tekislikka perpendikulyar toʻgʻri chiziqlar

DOCX 13 стр. 851,3 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 851,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

mavzu: tekislikka perpendikulyar to'g'ri chiziqlar reja: 1. to‘g‘ri chiziq va tekisliklarning o‘zaro vaziyatlari. 2. proeksiyalovchi tekislik bilan umumiy vaziyatdagi tekislikning kesishishi. 3. to‘g‘ri chiziqni proeksiyalovchi tekislik bilan kesishishi. 4. to‘g‘ri chiziqni umumiy vaziyatda joylashgan tekislik bilan kesishuvi. to‘g‘ri chiziq va tekisliklarning o‘zaro vaziyatlari tekisliklar fazoda o‘zaro parallel yoki kesishgan bo‘lishi mumkin. kesishgan tekisliklar xususiy holda o‘zaro perpendikulyar bo‘ladi. parallel tekisliklar. bir tekislikda yotgan ikki kesishuvchi to‘g‘ri chiziq ikkinchi tekislikda yotgan ikki kesishuvchi to‘g‘ri chiziqqa mos ravishda parallel bo‘lsa, tekisliklar ham o‘zaro parallel bo‘ladi. shunga binoan, tekislikda yotgan a va b kesishuvchi to‘g‘ri chiziqlar tekislikda yotgan s va d kesishuvchi chiziqlarga (a‖c; b‖d) mos ravishda o‘zaro paralleldir. demak, va tekisliklar ham o‘zaro paralleldir. 1.31-shaklda parallel tekisliklarning fazoviy tasviri va epyuri ko‘rsatilgan. a) b) 1.31-shakl parallel to‘g‘ri chiziqlarning bir nomli proeksiyalari ham o‘zaro parallel bo‘ladi, shunga ko‘ra, a1||c1, a2||c2, shuningdek, b1||d1, b2||d2 (1.31,b-shakl). parallel tekisliklarning (1.32-shakl) bir nomli izlari va bosh chiziqlari …

2 / 13

n (1.34-shakl). yechish: 1) a nuqtadan (п1,п2) tekislikka perpendikulyar qilib a to‘g‘ri chiziqni o‘tkaziladi, ya’ni a1п1, a2п2. 2) a to‘g‘ri chiziqning gorizontal va frontal izlarini aniqlanadi. 3) perpendikulyarning gorizontal n1 izidan tekislikning gorizontal izini, perpendikulyarning frontal m2 izidan esa tekislikning frontal п2 izini o‘tkaziladi. shuni esdan chiqarmaslik kerakki, tekisliklarning bir nomli izlari bir-biriga perpendikulyar bo‘lishi shart emas. proeksiyalovchi tekislik bilan umumiy vaziyatdagi tekislikning kesishishi. bu hol ikki tekislik kesishuvining xususiy holi hisoblanadi. ularning kesishuv chizig‘ini topish ancha sodda bo‘ladi, chunki kesishuv chizig‘ining bitta proeksiyasi xususiy vaziyatdagi tekislikning izlari bilan ustma-ust tushgan bo‘ladi. 1.35,a-shaklda abc uchburchak tekisligi bilan frontal proeksiyalovchi tekisligini mn(m1n1, m2n2) kesishuv chizig‘ini topish ko‘rsatilgan, bu holatda mn kesishuv chizig‘ining m2n2 frontal proeksiyasi tekisligining п2 frontal izida yotadi. 1.35,b-shaklda berilgan ikki kesishuvchi abc va def uchburchak tekisliklaridan biri def gorizontal proeksiyalovchi tekislik bo‘lib, ularning mn kesishuv chizig‘ining m1n1 gorizontal proeksiyasi def tekislikning d1e1f1 gorizontal proeksiyasi bilan ustma-ust tushadi. a) …

3 / 13

izi bilan kesishgan nuqtasi k1 ni aniqlab, so‘ng undan п1 iziga perpendikulyar qilib to‘g‘ri chiziqni ko‘taramiz, u ab bilan kesishib, k nuqtani aniqlaydi. 1.36,b-shaklda ab to‘g‘ri chiziqning proeksiyalovchi tekislik bilan kesishish nuqtasi k ni aniqlash epyurda ko‘rsatilgan. bunda ab to‘g‘ri chiziqning gorizontal proeksiyasi va tekislikning п1 gorizontal izi bilan kesishish nuqtasi k1 ni aniqlab, u bo‘yicha frontal proeksiyasi k2 topiladi. bular k nuqtaning proeksiyalarini ifodalaydi. a) b) to‘g‘ri chiziqni umumiy vaziyatda joylashgan tekislik bilan kesishuvi. to‘g‘ri chiziqni umumiy vaziyatda joylashgan tekislik bilan kesishuv nuqtasini aniqlash chizma geometriyaning pozitsion masalalarini yechishda muhim ahamiyatga ega. masalan, to‘g‘ri chiziq bilan sirtlarni kesishishi, sirtlarning tekislik bilan kesishish chizig‘ini va sirtlarning o‘zaro kesishuv chizig‘ini yasashda tatbiq etiladi. m to‘g‘ri chiziq bilan tekislikning kesishish nuqtasini aniqlash tartibini ko‘rib chiqamiz (1.37-shakl): · berilgan m to‘g‘ri chiziq orqali yordamchi kesuvchi tekislik o‘tkaziladi; · berilgan å tekislik bilan yordamchi f tekislikning mn kesishuv chizig‘i aniqlanadi; · aniqlangan mn chizig‘i …

4 / 13

anayotgan kesishish nuqtasidir. 1.37-shakl 1.38-shakl 1.39-shakl misol: berilgan m to‘g‘ri chiziq bilan abc tekislikning kesishish nuqtasi va bu to‘g‘ri chiziqning ko‘rinar-ko‘rinmas qismlari aniqlansin (1.39-shakl). berilgan m(m1,m2) to‘g‘ri chiziq orqali gorizontal proeksiyalovchi tekislikni o‘tkaziladi. tekislik bilan berilgan abc tekislikning kesishish mn(m1m2,n1n2) chizig‘ini yasaladi. so‘ngra m(m1,m2) to‘g‘ri chiziq bilan mn to‘g‘ri chiziqning kesishish nuqtasi k(k1,k2) aniqlanadi. m to‘g‘ri chiziqning abc uchburchakka nisbatan ko‘ringan-ko‘rinmaganligini har qaysi proeksiyada alohida aniqlanadi. m2 va a2c2 chiziqlarning kesishgan joyida 1222 konkurent nuqtalar belgilanadi. i raqamli ko‘rish nuri bo‘ylab gorizontal proeksiyada 11 va 21 konkurent nuqtalar aniqlanadi. gorizontal proeksiyadan ko‘rinib turibdiki, i raqamli ko‘rish nuri oldin b1c1 chiziqqa tegishli 11 nuqtani, keyin m1 chiziqqa tegishli 21 nuqtani uchratadi. demak, frontal proeksiyada m2 chiziqning k212 qismi ko‘rinmas bo‘ladi. xuddi shunday tartibda, ii raqamli ko‘rish nuri bo‘ylab kuzatilganda, ko‘rish nuri oldin m2 chiziqqa tegishli 52 nuqtani, so‘ngra a2c2 chiziqqa tegishli n2 nuqtani uchratadi. natijada, m1 chiziqning n1k1 qismi ko‘rinar, k1m1 …

5 / 13

ar ab to‘g‘ri chiziqning chizmasi berilgan. ab to‘g‘ri chiziq tekislikning bosh chiziqlariga perpendikulyar joylashgan. to‘g‘ri burchakning ortogonal proeksiyadagi xossalariga asosan, ab to‘g‘ri chiziq bilan tekislikning gorizontali orasidagi to‘g‘ri burchakning gorizontal proeksiyasi to‘g‘ri burchakdan iborat. 1.40-shakl 1.41-shakl misol: a(a1,a2) nuqtadan izlari bilan berilgan (п1,п2) tekislikka tushirilgan perpendikulyarning xaqiqiy uzunligi aniqlansin. 1.42-shakl yechish (1.42-shakl): a nuqtadan (п1,п2) tekislikka perpendikulyar to‘g‘ri chiziq o‘tkaziladi. perpendikulyar orqali yordamchi frontal proeksiyalovchi tekislik o‘tkazib, u berilgan tekisligini kesishgan chizig‘i mn aniqlanadi. mn to‘g‘ri chiziq perpendikulyarni k(k1,k2) nuqtada kesadi. a0k1 kesmaning uzunligi a nuqtadan tekislikkacha bo‘lgan masofani ifodalaydi. umumiy vaziyatda joylashgan ikki tekislikning kesishish chizig‘ini yasash. ikki tekislikning o‘zaro kesishuv chizig‘ini aniqlashda quyidagi ikki: umumiy usul - yordamchi kesuvchi tekisliklar usuli va to‘g‘ri chiziq orqali proeksiyalovchi tekislik o‘tkazish usullaridan foydalaniladi. 1.43-shakl berilgan epyurda umumiy vaziyatda joylashgan (ab) va (△abc) tekisliklarning kesishuv chizig‘i umumiy usulda aniqlangan. 1.43-shakl bu ish quyidagi tartibda bajariladi: · berilgan ikki tekislikni kesuvchi gorizontal f …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tekislikka perpendikulyar toʻgʻri chiziqlar"

mavzu: tekislikka perpendikulyar to'g'ri chiziqlar reja: 1. to‘g‘ri chiziq va tekisliklarning o‘zaro vaziyatlari. 2. proeksiyalovchi tekislik bilan umumiy vaziyatdagi tekislikning kesishishi. 3. to‘g‘ri chiziqni proeksiyalovchi tekislik bilan kesishishi. 4. to‘g‘ri chiziqni umumiy vaziyatda joylashgan tekislik bilan kesishuvi. to‘g‘ri chiziq va tekisliklarning o‘zaro vaziyatlari tekisliklar fazoda o‘zaro parallel yoki kesishgan bo‘lishi mumkin. kesishgan tekisliklar xususiy holda o‘zaro perpendikulyar bo‘ladi. parallel tekisliklar. bir tekislikda yotgan ikki kesishuvchi to‘g‘ri chiziq ikkinchi tekislikda yotgan ikki kesishuvchi to‘g‘ri chiziqqa mos ravishda parallel bo‘lsa, tekisliklar ham o‘zaro parallel bo‘ladi. shunga binoan, tekislikda yotgan a va b kesishuvchi to‘g‘ri chiziqlar tekisl...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (851,3 КБ). Чтобы скачать "tekislikka perpendikulyar toʻgʻri chiziqlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tekislikka perpendikulyar toʻgʻ… DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram