ta’limni tashkil etish shakllari

DOCX 10 pages 38.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 38.0 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

ta’limni tashkil etish shakllari mavzu rejasi: 1. dars - ta’lim tashkil etishning asosiy shakli, ularning turlari va tuzilishi. 2. darsga qo‘yiladigan talablar va o‘qituvchining darsga tayyorlanishi. 3. ta’limni tashkil etishning yordamchi shakllari. ta'lim turlari va shakllarining tavsifi. didaktik g'oyalar (tizimlar) tarixiy taraqqiyot jarayonida yangi g'oyalar bilan boyib davr talabiga mos keluvchi tizimlarga aylanadi. didaktik tizimlarning ketma-ketligi o'qitish nazariyasi va amaliyotining umumiy qonuniyatidir. ta'lim turlari (yunoncha «species» alohida, o'ziga xos xususiyatga ega) o'quv jarayonini tashkil etish va amalga oshirishga nisbatan turlicha yondashuvdir. pedagogik tizimlarning asosiy turlari quyidagilardir: · arxaik (ibtidoiy); · qadimgi (shumer, misr, xitoyda eramizdan avvalgi uchinchi ming yillik); · avestiy (baqtriya, sug'diyona, xorazmda — eramizdan av. vii— vi asrlar); · yunon (ellin, rim-yunon, rim — eramizdan av. v—i asrlar); · o'rta asr (dogmatik, sxolastik v—xvi asrlar); · yangi (tushuntirish, tushuntirish-ko'rgazmali, dasturlashtirilgan, masofali o'qitish muammoli-dasturlashtirilgan, komputerlashtirilgan innovatsion); · xorijiy (tushuntirish, tushuntirish-ko'rgazmali, dasturlashtirilgan, muammoli-dasturlashtirilgan, komputerli o'qitish, masofali, internet yordamida o'qitish va …

2 / 10

uri qadimgi yunon faylasufi suqrot (eramizdan avvalgi 469—399 er. avv. yillar) va uning o'quvchilari tomonidan keng qo'llagan yordamchi savollarga javob topish metodi hisoblanadi. bu metod suqrotcha suhbat metodi nomini olgan. o'qituvchi (faylasuf) o'quvchida qiziqish, bilishga intilishni uyg'otadigan savoldan foydalanadi, mulohaza yuritish asosida o'quvchini voqea-hodisalarning mohiyatini idrok etishga undaydi. o'qituvchining mulohazasi ko'pincha ritorik savollarni muhokama qilish bilan to'ldirilib turiladi. suqrotcha suhbatlar bir yoki bir necha o'quvchilar ishtirokida tashkil etiladi. dogmatik o'qitish — jamoa asosida idrok etish faoliyatining ilk turi bo'lib, o'rta asrlarda keng tarqalgan. o'rta asrlarda, g'arbiy yevropada, dogmatik o'qitishda lotin tili, markaziy osiyo mamlakatlarida esa arab tili yetakchi o'rin tutgan. musulmon pedagogik konsepsiyasi sezilarli intellektuallik xususiyatiga ega bo'lgan. komillikka bilimlaridan faol foydalana oladigan odamgina erishishi mumkin deb hisoblangan. «haqiqiy g'oyalar» (abu ali ibn sino. «donishnoma» «bilimlar kitobi»), haqiqiy bilimlarni o'zlashtirishga ikki to'siq xalaqit qiladi: so'zlarining aniq va fikrlarining tushunarli emasligi. mazkur kamchilikni bartaraf etishda logika alohida o'rin egallaydi. musulmon mamlakatlarida …

3 / 10

rning rivojlanishi xv-vh asrlarga to'g'ri kelgan. madrasalarda, o'qitish fors tillarida olib borilgan. talabalar majburiy tarzda arab tilini ham o'rganganlar. o'quv rejasiga grammatika, qur'on, hadis, ritorika, logika, metafizika, geologiya, adabivot, huquqshunoslik kabi fanlar kirgan. o'qitish asosan og'zaki shaklda olib borilgan. biroq talabalar foydalangan o'quv adabiyotlari asta-sekin ancha ko'p qirrali, turli-tuman bo'lib boradi. maktab ta'limi erkaklar uchun mo'ljallangan. ammo har bir badavlat oila qiz bolani o'qitish uchun uyga o'qituvchini taklif etgan. dogmatik o'qitish o'rniga asta-sekin o'quv jarayonida ko'rgazmalilikni keng jalb etish natijasida tushuntirish, tushuntirish-namoyish etish kabi ta'lim shakllari qo'llanila boshlandi. bugungi kunda o'rta asrda keng qo'llanilgan ta'lim turlari -dogmatik va sxolastik o'qitish elementlari ham saqlanib kelinmoqda. tushuntiruvchi-namoyish etuvchi ta'lim nomidan mohiyati anglanib turibdi. ko'rgazmalilik asosida tushuntirishning asosiy metodlari tinglash va eslab qolish sanaladi. tushuntiruvchi-namoyish etuvchi ta'lim turi vaqtni tejash, o'qituvchi va o'quvchilarning kuchlarini asrash, qiyin bilimlarni tushunishni osonlashtirish, ta'lim jarayonini ancha samarali boshqarishni ta'minlaydi. biroq muayyan kamchilikka ham ega, ya'ni, «tayyor» bilimlarni …

4 / 10

ich hisoblanadi. bunday vaziyatda fikrlash jarayonida qiyinchilik his etiladi. o'quv muammosi bir qadar qiyin, lekin o'quvchilarning kuchi yetadigan bo'lishi kerak. muammoni ilgari surish bilan birinchi bosqich yakunlanadi. muammoni hal etishning keyingi bosqichida o'quvchilar savol bo'yicha mavjud muammoni ko'rib chiqadilar, tahlil qiladilar, javob topish uchun ularning yetarli emasligini aniqlaydilar va yetishmayotgan axborotni topishga intiladilar. uchinchi bosqich muammoni yechish uchun zarur bo'lgan bilimlarni turli usullar bilan egallashga qaratilgan. u xayoliga birdan fikr kelishi bilan yakunlanadi («men nima qilishni bilaman!»). shundan keyin muammoni hal etish, olingan natijalarni tekshirish, dastlabki gipoteza bilan solishtirish, olingan bilimlar, malakalarni tizimlashtirish va umumlashtirish bosqichlari keladi. muammoli topshiriqlar savollar, o'quv masalalari, amaliy vaziyatlardan iborat bo'lishi mumkin. muammoli savoida izlash va javoblar turli variantlari ko'zda tutiladi, ya'ni, oldindan tayyor javob bu yerda mumkin emas. muammoli savolga misol: «nima uchun temirdan yasalgan mix suvda cho'kadi, temirdan yasalgan kema esa cho'kmaydi?». muammoli masala uni yechish yo'llarini mustaqil izlashga intilishni yuzaga keltiruvchi o'quv-o'rganish …

5 / 10

hning mustahkam va amaliy natijalari. kamchiliklari o'quvchilar idrok etish faoliyatlarini boshqarishning qiyinligi, muammoni qo'yish va hal etish uchun ko'p vaqt sarflanishi, muammoli vaziyatni yaratish va mustaqil yechish imkoniyatini har bir o'quvchiga taqdim etishning qiyinligi bilan belgilanadi. dasturiy ta'lim (dasturlashtirilgan o'qitish) harakat (operatsiya)lar ketma-ketligi tizimini ifodalovchi, ularni bajarish ilgaridan rejalashtirilgan natijaga olib keluvchi «dastur» terminidan kelib chiqadi. ushbu turning asosiy maqsadi o'quv jarayonini boshqarishni yaxshilashdan iborat. bunday o'qitish asosini kibernetik yondashish tashkil etadi. unga binoan o'qitish murakkab dinamik tizim sifatida qaraladi. komputerli ta'lim. o'qitish sohasida jahon didaktikasining muhim tajribasi — shaxsiy elektron-hisoblash mashinalari (shehm) rivojlanishi komputerli (komputerlashtirilgan) ta'limning shakllanishiga imkon berdi. maxsus ta'lim dasturlari bilan ta'minlangan komputerlarni deyarli barcha didaktik masalalar: axborotni berish, o'qitish jaravonini boshqarish, natijalarini nazorat qilish va tuzatib borish, mashqlarni bajarish, o'quv jaravoni rivojlanishi haqida ma'lumotlarni to'plash va boshqalarni hal etishga moslashtirish mumkin. rivojlangan mamlakatlarda komputerlardan ta'limda foydalanishning keng rivojlanishi bu boradagi quyidagi asosiy yo'nalishlarni aniqlashga imkon berdi: …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ta’limni tashkil etish shakllari"

ta’limni tashkil etish shakllari mavzu rejasi: 1. dars - ta’lim tashkil etishning asosiy shakli, ularning turlari va tuzilishi. 2. darsga qo‘yiladigan talablar va o‘qituvchining darsga tayyorlanishi. 3. ta’limni tashkil etishning yordamchi shakllari. ta'lim turlari va shakllarining tavsifi. didaktik g'oyalar (tizimlar) tarixiy taraqqiyot jarayonida yangi g'oyalar bilan boyib davr talabiga mos keluvchi tizimlarga aylanadi. didaktik tizimlarning ketma-ketligi o'qitish nazariyasi va amaliyotining umumiy qonuniyatidir. ta'lim turlari (yunoncha «species» alohida, o'ziga xos xususiyatga ega) o'quv jarayonini tashkil etish va amalga oshirishga nisbatan turlicha yondashuvdir. pedagogik tizimlarning asosiy turlari quyidagilardir: · arxaik (ibtidoiy); · qadimgi (shumer, misr, xitoyda eramizdan avval...

This file contains 10 pages in DOCX format (38.0 KB). To download "ta’limni tashkil etish shakllari", click the Telegram button on the left.

Tags: ta’limni tashkil etish shakllari DOCX 10 pages Free download Telegram