ko’priklar va metropolitenlar

DOCX 6 pages 1.9 MB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

13-amaliyot mavzusi: ko’priklar va metropolitenlar. reja: 1)yo’llar estetikasining rivojlanishi. 2) ko’priklar. 3) metropolitenlar. yo’lobyektigaestetiknuqtainazardanyondashuvinsoniyatningoliso’tmishibilanbevositabog’liqdir. yo’lningchiroyi, go’zalligivaxashamatligiungaqaysima’nodaqarashgabog’liqbo’lganbirxolbo’lib, tarixiyjarayonlarta’siridashakllanib, xarqaysixolatdaxarxilchaturlanadi. lekinestetikaningshundayo’zgarmasprinsiplarimavjudki, xatomazkuromilqaralayotganyo’luchunabsolyutxarakterkashfetadi. bundayprinsiplaryo’lestetikasidauchtabo’ltb, ularquyidagilardir: 1. yo’lnifoydaliligivago’zalliginiumumlashtiruchitushunchayokiuningestetik-funksionalmaqsadlita’rifi; 2. yo’lningtashqigo’zalligini, ya’niuningfzodagiarxitekturaviyobyektsifatidaqaralishi; 3. yo’lningbevositachiroyli, ya’niundankelayotganyo’lovchidagita’surotbilanyo’latrof-muxitigo’zalliginingmutanosibligi; odatdakeltirilganestetikprinsiplaridealko’rinishdayokixolatdaxechqachonkuzatilmaydi. ularbir-biribilankirishibketganxolda, ya’nibir-biriniboyitganxoldako’proquchraydi. ayniqsainsoniyattarixiningqadimgisivilizatsiyasirivojlanishtarixidanolingannatijalarmazkurprinsiplarninganchailgariroqxammavjudekanliginiisbotlaydi. ko’prikbalandligigabog’liqbo’lganengmaqbulto’sinuzunligi. oraliqqurilmato’sinlariniko’ndalangkesiminikomponovkaqilishdauningeniquyidagiformulabo’yichaaniqlanadi. b=g+ 2•t+ 2•o+ 2∆n buyerdag- yo’lharakatqismieni (himoyatasmasihamkiradi) ; t- trotuareni; o- temirbetonto’siqeni, 0,20... 0,30 m; ∆n- metallpanjaraeni. ko’prik sxemasi chizmasida vertikal va gorizontal masshtab xil olinadi tagsinchvaqoziqkonstruksiyaliqirg’oqtayanchlari: a –tagsinchli; b- qoziqli ( bir qatorli va ikki qatorli); v- chorpoya qoziqli; g -bo’ylama devorchali qoziqli qirg’oq tayanchi. yo’l estetikasi deganda-undan foydalanish natijasida olingan ijobiy ta’surotlar yig’indisi tushinilib, bu omil o’z navbatida ko’pgina qulayliklar bevosita bog’liq bo’lgan. shular xaqida tarixiy mefologik asarlarda,assiro-voviloniya, xadim

2 / 6

iy xindiston, gretsiya va xitoy davlatlari xaqidagi man’balarda yo’llar “tekis”, “ravon”, “keng”, “to’g’ri”,”yegri-bugri” degan terminlarni uchratishimiz mumkin. avtomobill yo’lini kommunikasion fenoyen sifatida urganar ekanmiz, qaralayotgan yo’l atrofida kuzatilayotgan obyektlardan olinayotgan informatsiyalarga ko’proq axamiyat beramiz. shuning uchun xam avtomobil yo’li fazosini (bo’shlig’ini) qamrash shartiga asosan xarakat jarayonidagi kuzatuv kiradi. bunda xaydovchi nazarida atrof rang-barangligi gox paydo bo’ladi, gox yo’qoladi, gox o’zgaradi,gox butunlay o’zgacha ko’rinish oladi. xuddi ana shu jarayon, ya’ni yo’l arxitekturasining kinetik san’ati (ijodi) bo’lib xisoblanadi.bunday san’at qo’yidagi shartli bosqichlardan tashkil topgan bo’lishi mumkin :marshrut qamrovi – atrofdagi rang-barangliklar faqat bir marshrut yo’nalishi bo’yicha qabul qilinadi.qaytarilish prinsipi (sharti) – o’zaro qarama-qarshi yo’nalish bo’yicha xarakatlanayotgan vositalar uchun fazoviy kanal sifatida avtomobil yo’li xizmat qiladi avtomobil yo’llarini qurish va uning ekspluatatsiyasi (ulardan foydalanish) atrof-muxitning ekologik muntazamligini buzilishida asosiy rol o’ynaydi. ya’ni muxitning fazodagi o’rniga shikast yetadi. muxandislik inshooti sifatida fazoviy tabiiy muxitning ko’pgina joyini egallab, biz urgangan tabiiy landshaft chiroyini bezadi. bu …

3 / 6

turish va hosil bo’lgan nuqsonlarni o’z vaqtida tuzatib turishdan iborat. sun’iy inshootlar doimo ularning mustahkamligini kamaytiradigan ta’sirlar ostida bo’ladi. bularning asosiylari: vaqti-vaqti bilan o’zgarib turuvchi havo darajasi va namligi, yog’ingarchiliklar, daryo suvlari va muzlarning ta’siridir. bu inshootning qaysi geografik kenglikda joylashganiga qarab o’zgaradi. kichik va o’rta ko’priklar va suv o’tkazish quvurlarini qurish bo’yicha katta xajmdagi ishlar «o’zavtoyo’l» konserni korxonalari tomonidan bajariladi. ko’prik va yo’lo’tkazgichlardan foydalanish va ta’mirlash «o’zbyokiston temir yo’llari» va «o’zavtoyo’l» konserni korxonalariga zimmasiga yuklatilgan. ko’prik qurish ishlarini tashkil qilish va qurish-montaj ishlariga boshchilik qilish chiziqli va to’rli kalendar grafiklar yordamida bajariladi. ushbu grafiklarda ishlarning ayrim turlari ketma-ketligi, xajmi va vaqti belgilanadi. grafiklar bir necha turda bo’lishi mumkin. tarixdan keltirilgan ana shunday yo’llardan biri – “jarayonlar yo’li” – deb ataluvchi qadimgi vaviloniyabagi esagimu xarami bilan ishtar darvozasigacha bo’lgan yo’l bo’lib, davlat va diniy marosimlarning barcha ana shu obyektda tashkil etilgan va amalga oshirilgan. bo’ yo’lga iloxiy tus berilib, “afina …

4 / 6

, turar joy massivlari, ishlab chiqarish, savdo va dam olish markazlarining joylashuvini, shuningdek, shahar muhandislik-geologik sharoitlarni inobatga olib belgilanadi[1]. metropoliten yer usti yoʻllari estakadalar ustidan oʻtkaziladi. yer yuzasida harakatlanadigan vagonlar joyning relyefi va shahar binolarining joylashish sharoitlaridan kelib chiqib aniqlanadigan balandlikda qatnaydi. bunday yoʻllar nyu-york, chikago, boston, filadelfiya (aqsh), gamburg (germaniya) shaharlarida 20-asr boshlarida kurilgan. ammo, keyinchalik shaharlarning rivojlanishi tufayli metropoliten asosan, yer ostida quriladigan boʻldi. metropolitenni yer yuzasida joylashtirish yoʻllarning chetlari, shaharning aholi kam joylashgan qismlarida, odatda, keyinchalik yer osti yoʻllariga aylantirish maqsadida, chuqur oʻyiqlarda amalga oshiriladi. yer yuzasida joylashgan metropolitenlarning oddiy temir yoʻllardan farqi ularning elektr energiya bilan taʼminlanish usulidir. metropolitenlarni yer ostida (tunellarda) joylashtirish eng keng tarqalgan usul boʻlib, ular sayoz (5—10 m chuqurlikda) va chuqur (10—60 m) turlarga boʻlinadi. metropolitenlar sayyoz yoki chuqur joylashtanligiga qarab, ochiq va yopiq usullarda quriladi. ochiq usulning mohiyati: bekat yoki yurish tunneli konstruksiya devorlari nishabli yoki qoziqlar (keyingi paytda anker va …

5 / 6

dalang kesimga ega boʻlib, alohida yigʻma temir-beton elementlar (asos, devor va shift plitalari) yoki hajmli seksiyalardan tiklanadi. yopiq usulda (chuqur joylashgan, baʼzi hollarda sayoz joylashgan metro yoʻllarida ham) quriladigan bekat konstruksiyalari bir gumbazli, 3 gumbazli koʻrinishdagi koʻndalang kesimga ega boʻlib, yigʻma va yaxlit temir-betondan, poʻlat va choʻyandan tiklanadi. bu usulda quriladigan yurish tunellari konstruksiyalari aylana shaklidagi koʻndalang kesimda alohida yigʻma temir-beton va chuyan tyubing (blok)lardan yigʻiladi yoki yaxlit temir-betondan quriladi. metropoliten bekatlarining meʼmoriy uslubi, odatda, biror mavzuni yoritishga bagʻishlanadi. masalan, toshkent metropolitenining kosmonavtlar bekati meʼmorligi kosmonavtikaning rivojlanish yoʻllarini yoritishga, alisher navoiy bekati meʼmorligi ulugʻ muta-fakkir va shoir ijodi mohiyatini yoritishga, sobir rahimov bekati meʼmorligi taniqli oʻzbek generalining jasoratini aks ettirishga bagʻishlangan. metropoliten bekatlariga kirish va chiqish, asosan, 2 usulda: yer usti vestibyuli (dahlizi) yoki yer osti vestibyuliga olib boradigan zinalar orqali amalga oshiriladi. vestibyullar turli kirish va chiqish joylarini birlashtirib, zinalar yoki eskalatorlar vositasida metropoliten bekat platformasi bilan ulashga moʻljallangan. …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ko’priklar va metropolitenlar"

13-amaliyot mavzusi: ko’priklar va metropolitenlar. reja: 1)yo’llar estetikasining rivojlanishi. 2) ko’priklar. 3) metropolitenlar. yo’lobyektigaestetiknuqtainazardanyondashuvinsoniyatningoliso’tmishibilanbevositabog’liqdir. yo’lningchiroyi, go’zalligivaxashamatligiungaqaysima’nodaqarashgabog’liqbo’lganbirxolbo’lib, tarixiyjarayonlarta’siridashakllanib, xarqaysixolatdaxarxilchaturlanadi. lekinestetikaningshundayo’zgarmasprinsiplarimavjudki, xatomazkuromilqaralayotganyo’luchunabsolyutxarakterkashfetadi. bundayprinsiplaryo’lestetikasidauchtabo’ltb, ularquyidagilardir: 1. yo’lnifoydaliligivago’zalliginiumumlashtiruchitushunchayokiuningestetik-funksionalmaqsadlita’rifi; 2. yo’lningtashqigo’zalligini, ya’niuningfzodagiarxitekturaviyobyektsifatidaqaralishi; 3. yo’lningbevositachiroyli, ya’niunda...

This file contains 6 pages in DOCX format (1.9 MB). To download "ko’priklar va metropolitenlar", click the Telegram button on the left.

Tags: ko’priklar va metropolitenlar DOCX 6 pages Free download Telegram