innovatsion iqtisodiyot faniga kirish

DOC 8 pages 166.0 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 166.0 KB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

1-mavzu. “innovatsion iqtisodiyot” faniga kirish reja: 1.1. innovatsiyalar to‘g‘risida umumiy tushunchalar 1.2. innovatsiyalar nazariyasi 1.3. texnologiyalar ko‘rinishidagi innovatsiyalar va ularning samaradorligi 1.1. innovatsiyalar to‘g‘risida umumiy tushunchalar mustaqil o‘zbekiston rivojlanishining hozirgi bosqichida innovatsiya insoniyat taraqqiyoti va iqtisodiy o‘sishning asosiy omiliga aylanmoqda. innovatsiya jarayonining doimiy rivojlanib borishi insoniyat va ijtimoiy hayot o‘zgarishiga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda. “innovatsion iqtisodiyot” fani “ilmiy tadqiqot metodologiyasi”, “ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning innovatsion modellari”, “axborot tizimlari”, “huquqshunoslik”, “innovatsion marketing” va “makro- va mikroiqtisodiyot” kabi fanlar bilan o‘zaro aloqadorlikda o‘rganiladi. ushbu sohada eng yangi va zamonaviy ilmiy izlanishlarni olib borgan va shu sohaga oid ilmiy asarlar muallifi bo‘lgan jati senguptaning (1-ilova) innovatsiyalarga bergan ta’rifiga to‘xtalib o‘tsak. “innovatsiyalar turli shakllarda bo‘lishi mumkin, ammo har qanday shaklda u mahsulot tannarxini kamaytirish va/yoki bozor talabini kengaytirishga yordam qiladi. innovatsiyalarning ba’zi bir muhim turlari sifatida: 1. texnologiyalarga asoslangan innovatsiyalar 2. endogen yoki ekzogen innovatsiyalar 3. sanoat rivojlanishida tanlov mexanizmi innovatsiyasi 4. texnologiyalar konsorsiumi orqali shakllantiriladigan innovatsiyalar” …

2 / 8

tsiyalarning jati sengupta bergan ta’rifiga o‘tadigan bo‘lsak, u quyidagicha ketma-ketlikda keltirilishi mumkin. “texnologiyalarga asoslangan innovatsiyalar mahsulot innovatsiyasi, sanoatda “ilmiy izlanish va rivojlanish” ko‘rinishidagi investitsiyalar va taqlid va takomillashtirishni o‘z ichiga olgan texnologiyalar transferini o‘zida mujassam etadi. endogen innovatsiyalar [1] o‘z ichiga innovatsiyalarga investitsiya kiritishga moyillikni bozor tomonidan rag‘batlantirishni qamrab oladi. bozor rag‘bati deganda monopoliyadan patentlash qonunlari orqali himoyalanish va texnologik musobaqada g‘olib chiqishni nazarda tutadi” . ta’kidlash joizki, mustaqillikning dastlabki yillaridanoq innovatsion faoliyatni rivojlantirish, intellektual mulk huquqini yaratish, ularni muhofaza qilish, huquq egalarining manfaatlarini himoya qilish, respublikamizning sohaga oid xalqaro integratsiyalashuvini jadallashtirish, xalqaro shartnomalarga kirish orqali mamlakatimiz mualliflarining huquqlarini butun dunyoda muhofaza qilish kabi muhim masalalar davlat ustuvor yo‘nalishi sifatida belgilab olindi. hozirgi globallashuv jarayonlarida “innovatsion iqtisodiyot” fanining ahamiyati benihoya kattadir. iqtisodiyotni rivojlantirishda intellektual mulk, ixtirolar, yangi kashfiyotlar hamda ularni patentlash, litsenziyalash va sertifikatsiyalashning o‘rni salmoqlidir. chunki, dunyoning qaysi burchagida bo‘lmasin bunyod etilgan ixtiro bu mulk hisoblanib, undan barcha xalqlar …

3 / 8

shlab chiqarish imkoniyatlarini keskin o‘zgartirdi. innovatsiyalarning keyingi ikki turi kamroq e’tiborga sazovor bo‘lishi mumkin. evolyusion tanlov mexanizmi firmalarni dinamik bozor samaradorligi va patent tizimi orqali tanlaydi. bu mexanizm texnologik o‘zgarishlarning ham kumulyativ xususiyatini, ham bozor strukturasining endogen aspektlarini hisobga oladi. patentlash tizimi texnologik tanlovning ikkinchi instrumentlar tizimidir. u mulkchilik huquqini aniqlashtirib texnologik innovatsiyalarni rag‘batlantiradi. masalan, farmatsevtik sanoatda shunday rag‘batga erishish uchun iirdan foydalanishadi. adabiyotshunoslik texnologiyasida patentlash tizimi cheklangan darajada texnologiya va bilimlarni tarqalishini o‘z ichiga olgan. bu esa o‘z o‘rnida texnologik izlanishda innovatsiyalarning keng ko‘lamli eksperimentlarni olib borilishiga turtki bo‘ladi” . 1.2. innovatsiyalar nazariyasi mamlakatimizda iqtisodiyot rivojlanishining so‘nggi bosqichlarida innovatsion jarayonni jadallashtirishga katta e’tibor qaratilmoqda. bu borada prezident i.a.karimovning 2008 yildagi “ishlab chiqarishga innovatsion loyihalar va texnologiyalarni joriy etishni rag‘batlantirishning qo‘shimcha choralari” №916-sonli qarori muhim ahamiyat kasb etadi. korxonalarning innovatsion jarayonining natijaviyligi jami omillar, ya’ni amalga oshirish sharoiti, resurslar ta’minoti, menejment tizimining to‘g‘ri yo‘lga qo‘yilganligi bilan aniqlanadi. innovatsion salohiyat tushunchasi …

4 / 8

ha keng tushuncha bo‘lib, u mamlakatdagi ishlab chiqarish salohiyati, resurslar salohiyati, moddiy-mineral salohiyati, qazilma boyliklar salohiyati va boshqalarni qamrab oladi. hozirgi davrda o‘zbekistonda iqtisodiyot salohiyati 3,0 trl. aqsh dollaridan ortiqdir. innovatsion salohiyatni kuchaytirish katta hajmda investitsiyani jalb etishni talab qiladi. hozirda iqtisodiy rivojlangan davlatlar yangi texnika va texnologiyani yaratishga, yangi mahsulotlarni ishlab chiqarishga yaimning 5-7 %ini sarflaydi. o‘zbekistonda esa bu raqam biroz past. shu bilan birga respublikamizda intellektual salohiyat boshqa mamlakatlarga qaraganda ancha yuqori. ma’lumki, 2008 yilda boshlangan jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi o‘zbekistonni ham chetlab o‘tmadi. inqiroz ta’sirini bartaraf etish uchun respublika prezidenti rahbarligida 2009-2014 yillarga mo‘ljallangan katta investitsion loyiha-dastur qabul qilindi. dasturga muvofiq, 2009-2014 yillarda respublikamizda 55,4 milliard aqsh dollarilik 550 ta investitsion loyiha bajarilishi kerak (1-jadval). 1-jadval 2009-2014 yillarda muhim investitsion loyihalarni amalga oshirish dasturi sanoat tarmoqlari loyiha qiymati, mlrd. aqsh doll. tuzilishi (loyihaning umumiy qiymatidan), % neft-gaz sektori 15,3 27,6 neft-gaz kimyo sanoati 12,1 21,8 transport va infratuzilma …

5 / 8

iymati yuqori bo‘lgan tarmoqlar ustuvorligini ta’minlash; - bandlikni ta’minlash uchun raqobat afzallikka ega bo‘lgan fan sig‘imi yuqori bo‘lgan tarmoqlarni rivojlantirish; - eksport tuzilishida tovar diversifikatsiyasini kengaytirish. 1.3. texnologiyalar ko‘rinishidagi innovatsiyalar va ularning samaradorligi innovatsiyalarni joriy qilishning eng optimal darajalarini e’tiborga olgan holda innovatsion faoliyatga kuyidagicha ta’rif va tavsiflarni berish mumkin (1-rasm). innovatsion faoliyat - bu ishlab chiqarishni, uning moddiy-texnika bazasini yangilashga va rivojlantirishga imkon beruvchi yangi g‘oyalar va ishlanmalarni yaratish, o‘zlashtirish va tatbiq etishga qaratilgan jarayonlar majmuasidir. 1-rasm. innovatsiyani iqtisodiy faoliyat sifatida turlari “kumulyativ ilmiy izlanish tajribalardan biri kumulyativ mahsulotni o‘z ichiga olib, ushbu kumulyativ mahsulot texnologik jarayonning tarkibiy qismidir. norzvorzi va janglarning (1992) sanoat unumdorligini o‘sishiga oid empirik izlanishlari orqali texnologik rivojlanishni tannarxini kamaytirish yo‘lini mikroelektronika, telekommunikatsiya va mos sanoat turlarida aniqladilar” . ushbu usullarga tayangan holda makon va zamonda innovatsion imkoniyatni quyidagi turlarga ajratish mumkin (2-rasm). 2-rasm. innovatsion imkoniyatning iqtisodiy kategoriya sifatida tasnifi innovatsion imkoniyat yoki quvvat ob’ekt …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "innovatsion iqtisodiyot faniga kirish"

1-mavzu. “innovatsion iqtisodiyot” faniga kirish reja: 1.1. innovatsiyalar to‘g‘risida umumiy tushunchalar 1.2. innovatsiyalar nazariyasi 1.3. texnologiyalar ko‘rinishidagi innovatsiyalar va ularning samaradorligi 1.1. innovatsiyalar to‘g‘risida umumiy tushunchalar mustaqil o‘zbekiston rivojlanishining hozirgi bosqichida innovatsiya insoniyat taraqqiyoti va iqtisodiy o‘sishning asosiy omiliga aylanmoqda. innovatsiya jarayonining doimiy rivojlanib borishi insoniyat va ijtimoiy hayot o‘zgarishiga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda. “innovatsion iqtisodiyot” fani “ilmiy tadqiqot metodologiyasi”, “ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning innovatsion modellari”, “axborot tizimlari”, “huquqshunoslik”, “innovatsion marketing” va “makro- va mikroiqtisodiyot” kabi fanlar bilan o‘zaro aloqadorlikda o‘rganiladi. u...

This file contains 8 pages in DOC format (166.0 KB). To download "innovatsion iqtisodiyot faniga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: innovatsion iqtisodiyot faniga … DOC 8 pages Free download Telegram