yevropa mutafakkirlari: platon, boetsiy, d.r. dekart va d. yumning falsafaga oid qarashlarini qiyosiy tahlili

DOCX 20 pages 210.2 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 210.2 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mavzu:yevropa mutafakkirlari platon, boetsiy, r.dekart, d.yumning falsafaga oid qarashlari qiyosiy taxlili reja: 1.g’arb falsafasining kelib chiqish tarixi. 2. boetsiy, dekart va yumning falsafaga oid nazariy bilmlari va qarashlari. 3. platonning falsafaga oid nazariy bilmlari va qarashlari. 5.xulosa 6.foydalanilgan adabiyotlar 1. g’arb falsafasining kelib chiqish tarixi. yevropa tarixida o‘rta asrlar davri deyarli to‘la ming yilni (rim imperiyasining parchalanish lahzasidan uyg‘onish davrigacha) o‘z ichiga oladi. o‘rta asrlar yevropasi feodalizmning qaror topishi bilan belgilanadiki, u xristian dunyoqarashidan foydalandi. ma'jusiylik dini va falsafasi, hamda bid'atchilarning adashishlariga qarshi kurashiga apologetlar (yunoncha apologiya-himoya) deb atalgan qadimgi antik davrning keyingi xristian yozuvchilari bel bog‘ladilar. apologetlarning eng ko‘zga ko‘ringan vakili kvint tertullian (160-220) edi. falsafa va xristianlikni bir biriga to‘g‘ri kelmasligiga dalillar keltirib, u shundan kelib chiqdiki, xristianlik falsafiy asosga ehtiyoji yuq. isodan keyin hyech qanday bilimga qiziqishning keragi yo‘q, injildan keyin esa hyech qanday tadqiqotning zaruriyati yo‘q. e'tiqodni oliy haqiqat sifatida tushunish falsafani ilohiyotga bo‘ysundirish uchun asos …

2 / 20

tlar oʻrnini toʻldiradigan va qoʻshilib ketadigan fazilat — adolat. platon ning ideal davlat toʻgʻrisidagi orzulari asosida adolat gʻoyasi yotadi. uningcha, jamiyat barcha aʼzolarining odil jamiyatdagi qonunlarga boʻysunishi ijtimoiy ta-raqqiyotning asosiy garovidir. qayerdaki qonunlar hokim ustidan hukmron boʻlsa, hokimlar esa qonunga qul boʻlsa, oʻsha davlat gullab yashnaydi. agar davlat qonunlar ustidan yaroqsiz hokimiyatni oʻrnatib qoʻyadigan boʻlsa, u holda qonun hech qanday foyda bermaydi, aksincha, davlat uchun juda katta zarar keltiradi, deb taʼkidlaydi. uning fikricha, iqtisodiyot polis (davlat)ning gullab yash-nashi yoki tanazzuli omili hisoblanadi. ishlab chiqarish siyosatni emas, siyosatchini boshqarishi kerak. jamiyatni barqaror holatdan chiqaradigan har qanday oʻzgarishlarga yoʻl qoʻyilmasligi zarur. platonning estetik qarashlarida borliq, hayot «abadiy gʻoya»larning taqlidi, nusxasi; sanʼat esa borliq, hayotning taqlidi, yaʼni taklidga taqlid, degan xulosaga asoslangan. u xudolarga boʻlgan eʼtiqodni qoʻllab-quvvatlagan, xudosizlarni qrralagan, davlatni boshqaruvchilar xudojoʻy boʻlishlari kerak, deb hisoblagan. falsafa tarixida platon taʼlimoti turlicha qabul qilingan. unga «ilohiy ustoz» (antik davr), xristian dunyoqarashining muboshiri (bobosi), sof …

3 / 20

arxdar yozilgan. «davlat» asariga ibn rushd, «qonunlar»ga forobiy sharhi eʼtiborga loyiq. forobiyning sharhi «talxi-su navomisi aflotun» («aflotun qonunlari mohiyati») deb ataladi. bu asar 1993-y. «fozil odamlar shaxri» kitobida nashr etilgan. 2002-y. aflo-tunning «qonunlar» asari toshkentda uzbek tilida nashr etildi. yozuvchi omon muxtorning «aflotun» romani chop qilindi apologetika orqasidan xristian mafkurachilarining asarlari bo‘lgan patristika paydo bo‘ldiki, uning mualliflari bid'atchilarga qarshi kurashga katta hissa qo‘shganliklari uchun avliyolik darajasiga ko‘tarildilar va cherkov otalari deb ataldilar. «cherkov otalari» ning eng yirigi avreliy a vgustin (354-430) edi. avgustin falsafasining markazida xudo turadi. xudo oliy mohiyat bo‘lib, eng oliy ezgulikdir. inson esa o‘zida tabiatning moddiy jismlarini –o‘simliklar va hayvonlarni birlashtiradi va aqliy ruh, hamda ozod irodaga egadir. ruh xudoga yaqin bo‘lib, moddiy emas, zavol topmaydi va o‘z qarorlarida ozoddir. ma'naviy hayotning asosi irodadir, ammo aql emas. hayotning maqsadi va mazmuni baxt-saodatdadirki, unga xudoni bilish bilan erishib bo‘ladi. insoniy va ilohiy tarix voqyealari birlik va qarama-qarshiliklar orqali …

4 / 20

nizm) yaratilganligi to‘g‘risidagi aqida eng muhim ahamiyat kasb etgan edi. bu aqida nafaqat xoliq -xudoning g‘oyaviy dunyosi bilan yerdagi hayotning moddiy dunyosi, hamda dunyoning mutlaq oti shaxs irodasiga tobeligi o‘rtasida o‘tib bo‘lmas chegara barpo qilar, balki dunyoni zamonda (dunyoning ibtidosi va intihosi) chegaralab qo‘yar edi. petr domianining o‘tkir ifodasicha, falsafa - «ilohiyatning xizmatkori» deb e'lon qilingan edi. bu shuni bildirar ediki, falsafa o‘zining butun qudratli dastgohi bilan xristianlikning diniy aqidalarini tasdiqlash uchun xizmat qilishi lozim edi. ana shunday falsafa «sxolastika» (lotincha-maktab yoki olim) nomini oldi. taxmin qilinar ediki, haqiqat apriori (avvaldanoq) injil matnlarida berilgan va uning asoslash uchun barcha mantiqiy natijalarni to‘laligicha keltirib, qiyosiy tizimdan foydalanish zarur. bu vazifani hal qilish uchun sxolastika qadimgi merosga, ayniqsa arastuning mantiqiy ta'limotiga tayandi. sxolastikani tizimga solishda dominikanlar ordenining vakili akvinalik foma (1225-1274) muhim hissa qo‘shdi. u o‘ziga maqsad qilib xristianlik aqidalarini aqlga muvofiq ravishda ishlab chiqishga bel bog‘ladi. arastu shunday asosni yaratgan ediki, …

5 / 20

chuqur tashvishda edi, negaki xudoning uchinchi ko‘rinishi bo‘lgan iso masih, inson siymosida namoyon bo‘lgan edi, ya'ni o‘zida ham ilohiy (g‘oyaviy), va ham insoniy (moddiy-jismiy) tabiatni birlashtirgan edi. ilohiylik va insoniylikning qo‘shilishi yolg‘on borliq sifatida moddani to‘la inkor etishga, uni «hyech nima» (uni «hyech nimadan» yaratilganligini aqida talab qilar edi) deb e'lon qilishga imkon bermas edi. shuning uchun akvinalik foma tomonidan moddani «borliqning eng zaif ko‘rinishi» sifatida talqin qilinishi cherkov tomonidan vujudga kelgan uslubiy va mantiqiy boshi berk ko‘chadan chiqish sifatida qabul qilindi. natijada modda sxolastikada tobelik holatida bo‘lsa ham, qisman mavjud bo‘lish huquqini qo‘lga kiritdi. g‘oyaviylik va moddiylik haqidagi eng keskin bahs realistlar (lot. realis–haqiqiy, ashyoviy) va nominalistlar (lot. nomen–ism, nom) o‘rtasidagi mashhur munozarada namoyon bo‘ldi. gap universaliy (lot. - umumiy) umumiy yoki tur deb atalgan tushunchalarining tabiati haqida borar edi. realistlar (ioann skott eriguna, kenterberiylik anselm, akvinalik foma) arastuning umumiylik yagonalik bilan bog‘liq ravishda mavjud bo‘lib, uning shaklidir degan …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yevropa mutafakkirlari: platon, boetsiy, d.r. dekart va d. yumning falsafaga oid qarashlarini qiyosiy tahlili"

mavzu:yevropa mutafakkirlari platon, boetsiy, r.dekart, d.yumning falsafaga oid qarashlari qiyosiy taxlili reja: 1.g’arb falsafasining kelib chiqish tarixi. 2. boetsiy, dekart va yumning falsafaga oid nazariy bilmlari va qarashlari. 3. platonning falsafaga oid nazariy bilmlari va qarashlari. 5.xulosa 6.foydalanilgan adabiyotlar 1. g’arb falsafasining kelib chiqish tarixi. yevropa tarixida o‘rta asrlar davri deyarli to‘la ming yilni (rim imperiyasining parchalanish lahzasidan uyg‘onish davrigacha) o‘z ichiga oladi. o‘rta asrlar yevropasi feodalizmning qaror topishi bilan belgilanadiki, u xristian dunyoqarashidan foydalandi. ma'jusiylik dini va falsafasi, hamda bid'atchilarning adashishlariga qarshi kurashiga apologetlar (yunoncha apologiya-himoya) deb atalgan qadimgi antik davrning keyingi ...

This file contains 20 pages in DOCX format (210.2 KB). To download "yevropa mutafakkirlari: platon, boetsiy, d.r. dekart va d. yumning falsafaga oid qarashlarini qiyosiy tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: yevropa mutafakkirlari: platon,… DOCX 20 pages Free download Telegram