bo’linish alomatlari

DOC 17 pages 209.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 209.0 KB

File type DOC

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

bo’linish alomatlari bo’linish alomatlari reja: 1. bo’linish alomatlari 2. tub va murakkab sonlar. 3. sonlarning ekub va ekuki xossalari. bo’linish alomatlari bo’linish alomati deganda, biror berilgan sonni boshqa bir songa bo’lish amalini bajarmasdan turib, biror belgisiga ko’ra son bo’linish yoki bo’linmasligini tushunamiz. biz quyida 2, 5, 4, 25, 3, 9, 11, 6, 12, 15 kabi sonlarga bo’linish alomatlarini qarab chiqamiz. n natural sonining o’nlik sanoq sistemasidagi yozuvi berilgan bo’lsin: n=an(10n+ an-1(10n-1+….. a1(10+a0 2 ga bo’linish alomati: n soni ikkiga bo’linishi uchun uning o’nli yozuvi 0, 2, 4, 6, 8 raqamlaridan biri bilan tugashi zarur va yetarlidir. masalan, 2346 2, chunki 6 2. 5 ga bo’linish alomati: n soni 5 ga bo’linishi uchun uning o’nli yozuvi 0 yoki 5 raqam bilan tugashi zarur va yetarlidir. masalan, 320 5, 1345 5. 4 ga bo’linish alomati: n soni 4 ga bo’linishi uchun n sonining o’nli yozuvidagi oxirgi ikkita raqamidan hosil bo’lgan ikki xonali …

2 / 17

ni 6 ga bo’linishi uchun u 2 ga ham, 3 ga ham bo’linishi zarur va yetarlidir. 12 ga bo’linish alomati: n soni 12 ga bo’lishi uchun u 3 ga ham, 4 ga ham bo’linishi zarur va yetarlidir. 15 ga bo’linish alomati: n soni 15 ga bo’lishi uchun u 3 ga ham, 5 ga ham bo’linishi zarur va yetarlidir. teorema: natural son murakkab a=b∙c ga bo’lishi uchun u son b ga ham, c ga ham bo’linishi zarur va yetarlidir, bunda b va c sonlar o’zaro tub sonlar. tub va murakkab sonlar. ta’rif: faqat ikkita bo’luvchiga ( 1ga va o’ziga ) ega bo’lgan birdan katta bo’lgan natural son tub son deyiladi; agar sonning ikkitadan ortiq chekli bo’luvchilari bo’lsa, bunday sonlar murakkab sonlar deyiladi. masalan, 2;3;5;7;…- sonlari tub sonlar. 4;6;8;9;…- sonlari murakkab sonlar. bir tub son ham, murakkab son ham bo’lmaydi. bir shunday birgina maxsus natural son bo’lib, faqat bitta bo’luvchiga ega. 1-teorema: …

3 / 17

lsin. a=q·a1 , bunda a1≥q bundan aa1≥q2a1 ga ega bo’lamiz. tengsizlikning ikkala tomonini a1 ga qisqartirib a≥q2 yoki q≤ ni hosil qilamiz. a sonning tub yoki murakkab son ekanligini aniqlash uchun a ni dan kichik bo’lgan tub sonlarga bo’lish shart. agar a son dan kichik bo’lgan birorta tub songa bo’linmasa, bu holda a tub son bo’ladi. misol: 919 sonni tub yoki murakkab son ekanligini aniqlash kerak bo’lsin. dan kichik bo’lgan barcha tub sonlar 2;3;5;7;11;13;17;19;23;29 919 sonini bu sonlarning har biriga bo’lib tekshiramiz. 919 soni bu tub sonlarning hech biriga bo’linmaganligi sababli 919 soni tub son bo’ladi. sonlarning ekub va ekuki xossalari. a soni a dan katta bo’lgan bo’luvchiga ega bo’lishi mumkin bo’lmaganidan, bu sonning barcha bo’luvchilari 1 va a sonlari orasida bo’ladi va demak, a soni bo’luvchilarining soni cheklidir. ikki natural son a va b ni olamiz. bular umumiy bo’luvchi 1 ga ega; a va b sonlarning birdan boshqa umumiy …

4 / 17

a b=vd, shu bilan birga u va v sonlarning ekubi 1 ga teng bo’lsa, bu holda: (a, b) = d bo’ladi, ya’ni agar a va b sonlarni d ga bo’lishdan hosil bo’lgan bo’linmalar o’zaro tub sonlar bo’lsa, bu vaqtda d son a va b sonlarning ekubidir. 4- teorema. agar berilgan sonlardan har birini qandaydir songa bo’lsak, bu vaqtda bu sonlarning ekubi ham o’sha songa bo’linadi, ya’ni agar (a, b) = d, a: ( va b: ( d bo’lsa, bu holda: 5-teorema. agar berilgan sonlarni o’zgarmas songa ko’paytirsak bu vaqtda bularning ekub lari ham shu songa ko’payadi, ya’ni agar (a, b) = d bo’lsa, (am, bm)= dm bo’ladi. 6- teorema. agar ab ko’paytma c ga bo’linsa hamda a va c sonlar o’zaro tub sonlar, ya’ni (a, c) = i, bo’lsa, bu holda b soni c ga bo’linadi. 7- teorema. agar ikki son uchinchi son bilan o’zaro tub bo’lsa, bu holda ularning …

5 / 17

ing eng kichik umumiy bo’linuvchisi ga eng. demak, natija. ikkita o’zaro tub sonlarning eng kichik umumiy bo’linuvchisi bu sonlarning ko’paytmasiga teng. haqiqatdan , (a, b) = 1 bo’lganda bo’ladi. shuni isbotlash talab etilgan edi. 2- teorema. agar berilgan sonlarni qandaydir songa bo’lsak, u holda ularning eng kichik umumiy karralisi o’sha songa bo’linadi. 3- teorema. agar berilgan sonlarni qandaydir uchinchi songa ko’paytirsak, bu holda bu sonlarning eng kichik umu-miy bo’linuvchisi ham shu songa ko’paytiriladi. ikki yoki bir necha sonlarning eng katta umumiy bo’luvchisi va eng kichik umumiy karralisini tub ko’paytuvchilarga ajratib, topish mumkin. buning uchun har bir son tub ko’paytuvchilar ko’paytmasi shaklida tasvirlanadi, eng katta umumiy bo’luvchini topish uchun har bir songa ishtirok etuvchi umumiy bo’lgan tub ko’paytuvchilar olinib, ularning ko’paytmasi topiladi. bu sonlarning eng kichik umumiy karralisini topish uchun shu sonlarning kamida birortasidagi ko’paytuvchi tub sonlarning eng yuqori darajalari ishtirok etgan barcha ko’paytuvchilar ko’paytirilib aniqlanadi. misol, 260;120;360 sonlarning ekub va …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bo’linish alomatlari"

bo’linish alomatlari bo’linish alomatlari reja: 1. bo’linish alomatlari 2. tub va murakkab sonlar. 3. sonlarning ekub va ekuki xossalari. bo’linish alomatlari bo’linish alomati deganda, biror berilgan sonni boshqa bir songa bo’lish amalini bajarmasdan turib, biror belgisiga ko’ra son bo’linish yoki bo’linmasligini tushunamiz. biz quyida 2, 5, 4, 25, 3, 9, 11, 6, 12, 15 kabi sonlarga bo’linish alomatlarini qarab chiqamiz. n natural sonining o’nlik sanoq sistemasidagi yozuvi berilgan bo’lsin: n=an(10n+ an-1(10n-1+….. a1(10+a0 2 ga bo’linish alomati: n soni ikkiga bo’linishi uchun uning o’nli yozuvi 0, 2, 4, 6, 8 raqamlaridan biri bilan tugashi zarur va yetarlidir. masalan, 2346 2, chunki 6 2. 5 ga bo’linish alomati: n soni 5 ga bo’linishi uchun uning o’nli yozuvi 0 yoki 5 raqam bilan …

This file contains 17 pages in DOC format (209.0 KB). To download "bo’linish alomatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: bo’linish alomatlari DOC 17 pages Free download Telegram