yer resurslarini muhofaza qilish

DOC 128.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1708371519.doc yer resurslarini muhofaza qilish reja: 1. mineral va energetik resurslar va ulardan oqilona foydalanish yer osti qazilmalarining ahamiyati. 2. yer osti qazilmaiarini qazib olishda atrof-muhitning ifloslanishi. 3. yonilg`i energetik resurslari va ulardan samaraii foylanish. 4. o`zbekistonda tarqalgan mineral resurslar va ulardan samaraii foydalanish yo`llari. 5. o`zbekistonning yonilg`i-energetik resurslari va ulardan samaraii foydalanish. 6. tuproqni muhofaza qilish va undan oqilona foydalanish. tuproqlar va ularning biosfera hamda inson hayotida tutgan o`rni. 7. tuproqlarga antropogen ta`sir va uning ekologik oqibatlari. 8. yerlarni muhofazalash va ulardan oqilona foydalanish. insoniyatning dehqonchilik va qurilish faoliyatlari bilan shug'ullanishi natijasida tabiiy landshafti o'zgargan hududlar maydoni yildan-yilga oshib bormoqda. hozirgi vaqtda quruqlikning 10-11% i haydab dehqonchilik qilinadigan va 2% i har xil inshootlar qurib band qilingan madaniy landshaftlarga aylantirilgan. yevropada bu nisbat 30-10 %ni, osiyoda 21 -22 %ni, avstraliyada 5-2%ni tashkil qilsa, o`zbekistonda 12,5-6,5%ni tashkil qiladi. quruqlikning 0,3%ida shaharlar joylashgan. shaharlar maydoni germaniya hududining 10%ini, buyuk britaniyaning 12%ini, …

xonalari atrofida landshaftlartning o'zgarishi, o'simliklarning qurib dashtga aylanishi yuz bergan, yevropada birinchi marta qalmiqlar yerida 500 ming gektarli dasht paydo bo'lgan (u har yili 50 ming gektarga kengayib bormoqda). mutaxassislarning fikricha, xxi asrda quruqlikning 1/6 qismi kon, yo'l va har xil inshootlar bilan band boladi. aholi sonining oshib borishi, qurilishlarning kengayishi dehqonchilikka yaroqli yerlarning kamayishiga sabab bolmoqda. mutaxassislarning fikricha, xxi asrda yerlaming unumdorligi 3,5-4% ga oshirilmasa, sayyoramizda yiliga 200 mln. tonna don yetishmovchiligi holati yuz berishi mumkin. mineral va energetik resurslar va ulardan oqilona foydalanish yer osti qazilmalarining ahamiyati. yer osti qazilmalari o'simlik va hayvonot dunyosi hamda boshqa tabiiy resurslardan o'zining qayta tiklanish xususiyatlariga ega emasligi bilan ajralib turadi va tugaydigan tabiiy resurslarga kiradi. insonlar qadim zamonlardan boshlab yer ostidan kerakli qazilmalarni qazib olib foydalanib kelganlar. jamiyat tarixi ham asosiy ishlatilgan qazilmalar nomiga mos ravishda «tosh davri», «bronza davri», «temir davri» deb nom olgan. vaqt o'tishi bilan insonlar sonining oshib …

an olinadigan mineral va kimyoviy o'g'itlardan esa qishloq xo'jaligida keng foydalaniladi. hozirgi kunga kelib insoniyat foydalanadigan mineral va tog` jinslarining umumiy soni 3500 dan ortib ketdi va har yili 120 milliard tonnadan ortiq foydali qazilmalar va turli tog' jinslari ishlatilmoqda. yer osti qazilmaiarini qazib olishda atrof-muhitning ifloslanishi. qazilma boyliklami qazib olish, tashish, qayta ishlash vaqtida atrof-muhit ifloslanadi. minglab unumdor yerlar industrial dashtlarga aylanadi. suv, havo, tuproq, o'simlik va hayvonot dunyosiga zarar yetkaziladi. tog'-kon sanoati korxonalari faoliyati natijasida har yili kon usti jinslari, flotatsion boyitish chiqitlari, turli xil shlaklar hosil bo'ladi. mineral xomashyolar ochiq (karyer) yoki yopiq (shaxta) usullarida qazib olinadi. ochiq usulda qazib olingan qazilmalardan ancha to'laroq foydalanish imkoniyati bo'lsa-da, atrof-muhitga ko`rsatadigan salbiy ta`siri yuqori bo'ladi. bunday ta`sir doirasi yuzlab kilometrgacha boradi. respublikamizda ochiq usulda qazib olinadigan konlar ko`p. ularning chuqurligi 50-350 metrga yetadi. konlarning ochiq usulda qazib olinishi surilmalarga sabab bo'ladi. surilmalar kon yonbag'irlarida, karyer chuqurligi va ularning devor …

shlar aqshning kaliforniya shtatida, san-fransiskoda, san-xaokin vodiysida, mexikoda, tokio, osako shaharlarida, shuningdek, kuzbassda, qarag'andada, volga bo'ylarida kuzatiladi. bu hududlarda yer sathining cho'kishi hozirgacha o'rta hisobda 8-10 metrdan 20 metrga yetadi. cho'kish oqibatida kanallar, binolar, gidrotexnik inshootlar buziladi. qazilmalarni qazib olish chuqurligi oshgan sari suv saqlovchi qatlamlardan konga oqib kiradigan suv miqdori ham ortib boradi. kon ichida va uning atrofida burg'ulangan quduqlar orqali minglab, millionlab m3 suv kon tashqarisiga chiqarib turiladi. natijada kon atrofidagi 10-20 km gacha bo'lgan masofalarda yer osti suvlari sathi pasayib, buloq va quduqlarning qurishiga sabab bo'ladi. kon qazish ishlarida bir vaqtning o'zida yoki ketma-ket qisqa vaqt ichida 5-6 tonnadan 200-300 tonnagacha, ba`zan 500-1000 tonnagacha portlovchi moddalar ishlatiladi. har bir m3 tog' jinsini portlatish uchun 0,7-0,9 kg portlovchi modda ishlatiladi. karyerlarda bo'ladigan portlatishlar atmosferaning katta miqdorda chang va gazlar bilan ifloslanishiga olib keladi. hozirgi vaqtda tog' jinslarini portlatish hisobiga atmosferaga chiqarilayotgan chiqindilar hajm 1-2 million m3 ga yetadi. …

ibida ko`p miqdorda selen elementi bo'lgan ozuqani iste`mol qilish odamlar sochi to'kilishiga, qo`ylarning tuyoqlari kasallanishiga ham sabab bo'ladi. yonilg`i energetik resurslari va ulardan samaraii foylanish. hisob-kitoblarga ko`ra, hozirga kelib, dunyo mamlakatlarining energiyaga bo'lgan ehtiyojlarini qondirish uchun yerdagi organik yonilg'ilar zaxirasi taxminan 150 yilga, jumladan, neft 35-40 yilga, gaz 50 yilga, ko`mir esa 425 yilga yetishi aniqlangan. ko`mir zaxiralari neft va gaz zaxiralaridan ikki marta ko`p. olimlarning fikriga ko`ra. energiya manbalarining asosini tashkil qiluvchi neft va gazni tejab-tergab ishlatish uchun ulardan olinadigan sintetik mahsulotlar, turli xil xomashyolarni ko`mirni qaytaishlash hisobiga almashirish lozim. qazib olish jarayonida texnologik jarayonida talab darajasida takomillashmaganligi natijasida ko`mirning 45 foizi, neftning esa 60 foizi yer bag'rida qolib ketmoqda. neft konlaridan neftni to'la qazib olish kabi muhim vazifani hal etish uchun qatlamlararo bosimni oshirish, issiq suyuqliklar va elektr zaryadlari yordamida neftning qovushqoqlik hossasini kamaytirish usullarini qo'llash lozim. energetik muammolarni hal etishning muhim yo`nalishlaridan biri gaz bilan birga olinadigan, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yer resurslarini muhofaza qilish"

1708371519.doc yer resurslarini muhofaza qilish reja: 1. mineral va energetik resurslar va ulardan oqilona foydalanish yer osti qazilmalarining ahamiyati. 2. yer osti qazilmaiarini qazib olishda atrof-muhitning ifloslanishi. 3. yonilg`i energetik resurslari va ulardan samaraii foylanish. 4. o`zbekistonda tarqalgan mineral resurslar va ulardan samaraii foydalanish yo`llari. 5. o`zbekistonning yonilg`i-energetik resurslari va ulardan samaraii foydalanish. 6. tuproqni muhofaza qilish va undan oqilona foydalanish. tuproqlar va ularning biosfera hamda inson hayotida tutgan o`rni. 7. tuproqlarga antropogen ta`sir va uning ekologik oqibatlari. 8. yerlarni muhofazalash va ulardan oqilona foydalanish. insoniyatning dehqonchilik va qurilish faoliyatlari bilan shug'ullanishi natijasida tabiiy landsha...

DOC format, 128.5 KB. To download "yer resurslarini muhofaza qilish", click the Telegram button on the left.

Tags: yer resurslarini muhofaza qilish DOC Free download Telegram