atrof-muhitni muhofazasini ijtimoiy ekologik muammolari

DOC 83.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1695646819.doc atrof-muhitni muhofazasini ijtimoiy ekologik muammolari reja: 1. atmosferaning ahamiyati va tarkibi 2. atmosfera havosining zaharlanish turlari va havo basseynini muhofaza qilish. o’zbekistonning havo basseynining ekologik holati 3. havo basseynining sifatini baholash atmosferaning ahamiyati va tarkibi atmosfera – yerni o’rabturadigan havo qobig’i. atmosfera yer biosferasining elementi hisoblanadi va asosan azot hamda kisloroddan iborat. harorat, bosimning vertikal taqsimlanishi hamda fizik-kimyoviy xususiyatlari bilan farq qiladigan qator (troposfera, stratosfera, mezosfera, ionosfera, ekzosfera) qatlamlarga bo’linadi. yer yuzasi bilan atmosfera o’rtasida uzluksiz o’zaro ta’sir yuzberadi. atmosfera yer yuzida yashovchi tirik organizmlarni kislorod va boshqa zaruriy gazlar bilan ta’minlaydi, turli ultrabinafsha nurlardan, samodagi meteorit zarrachalaridan va haroratning keskin o’zgarishidan himoya qiladi. agar atmosfera qatlami bo’lmasa, yeryuzasi kechalari - 170°s sovib, kunduz kunlari +150°sgacha isib ketardi, ya’ni oy kabi hayotsiz sayyoraga aylanardi. kislorod o’simliklarning fotosintezi natijasida hosil bo’ladi. hayotda barcha tirik mavjudodlar kislorod bilan nafas oladi. uning miqdorini kamayishi inson organizmi funksiyasini buzilishiga sabab bo’ladi, xatto o’limgacha …

35 barovar, sanoat korxonalari ustida 150 baravargacha ortiq bo’ladi. havoning chang bilan ifloslanishi 1,5-2 km balandlikni tashkil etadi; quyosh nurlarini yozda 20% va qishda 50% ni tutib qoladi. yerda hayotning davom etishi, asosan, havoning tozaligiga bog’liq. masalan, inson ovqatsiz va suvsiz birnecha kun yashay olishi mumkin, ammo havosiz faqat 5 minutgina yashaydi. bir kishi kuniga 1 kg ovqat va 2 litr suv iste’mol qilib, 25 kg havoni nafas olishuchunsarflaydi. shuning uchun ham havoning ifloslanishiga yo’l qo’ymaslik kerak. toza havo faqat inson uchungina emas, balki hayvonot va o’simlik dunyosi, antibiotiklar, yarim o’tkazgichlar, aniq o’lchagich asboblarini ishlab chiqaradigan sanoat tarmoqlari uchun ham zarurdir. atmosfera gaz holidagi azot (78,9%), kislorod (20,1%), argon (0,93 %), karbonatangidrid (0,07%) dani borat bo’lib, vodorod, neon, geliy, kripton, metan va boshqalarni yigindisi 0,01% ni tashkil etadi. bundan tashqari atmosferada suv buntari, chang zarrachalari, sanoat korxonalari chiqindilari yoki mahsulotlarining chala yonishidan hosil bo’ladigan qurumlar mavjud. sanoatning jadal rivojlanishi, turli …

kunlarni uzoq-uzoqlarga olib boradi. yerning sun’iy yo’ldoshlari, raketalar va kosmonavtlarning ma’lumotiga ko’ra atmosferaning 100 kmgacha baland qismida ham uning tarkibi (suv bug’lari va azotning ortib borishini hisobga olmaganda) yuqorida qayd qilingan gazlardan iboratdir. 1000-1200 km balandlikda atmosfera asosan kislorod va azotdan, undan yuqorida -2500 kmgacha bo’lgan qismida geliy gazi, 2500 kmdan yuqorida esa eng yengil gaz – vodoroddan iborat. atmosferada gazsimon moddalardan tashqarida shakli, kattaligi, kimyoviy tarkibi va fizik xossalariga ko’ra bir-birridan farq qiluvchi mayda zarrachalar- aerozollar (tutun, chang, tuzon va boshqalar) mavjud. atmosferaning ifloslanishi deganda biz uning tarkibidagi tabiiy holda mavjud bo’lgan gazlar muvozanatining tabiiy va su’niy omillar natijasida vujudga kelgan harxil gazlar, qattiq zarrachalar, changlar radioaktiv changlar suv bug’lari va boshqalar ta’sirida buzilishini hamda sifatining o’zgarishini tushunamiz. atmosferaning tabiiy ifloslanishida kosmik changlar, vulqonlarning otilishidan vujudga kelgan moddalar, tog’ jinslari va tuproqning nurashidan vujudga kelgan moddalar, o’simlik va hayvonlarning qoldiqlari, o’rmon va dashtlardagi yong’indan, dengiz suvining mavjlanishi bilan havoga …

ahamiyatga ega. chunki changlar suv bug’lari uchun kondensatsiya yadrosi hisoblanib, yog’inlarni vujudga keltiradi, quyoshning to’g’ri radiatsiyasini yutib, yer yuzasidagi organizmni ortiqcha nurlanishdan saqlaydi. shundan ko’rinib turibdiki, atmosferadagi tabiiy changlar ma’lum darajada bo’lsa atmosfera tarkibining zaruriy elementi hisoblanib, undagi hodisa va jarayonlarning borishini tartibga solib turadi. lekin ayrim hollarda vulqonlarning otilishi, kuchli chang to’zonlarining ko’tarilishi tufayli havo normadan ortiq ifloslanib, xalokatlarga sabab bo’lishi mumkin. atmosferaning sun’iy (antropogen ifloslanishi). xix asrning ikkinchi yarmidan boshlab dunyoda, xususan, kapitalistik mamlakatlarda ishlab chiqarishning intensiv rivojlanishi atmosferaning sun’iy ifloslanishini tezlatdi. atmosferaning sun’iy ifloslanishida avtomobil transporti birinchi o’rinni (40%), energetika sanoati (20%) ikkinchi o’rinni, korxona va tashkilot ishlab chiqarishi uchinchi o’rinni (14%) egallaydi. qishloq xo’jaligi ishlab chiqarishi, maishiy-kommunal xo’jaligi va boshqalar zimmasiga esa atmosferani sun’iy ifloslanishining 26 % to’g’ri keladi. hozir yer kurrasida kishilarning xo’jalik faoliyati bilan bog’liq holda atmosferaga har yili 500 mln. tonna atrofida oltingugurt gazi, (so), sulfidoksidi, azotoksidi, karbonatan gidridi va pestitsidlar chiqarilmoqda. bulardan …

at tarmoqlari uchun ham toza havo kerak. atmosferaning ifloslanishi faqat sayyoramizdagi tirik mavjudotlarning, xususan insonning salomatligiga salbiy ta’sir etib qolmay, balki xalq xo’jaligiga ham juda katta zarar yetkazadi. shu sababli bugungi kundagi eng muhim masalalardan biri atmosfera havosini toza saqlashdir. aviatsiya va raketalarning uchirilishi natijasida atmosferaning yuqori qatlamiga 300 tonna alyuminiy oksidini, oq kukun ko’rinishida chiqargan. bu modda bulutlar tarkibida muz kristallari miqdorini ikki marta oshirgan, oqibatda quyoshnurining qaytishi ko’paygan raketalar atmosferani ifloslab qolmay, uning tarkibiga va harakatiga ham ta’sir etadi. chunki raketalar juda ko’p kislorodni sarflaydi va xatto ozon qatlami holatiga ham ta’sir etadi: aqshning “skayleb” stansiyasining orbitaga chiqargan “saturn-5” raketasi ionosferada kengligi 1800 km “deraza” “teshik” hosil qilib, u 1,5 soatdan so’ng to’lgan. olimlarning hisobiga ko’ra, agar qisqa vaqt ichida “saturn-5”ga o’xshash 125 ta raketa uchirilsa, yerning ozon qatlamini yo’q qilib yuborishi natijada sayyoramizda barcha tirik organizmlar qirilib ketishi mumkin. atmosfera havosining ifloslanishida duny osanoat obyektlarining ham salmog’i …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "atrof-muhitni muhofazasini ijtimoiy ekologik muammolari"

1695646819.doc atrof-muhitni muhofazasini ijtimoiy ekologik muammolari reja: 1. atmosferaning ahamiyati va tarkibi 2. atmosfera havosining zaharlanish turlari va havo basseynini muhofaza qilish. o’zbekistonning havo basseynining ekologik holati 3. havo basseynining sifatini baholash atmosferaning ahamiyati va tarkibi atmosfera – yerni o’rabturadigan havo qobig’i. atmosfera yer biosferasining elementi hisoblanadi va asosan azot hamda kisloroddan iborat. harorat, bosimning vertikal taqsimlanishi hamda fizik-kimyoviy xususiyatlari bilan farq qiladigan qator (troposfera, stratosfera, mezosfera, ionosfera, ekzosfera) qatlamlarga bo’linadi. yer yuzasi bilan atmosfera o’rtasida uzluksiz o’zaro ta’sir yuzberadi. atmosfera yer yuzida yashovchi tirik organizmlarni kislorod va boshqa zaruriy gazlar b...

DOC format, 83.5 KB. To download "atrof-muhitni muhofazasini ijtimoiy ekologik muammolari", click the Telegram button on the left.

Tags: atrof-muhitni muhofazasini ijti… DOC Free download Telegram