.42-shakl): a nuqtadan (п1,п2) tekislikka perpendikulyar to‘g‘ri chiziq o‘tkaziladi. perpendikulyar orqali yordamchi frontal proeksiyalovchi tekislik o‘tkazib, u berilgan tekisligini kesishgan chizig‘i mn aniqlanadi. mn to‘g‘ri chiziq perpendikulyarni k(k1,k2) nuqtada kesadi. a0k1 kesmaning uzunligi a nuqtadan tekislikkacha bo‘lgan masofani ifodalaydi. umumiy vaziyatda joylashgan ikki tekislikning kesishish chizig‘ini yasash. ikki tekislikning o‘zaro kesishuv chizig‘ini aniqlashda quyidagi ikki: umumiy usul - yordamchi kesuvchi tekisliklar usuli va to‘g‘ri chiziq orqali proeksiyalovchi tekislik o‘tkazish usullaridan foydalaniladi. 1.43-shakl berilgan epyurda umumiy vaziyatda joylashgan (ab) va (△abc) tekisliklarning kesishuv …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "to‘g‘ri chiziqlarning perpendikulyar alomatlari"

mavzu: to'g'ri chiziqlarning perpendikulyar alomatlari reja: 1. to‘g‘ri chiziq va tekisliklarning o‘zaro vaziyatlari. 2. o‘zaro perpendikulyar tekisliklar. 3. proeksiyalovchi tekislik bilan umumiy vaziyatdagi tekislikning kesishishi. 4. to‘g‘ri chiziqni proeksiyalovchi tekislik bilan kesishishi. 5. to‘g‘ri chiziqni umumiy vaziyatda joylashgan tekislik bilan kesishuvi. 6. tekislikka perpendikulyar to‘g‘ri chiziq. 7. umumiy vaziyatda joylashgan ikki tekislikning kesishish chizig‘ini yasash. 8. tekislikka parallel to‘g‘ri chiziqlar. tekisliklar fazoda o‘zaro parallel yoki kesishgan bo‘lishi mumkin. kesishgan tekisliklar xususiy holda o‘zaro perpendikulyar bo‘ladi. parallel tekisliklar. bir tekislikda yotgan ikki kesishuvchi to‘g‘ri chiziq ikkinchi tekislikda yotgan ikki kesishuvchi to‘g‘ri ch...

This file contains 12 pages in DOCX format (849.1 KB). To download "to‘g‘ri chiziqlarning perpendikulyar alomatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: to‘g‘ri chiziqlarning perpendik… DOCX 12 pages Free download Telegram