turkistonda arxiv ishi tarixi (1917–1924 yy.)

DOCX 22 pages 53.9 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 53.9 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

reja: kirish i. turkistonda arxiv ishi tarixi (1917-1924 yillarda) 1.1 turkiston assrda arxiv ishining tashkil etilishi 1.2 turkistonda arxivlarda ish yuritishlihi.oslikxi (1917-1924yy.) ii. sovet ittifoqi davrida o‘zbekiston ssrda arxiv ishi (1925-1945yillarda) 2.1 1925–1941 yillarda o‘zbekiston ssrda arxiv ishining tashkil qilinishi 2.2 ikkinchi jahon urushi (1941–1945) yillarida o‘zbekistonda arxiv ishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish xalqimizning tarixiy o‘tmishi, o‘zligi, ma’naviyati masalalari yoritilayotganda chuqur ilmiy asos va aniq dalillar zarur. haqqoniy tarixni yaratishda dalil bo‘ladigan muhim omillar orasida arxiv hujjatlari diqqatga sazovordir. o‘zbekistonning moddiy va ma’naviy hayoti aks etgan noyob arxiv hujjatlari tarix fani uchun boy manba sifatida xizmat qiladi. markaziy osiyo mintaqasida ilk arxivlar yozuv bilan bir vaqtda paydo bo‘lgan. bu arxivlarga nisadagi parfiya arxivi, xorazmdagi tuproqqal’a arxivi, mug‘ qal’asi xarobalaridan topilgan arxivlar kiradi. birlamchi manbalarda toxiriylar, somoniylar, qoraxoniylar, g‘aznaviylar va xorazmshohlar saroylarida kutubxona-arxivlari mavjud bo‘lganligi qayd etilgan. bu davrda marv, nishopur, ray, balx, hamadon, tus, buxoro, samarqand, urganch, xiva, nisa, termiz …

2 / 22

valludining 660 yilligida fransiya prezidenti jak shirak tomonidan o‘zbekiston respublikasining birinchi prezidenti islom karimovga topshirildi. amir temurning nevarasi boysunqur zamonida hirotda ko‘pgina asarlardan namunalar to‘planadi. uning atrofida o‘z davrining yetuk shoirlari, kitobxonlari,muqovasozlari, naqqoshlari va boshqa kitobsoz hunarmandlar yig‘ilgan. shu o‘rinda ta’kidlash kerakki, o‘zaro feodal urushlar,vayronagarchiliklar natijasida arxiv hujjatlari, qo‘lyozmalar yo‘q bo‘lib ketgan. bizgacha qo‘qon va xiva xonlarining arxivlari, buxoro amirligining qo‘shbegi arxivi saqlanib qolgan. ularda xix asrga oid hujjatlarning bir qismi mavjud xolos. o‘rta osiyoning rossiya imperiyasi tomonidan bosib olinganidan keyingi davr arxivlari, ya’ni xix asrning ikkinchi yarmi va xx asr hujjatlari to‘la saqlangan. i. turkistonda arxiv ishi tarixi (1917-1924 yiillar) 1.1 turkiston assrda arxiv ishining tashkil etilishi turkiston o‘lkasida 1918-yil mustabid sovet hokimiyatining o‘rnatilishi bilan izohlanadi. o‘zini idora qiladigan mustaqil davlat qurishga go‘yo ko‘maklashayotgandek ko‘ringan sovet hokimiyatining asl basharasi turkiston muxtoriyatini qonga botirishda yaqqol namoyon bo‘ldi. sovet hukumati turkiston muxtoriyati tajribasidan muhim hulosa chiqarib, bu turkiston hududida o‘ziga xos …

3 / 22

og‘iston assr, afg‘oniston, eron, xitoy davlatlari bilan chegaradosh bo‘lgan[footnoteref:1]. sovet davridagi kelajakda amalga oshirilishi mo‘ljallangan loyihalar o‘tmishdagi vaqe’a hodisalar va siyosatni kommunistik ma’murlar va tarixchilar arxiv hujjatlari bilan bog‘lab o‘rgandilar. 1917-yil inqilobidan keyin tarixiy taraqqiyotni namoyon qilishni ahamiyatli deb hisoblaydigan marksizm tarafdorlari hisoblangan bolsheviklar tezda chor rossiyasi arxivlarini o‘z nazoratlariga oldilar. progressiv va reaksion tendensiyalarni namoyon qilish uchun kommunistik tarixchilar materiallar yig‘a boshladilar. 1930-yillarda stalin kitoblardagi tarixiy materiallar ustida taxrir olib borgan bir paytda kommunistik partiyadagi bahslar o‘z cho‘qqisiga yetgan edi. partiya chor rossiyasi tomonidan bosib olingan hududlar va u yerda yashaydigan xalqlarga o‘z zulmini o‘tkazuvchi sifatida emas, imperiyaning xalq xaloskori sifatida ifoda etilishiga e’tibor qaratdi. sovet davrida leningrad va moskva shaharlari tashqarisida arxivlardan foydalanish taqiqlab qo‘yildi. partiya rozilik bergan arxivshunoslargagina ruxsat berilgan bo‘lsada, ularning hujjatlarini qoralashi ta’qiqlangan edi[footnoteref:2]. ular kun so‘ngida maxsus xodimlarga o‘z qayd daftarlarini ko‘rsatishlari lozim bo‘lgan. sovet ittifoqi bo‘ylab bolshevik senzura kuchlarini yorqin aks ettiruvchi hujjatlaridan …

4 / 22

di. dunyo ommasiga sho‘rolar tizimini ijobiy boshqaruv markaziga konsetratratsiya qilishi hukumat vakillari uchun va davlatchilik siyosiy senzurasida efektiv instrument vazifasini o‘tab berishi talab qilinar edi. shuning uchun sho‘rolar hukumati arxiv idoralari tizimini tiklanishiga katta diqqat-e’tibor qaratishdi. 1918-yilining aprelida rsfsr hukumati tashabbusi bilan turkistonda markaziy arxiv idoralari boshqarmasini tuzish, arxiv ishini qayta qurish va markazlashtirish xususida qaror qabul qiladi, o‘shanda hukumat topshirig‘iga ko‘ra “arxiv tashkilotlari boshqaruvini tashkil etish” uchun maxsus komissiya tuziladi.sovet hukumati arxiv ishlariga oktyabr inqilobidan so‘ng katta e’tibor bera boshladi. 1918 yilning 27-28-mayida moskvada m. x. pokrovskiy raisligida majlis bo‘lib, markaziy arxiv boshqarmasini tuzishni rejalashtirish xususida kelishib olindi[footnoteref:3]. rossiya hukumati tomonidan tashkil qilingan arxiv ishi tizimi qizil armiya arxiv ishini ham qisman o‘zida mujassamlashtirgan edi. sovet hukumati harbiy kuchlar bosh qo‘mondonligi qizil armiya va fuqarolar urushi tarixi bo‘yicha materillar yig‘ish to‘g‘risida topshirqlar berdi. shu maqsadda frontdagi shtablarda shu jumladan, turkiston frontida harbiy ishlar arxiv bo‘linmalari tuzilib, har bir armiya …

5 / 22

arxivshunoslik siyosati tashkil etilishi bilanoq, turkiston o‘lkasida sho‘rolar arxivshunosligi ta’siri sezila boshladi. 1917-yilning birinchi kunlaridayoq o‘lkada yirik arxiv saqlanmasi yo‘q edi. shu bilan birgalikda arxiv ishini yaxshilashga qaratilgan arxiv ishlari tizimli tashkil etilmagandi. arxiv ishlarini tashkil qilish va rivojlantirish bo‘yicha o‘lka hukumatiga topshiriq 1918 yilning iyunida kelib tushdi. bu ishni turkiston respublikasi byudjet moliya komissiyasi raisi (mik xuziridagi) v. n. kucherbaev boshqardi va 1919 yilning oktyabirida turkiston assr sovetining 13 – s’ezdida arxiv ishlarini tashkil qilish, boshqaruvi, topshiriq va vazifalari to‘g‘risida ma’ruza qildi. shundan so‘ng 1919-yilning 30-oktyabirida turkiston respublikasi mik prezidumi respublika markaziy arxiv boshqarmasini tuzish to‘g‘risida qaror qabul qiladi. 1919-yil 15-noyabrda turkiston assr maorif xalq komissarligi qaroriga binoan arxiv ishi markaziy boshqarmasi tuzildi va v.n. kucherbaev boshqarma boshlig‘i yetib tayinlandi. tez orada rsfsr arxiv ishi bosh boshqarmasi (bosharxiv)dan toshkentga vakil qilib d.i. nechkin yuborildi. turkkomissiya uni turkiston assr arxiv ishi markaziy boshqarmasi boshlig‘i qilib tayinladi. d.i.nechkin mikning arxiv to‘g‘risidagi …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turkistonda arxiv ishi tarixi (1917–1924 yy.)"

reja: kirish i. turkistonda arxiv ishi tarixi (1917-1924 yillarda) 1.1 turkiston assrda arxiv ishining tashkil etilishi 1.2 turkistonda arxivlarda ish yuritishlihi.oslikxi (1917-1924yy.) ii. sovet ittifoqi davrida o‘zbekiston ssrda arxiv ishi (1925-1945yillarda) 2.1 1925–1941 yillarda o‘zbekiston ssrda arxiv ishining tashkil qilinishi 2.2 ikkinchi jahon urushi (1941–1945) yillarida o‘zbekistonda arxiv ishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish xalqimizning tarixiy o‘tmishi, o‘zligi, ma’naviyati masalalari yoritilayotganda chuqur ilmiy asos va aniq dalillar zarur. haqqoniy tarixni yaratishda dalil bo‘ladigan muhim omillar orasida arxiv hujjatlari diqqatga sazovordir. o‘zbekistonning moddiy va ma’naviy hayoti aks etgan noyob arxiv hujjatlari tarix fani uchun boy manba sifatida xizmat qilad...

This file contains 22 pages in DOCX format (53.9 KB). To download "turkistonda arxiv ishi tarixi (1917–1924 yy.)", click the Telegram button on the left.

Tags: turkistonda arxiv ishi tarixi (… DOCX 22 pages Free download Telegram