“innovatsion iqtisodiyot” faniga kirish (taqdimot)

DOCX 8 pages 98.3 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 98.3 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

1-mavzu. “innovatsion iqtisodiyot” faniga kirish reja: 0. innovatsiyalar to‘g‘risida umumiy tushunchalar 0. innovatsiyalar nazariyasi 0. texnologiyalar ko‘rinishidagi innovatsiyalar va ularning samaradorligi 0. innovatsiyalar to‘g‘risida umumiy tushunchalar mustaqil o‘zbekiston rivojlanishining hozirgi bosqichida innovatsiya insoniyat taraqqiyoti va iqtisodiy o‘sishning asosiy omiliga aylanmoqda. innovatsiya jarayonining doimiy rivojlanib borishi insoniyat va ijtimoiy hayot o‘zgarishiga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda. “innovatsion iqtisodiyot” fani “ilmiy tadqiqot metodologiyasi”, “ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning innovatsion modellari”, “axborot tizimlari”, “huquqshunoslik”, “innovatsion marketing” va “makro- va mikroiqtisodiyot” kabi fanlar bilan o‘zaro aloqadorlikda o‘rganiladi. ushbu sohada eng yangi va zamonaviy ilmiy izlanishlarni olib borgan va shu sohaga oid ilmiy asarlar muallifi bo‘lgan jati senguptaning (1-ilova) innovatsiyalarga bergan ta’rifiga to‘xtalib o‘tsak. “innovatsiyalar turli shakllarda bo‘lishi mumkin, ammo har qanday shaklda u mahsulot tannarxini kamaytirish va/yoki bozor talabini kengaytirishga yordam qiladi. innovatsiyalarning ba’zi bir muhim turlari sifatida: 1. texnologiyalarga asoslangan innovatsiyalar 1. endogen yoki ekzogen innovatsiyalar 1. sanoat rivojlanishida tanlov mexanizmi innovatsiyasi 1. texnologiyalar konsorsiumi orqali shakllantiriladigan innovatsiyalar”[footnoteref:1] …

2 / 8

tashkil qilish va boshqarish sohasidagi asosiy tushunchalar va ta’riflarni, o‘zbekiston va boshqa davlatlarning innovatsion tizimi va shu sohadagi qonunlarni o‘rgatishdan iboratdir. agar innovatsiyalarning jati sengupta bergan ta’rifiga o‘tadigan bo‘lsak, u quyidagicha ketma-ketlikda keltirilishi mumkin. “texnologiyalarga asoslangan innovatsiyalar mahsulot innovatsiyasi, sanoatda “ilmiy izlanish va rivojlanish”[footnoteref:2] ko‘rinishidagi investitsiyalar va taqlid va takomillashtirishni o‘z ichiga olgan texnologiyalar transferini o‘zida mujassam etadi. [2: инглиз илмий адабиётларида учрайди r&d (research and development) - “илмий изланиш ва ривожланиш (иир)” дегани бўлиб, ривожланишга олиб келувчи, туртки бўлувчи илмий изланиш деганидир. ] endogen innovatsiyalar [1] o‘z ichiga innovatsiyalarga investitsiya kiritishga moyillikni bozor tomonidan rag‘batlantirishni qamrab oladi. bozor rag‘bati deganda monopoliyadan patentlash qonunlari orqali himoyalanish va texnologik musobaqada g‘olib chiqishni nazarda tutadi”[footnoteref:3]. [3: 12] ta’kidlash joizki, mustaqillikning dastlabki yillaridanoq innovatsion faoliyatni rivojlantirish, intellektual mulk huquqini yaratish, ularni muhofaza qilish, huquq egalarining manfaatlarini himoya qilish, respublikamizning sohaga oid xalqaro integratsiyalashuvini jadallashtirish, xalqaro shartnomalarga kirish orqali mamlakatimiz mualliflarining huquqlarini butun dunyoda …

3 / 8

iyalarni ilmiy va notijorat institutlar tomonidan olib borilgan ilmiy izlanishlar natijasini misol sifatida keltirish orqali yoritadigan bo‘lsak, innovatsiyalarning bu turi ba’zan yangi mahsulot va yangi jarayonga sababchi bo‘lishi mumkinligi aniqlangan. solounig iqtisodiy o‘sish modelida barcha texnologik rivojlanishlar ekzogen innovatsiya sifatida qaralgan bo‘lsada, pirovardida sanoatda va butun bir mamlakat uchun ishlab chiqarish imkoniyatlarini keskin o‘zgartirdi. innovatsiyalarning keyingi ikki turi kamroq e’tiborga sazovor bo‘lishi mumkin. evolyusion tanlov mexanizmi firmalarni dinamik bozor samaradorligi va patent tizimi orqali tanlaydi. bu mexanizm texnologik o‘zgarishlarning ham kumulyativ xususiyatini, ham bozor strukturasining endogen aspektlarini hisobga oladi. patentlash tizimi texnologik tanlovning ikkinchi instrumentlar tizimidir. u mulkchilik huquqini aniqlashtirib texnologik innovatsiyalarni rag‘batlantiradi. masalan, farmatsevtik sanoatda shunday rag‘batga erishish uchun iirdan foydalanishadi. adabiyotshunoslik texnologiyasida patentlash tizimi cheklangan darajada texnologiya va bilimlarni tarqalishini o‘z ichiga olgan. bu esa o‘z o‘rnida texnologik izlanishda innovatsiyalarning keng ko‘lamli eksperimentlarni olib borilishiga turtki bo‘ladi”[footnoteref:4]. [4: 12] 0. innovatsiyalar nazariyasi mamlakatimizda iqtisodiyot rivojlanishining so‘nggi bosqichlarida innovatsion …

4 / 8

texnika va texnologiyasi yangilanishi, unda ilmiy-texnika rivojlanishi darajasini, diversifikatsiya siyosatining kuchayishini anglatadi. ba’zi iqtisodchi olimlarimiz innovatsion salohiyatni iqtisodiy salohiyatdan yuqori qo‘yishadi. bunda ular ilmiy-texnika darajasiga ko‘proq e’tibor qaratishadi. bizning fikrimizcha, bunday qarashlar unchalik to‘g‘ri emas. chunki har qanday holatda iqtisodiy salohiyat innovatsion salohiyatga qaraganda ancha keng tushuncha bo‘lib, u mamlakatdagi ishlab chiqarish salohiyati, resurslar salohiyati, moddiy-mineral salohiyati, qazilma boyliklar salohiyati va boshqalarni qamrab oladi. hozirgi davrda o‘zbekistonda iqtisodiyot salohiyati 3,0 trl. aqsh dollaridan ortiqdir. innovatsion salohiyatni kuchaytirish katta hajmda investitsiyani jalb etishni talab qiladi. hozirda iqtisodiy rivojlangan davlatlar yangi texnika va texnologiyani yaratishga, yangi mahsulotlarni ishlab chiqarishga yaimning 5-7 %ini sarflaydi. o‘zbekistonda esa bu raqam biroz past. shu bilan birga respublikamizda intellektual salohiyat boshqa mamlakatlarga qaraganda ancha yuqori. ma’lumki, 2008 yilda boshlangan jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi o‘zbekistonni ham chetlab o‘tmadi. inqiroz ta’sirini bartaraf etish uchun respublika prezidenti rahbarligida 2009-2014 yillarga mo‘ljallangan katta investitsion loyiha-dastur qabul qilindi. dasturga muvofiq, 2009-2014 yillarda respublikamizda …

5 / 8

vnost antikrizisnoy programmы i vajneyshie prioritetы postkrizisnogo razvitiya uzbekistana. 12 aprelya 2010 g. ushbu ma’lumotlardan ko‘rinib turibdiki, o‘zbekistonda innovatsion salohiyatni kuchaytirishda ishlab chiqarishni texnik va texnologik modernizatsiyalash muhim ahamiyat kasb etadi. demak, yaqin yillardagi innovatsion salohiyatga katta hissasini qo‘shadigan ustuvor yo‘nalishlar quyidagilardan iborat bo‘lishi mumkin: - qo‘shilgan qiymati yuqori bo‘lgan tarmoqlar ustuvorligini ta’minlash; - bandlikni ta’minlash uchun raqobat afzallikka ega bo‘lgan fan sig‘imi yuqori bo‘lgan tarmoqlarni rivojlantirish; - eksport tuzilishida tovar diversifikatsiyasini kengaytirish. 1.3. texnologiyalar ko‘rinishidagi innovatsiyalar va ularning samaradorligi innovatsiyalarni joriy qilishning eng optimal darajalarini e’tiborga olgan holda innovatsion faoliyatga kuyidagicha ta’rif va tavsiflarni berish mumkin (1-rasm). innovatsion faoliyat - bu ishlab chiqarishni, uning moddiy-texnika bazasini yangilashga va rivojlantirishga imkon beruvchi yangi g‘oyalar va ishlanmalarni yaratish, o‘zlashtirish va tatbiq etishga qaratilgan jarayonlar majmuasidir. 1-rasm. innovatsiyani iqtisodiy faoliyat sifatida turlari “kumulyativ ilmiy izlanish tajribalardan biri kumulyativ mahsulotni o‘z ichiga olib, ushbu kumulyativ mahsulot texnologik jarayonning tarkibiy qismidir. norzvorzi va janglarning …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "“innovatsion iqtisodiyot” faniga kirish (taqdimot)"

1-mavzu. “innovatsion iqtisodiyot” faniga kirish reja: 0. innovatsiyalar to‘g‘risida umumiy tushunchalar 0. innovatsiyalar nazariyasi 0. texnologiyalar ko‘rinishidagi innovatsiyalar va ularning samaradorligi 0. innovatsiyalar to‘g‘risida umumiy tushunchalar mustaqil o‘zbekiston rivojlanishining hozirgi bosqichida innovatsiya insoniyat taraqqiyoti va iqtisodiy o‘sishning asosiy omiliga aylanmoqda. innovatsiya jarayonining doimiy rivojlanib borishi insoniyat va ijtimoiy hayot o‘zgarishiga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda. “innovatsion iqtisodiyot” fani “ilmiy tadqiqot metodologiyasi”, “ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning innovatsion modellari”, “axborot tizimlari”, “huquqshunoslik”, “innovatsion marketing” va “makro- va mikroiqtisodiyot” kabi fanlar bilan o‘zaro aloqadorlikda o‘rganiladi. ushbu soh...

This file contains 8 pages in DOCX format (98.3 KB). To download "“innovatsion iqtisodiyot” faniga kirish (taqdimot)", click the Telegram button on the left.

Tags: “innovatsion iqtisodiyot” fanig… DOCX 8 pages Free download Telegram