11‐amaliyot mavzusi: avtomobil yo’llarining me’moriy kompozisiyasini loyihalash

DOCX 11 pages 25.1 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.1 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

11-amaliyot mavzusi: avtomobil yo’llarining me’moriy kompozisiyasini loyihalash. reja 1. yo’l estetikasi. 2.avtomobil yo’llarini arxitekturaviy –landshaft bo’yicha loyihalash. 3.yo’l bo’yini ko’kalamzorlashtirish yo’llarning tarixi shunchalik uzoqki, ayniqsa avtomobil yo’llari paydo bo’lgunga qadar, ya’ni avtomobil texnikasining paydo bo’lgunicha o’tgan davr ham yo’llar tarixining asosini tashkil etadi. yo’l obektiga estetik nuqtai nazardan yondashuv insoniyatning olis o’tmishi bilan bevosita bog’liqdir. yo’lning chiroyi, go’zalligi va hashamatligi unga qaysi ma’noda qarashga bog’liq bo’lgan bir xol bo’lib, tarixiy jarayonlar ta’sirida shakllanib, har qaysi holatda har xilcha turlanadi. lekin estetikaning shunday o’zgarmas prinsiplari mavjudki, hato mazkur omil qaralayotgan yo’l uchun absolyut xarakter kashf etadi. bunday prinsiplar yo’l estetikasida uchta bo’lib, ular quyidagilardir: 1. yo’lni foydaliligi va go’zalligini umumlashtiruchi tushuncha yoki uning estetik-funksional maqsadli ta’rifi; 2. yo’lning tashqi go’zalligini, ya’ni uning fazodagi arxitekturaviy obekt sifatida qaralishi; 3. yo’lning bevosita chiroyli, ya’ni undan kelayotgan yo’lovchidagi ta’surot bilan yo’l atrof-muhiti go’zalligining mutanosibligi; odatda keltirilgan estetik prinsiplar ideal ko’rinishda yoki holatda hyech qachon …

2 / 11

an’balarda keltirganidek: “ to’g’rilang va tekislang, yo’ldan toshlarni olib tashlang, xalq uchun bayroq ko’taring”- degan so’zlar ham kishini befarq qoldirmaydi (vetxiy zavet isaya 62.10) yana bir tarixiy ma’lumot keltirishimiz mumkin; eramizdan oldingi 1282 yilda firavini ramzes – ii aytganidek: “oliy hazratlari elektrondan yasalgan hashamatli taxtda o’ltirar ekan, ikki qavatli, tovus patlari bilan bezatilgan tojini ko’z-ko’z qilib, yer haqida, undan qazib olingan oltinlar haqida, suvsiz yo’llarda qazilishi lozim bo’lgan quduqlar haqida o’ylar ekan, akita yerlarida uchratadigan oltinlarni orzu qildi, lekin u yoqlarga borish yo’li suvsiz cho’llardan o’tar edi” (brugsh g. yegipet pri faraonax. spb. 1880.851 str.) yo’llarning paydo bo’lishida odamlarning va to’da-to’da bo’lib yashovchi hayvonlarning suvga yoki o’tloqqa borib kelishi oqibatida paydo bo’lgan egri-bugri so’qmoqlar rol o’ynagan bo’lsa, eramizdan oldingi 6000 yillarga kelib birinchi g’ildirak paydo bo’lishi bilan (shumer) so’qmoqlarni kengaytirish, tekislash, ba’zi hollarda esa ko’priklar o’rnatish hamda o’nqir-cho’nqirliklarni rivojlantirish zarurati tug’ildi. birinchilardan bo’lib o’sha davrning g’ildirakli transportiga mo’ljallangan yo’llarga krit …

3 / 11

qoldirib, xarsang tosh va tuproq-qumlar bilan ikki tomonning sathini bir xil bo’lgunicha tekislandi-ki, ko’z ko’rib quvonar edi”. (plutar.sravnitelnыye jizneopisaniya. pod red. s.p.markisha m.izd.ans ssr.t.1.str.63.1983). yo’llarni go’zallik obekti sifatida qarar ekanmiz qadimgi ajdodlarimiz qurgan yo’llar albatta birinchi navbatda podshohlar, imperatorlar va davlat boshqaruvchilari tomonidan qurilgan bo’lib, faqatgina harbiy maqsadlarda pochta tashish uchun hamda shaharning rezedensiyalariga olib boruvchi masofalargina ravon yo’l qilib jixozlanar edi. masalan, qadimgi xind eposi “ramayana” da keltirilganidek: “shoh o’tadigan yo’lga suv sepilgan bo’lishi, chang bo’lmasligi va yana gullar sochilgan bo’lishi, xushbuy hid taralib turishi uchun” degan sitatalarni o’qishimiz mumkin. (ramayana.per.s sankrita v.potapovoy. m.xud.lit.1986). o’zini “quyosh-qiroli” deb atalgan farang imperatori lyudovik xiv vaqtida qurilga parij-versal yo’li, muhim ahamiyatga ega bo’lgan badiiy-arxitekturaviy obekt bo’lib, o’ta ravon, tekis va keng, ikkala tomonidan bir necha qator alleyalarning qurilishi yo’lga aql bovar qilmaydigan go’zallik tusini berardi. rosiyada ham xviii asrda qurilgan shoh yo’li peterburgdan sarskoye selogacha bo’lgan yo’l bo’lib, uning dovrug’i butun yevropa …

4 / 11

erilib, “afina va delfa yo’nalishi ilohiyatga olib boradi”, - degan rivoyatlar sababchisiga aylangan. shuning uchun ham bunday yo’llar atrofi har xil diniy tushunchalarga xos bo’lgan xaykalchalar, o’yib bitilgan rasm va shakllar, badiiy go’zallik timsolini ifodalovchi bezaklar bilan to’ldirilib, ular o’z navbatida kuzatuvchida albatta shubhasiz badiiy ideologik ehtiros o’yg’otganligi aniq. birinchilardan bo’lib nazariyotchi arxitektor leon-battist alberti o’zining “me’morchilik haqida o’nta kitob” (1450-1452) asarida “yo’l uch xil bo’lmog’i lozim, shahar tashqarisida, shaharga kiraverishda va shahar ichida” –degan fikrida yo’lga nafaqat funksiya, balkim uncha hashamat timsoli sifatida qarash kerakligiga undaydi. quyidagi rasmlarda tarixiy yo’llardan lavhalar keltirilagn. ushbu lavhalarda ramzes davridan to xviii asr o’rtalarigacha bo’lgan davr andrea palladio aytganidek: “ yo’llar qisqa , qulay, ishonchli, yoqimli va go’zal bo’lmog’i shart “ – degan iboralarni o’qishimiz mumkin. (47a,47b,47v,47g,47d rasmlar). bundan tashqari yo’l obekt sifatida qarala boshlaganidanoq, uning yo’nalishini ko’rsatuvchi belgilar va shakllar haqida ham izlanishga to’g’ri keladi. chunki har yo’l o’z yo’nalishida ko’pgina obektlar …

5 / 11

chta oromgohlari va vaqtinchalik to’xtab o’tish joylari ham muhim ahamiyatga ega bo’lgan. bularga tun oldidan, sovuq ob-havodan, yomg’ir-qordan saqlanish uchun mo’ljallangan to’xtash joylari kirgan, ularni nimaga mo’ljallanganligiga qarab, davlat-pochta xizmati uylari, dam olish uylari, mehmonxonalar, traktorlar, korchmalar va karvon-saroylar deb nomlangan. yo’llardan uzoq davr davomida foydalanish natijasida undan qanday foydlanish lozimligi o’z-o’zidan ayonlashib bordi. oqibatda zaruratdan kelib chiqib, yo’l atrofini daraxtlar bilan to’ldirish, ulardan issiq kunlarda soyalash, sovuq-qorli kunlarda esa panalash uchun foydalanish, daraxtlarning ea o’sha muhitga xos bo’lgan chidamli va chiroyli navlarini o’tqazish kabi ishlar amalga oshirila boshladi. shimoliy xududlar uchun yo’l atrofini bir necha qator daraxt yoki butalar bilan qoplash ko’zda tutildi. chunki bunday usul yo’l va yo’lovchini qor ko’chishlaridan, sovuq shamoldan, va izg’irindan asrashga xizmat qilgan. janubiy xududlarda esa aksincha yo’l bo’ylari kalta-kalta butalar bilan bezatib, ular ko’proq chang yutkich vazifasini o’tashgan. quyosh nuridan saqlanish uchun esa katta bargli yirik va uzun o’sadigan daraxtlar navi tanlangan. bu …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "11‐amaliyot mavzusi: avtomobil yo’llarining me’moriy kompozisiyasini loyihalash"

11-amaliyot mavzusi: avtomobil yo’llarining me’moriy kompozisiyasini loyihalash. reja 1. yo’l estetikasi. 2.avtomobil yo’llarini arxitekturaviy –landshaft bo’yicha loyihalash. 3.yo’l bo’yini ko’kalamzorlashtirish yo’llarning tarixi shunchalik uzoqki, ayniqsa avtomobil yo’llari paydo bo’lgunga qadar, ya’ni avtomobil texnikasining paydo bo’lgunicha o’tgan davr ham yo’llar tarixining asosini tashkil etadi. yo’l obektiga estetik nuqtai nazardan yondashuv insoniyatning olis o’tmishi bilan bevosita bog’liqdir. yo’lning chiroyi, go’zalligi va hashamatligi unga qaysi ma’noda qarashga bog’liq bo’lgan bir xol bo’lib, tarixiy jarayonlar ta’sirida shakllanib, har qaysi holatda har xilcha turlanadi. lekin estetikaning shunday o’zgarmas prinsiplari mavjudki, hato mazkur omil qaralayotgan yo’l uchun abso...

This file contains 11 pages in DOCX format (25.1 KB). To download "11‐amaliyot mavzusi: avtomobil yo’llarining me’moriy kompozisiyasini loyihalash", click the Telegram button on the left.

Tags: 11‐amaliyot mavzusi: avtomobil … DOCX 11 pages Free download Telegram