raqobatning mohiyati

DOC 12 pages 63.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 63.5 KB

File type DOC

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

reja: 1. raqobatning mohiyati. 2. raqobatning iqtisodiy asoslari va maqsadi. 3. raqobat strategiyasi. 4. raqobat turlari va ularning iqtisodiy mazmuni. xulosa. 1. raqobatning mohiyati. raqobat — bozor subʼektlari iqtisodiy manfaatlarinin toʻqnashuvidan iborat boʻlib, ular oʻrtasidagi yuqori foyda va koʻproq naflilikka ega boʻlish uchun kurashni anglatadi. raqobat — mustaqil tovar ishlab chiqaruvchi (korxona)lar oʻrtasida tovarlarni qulay sharoitda ishlab chiqarish va yaxshi foyda keltiradigan narxda sotish, umuman iqtisodiyotda oʻz mavqeini mustahkamlash uchun kurash. raqobat koʻp qirrali iqtisodiy hodisa boʻlib, u bozorning barcha subʼyektlari oʻrtasidagi murakkab munosabatlarni ifodalaydi. resurslarni yetkazib beruvchilar oʻrtasidagi raqobat oʻzlarining iqtisodiy resurslarini (kapital, yer, ishchi kuchi) yuqori narxda sotish uchun amalga oshiriladi. ishlab chiqaruvchilar va resurelarni yetkazib beruvchilar oʻrtasidagi raqobat bozor munosabatlari rivojlangan, iqtisodiyot toʻliq erkinlashgan sharoitda yaqqol namoyon boʻladi. raqobat isteʼmolchilar oʻrtasida ham yuz berib, tovarlarni qulay va arzon baholarda sotib olishga qaratiladi, yaʼni haridor har bir sarflangan pul birligi evaziga koʻproq naflilikka ega boʻlishga harakat qiladi, arzon …

2 / 12

ada rivojlangan bozor tizimining boʻlishidir. shu sababli raqobatning asosiy sohasi bozor hisoblanadi. yangi texnologiya joriy qilish, talabga javoban tovar turlarini tez oʻzlashtirish, malakali ishchi kuchiga ega boʻlish va zamonaviy marketing xizmatidan foydalanish kabilar raqobat kurashidan gʻolib chiqish shartiga aylanadi. monopoliya raqobatga zid, chunki u tovar ishlab chiqaruvchiga tanho hukmronlikni taʼminlab, oʻzaro bellashuv uchun sharoit qoldirmaydi. raqobat kurash yoʻlini tanlash jihatdan ham halol va gʻirrom raqobatga boʻlinadi: 1) halol raqobat bozordagi kurashda qabul qilingan, hammaga maqbul usullar bilan olib boriladi, bozor qoidalariga asoslanadi. 2) g’irrom raqobatda taqiqlangan va qoralangan usullar, yaʼni qalloblik, koʻzboʻyamachilik, soʻzida turmaslik, aldash, iqtisodiy josuslik, qoʻporovchilik va hatto jismoniy zoʻravonlik kabi jinoyatkorona usullar qoʻllaniladi. bozor iqtisodiyoti aslida faqat halol raqobatni tan oladi. raqobat iqtisodiyotni sogʻlomlashtirib turadi. raqobatdan jamiyat manfaatlari yoʻlida foydalanish va uni nazorat qilishda davlat tomonidan qabul qilinadigan monopoliyaga qarshi qonunlar muhim ahamiyatga ega. raqobatning iqtisodiy asoslari va maqsadi. bozorda qatnashayotgan har bir subyekt, ya’ni resurslar sotuvchi …

3 / 12

mat ko‘rsatishmi yoki boshqa qaysi sohalarda faoliyat olib bormasin, o‘z manfaati uchun kurashadilar. bu, avvalo, bozor iqtisodiyotining tabiatidan kelib chiqadi. bozor har bir iqtisodiy faoliyat yurituvchi subyektlar uchun erkin raqobat muhitini yaratib beradi. raqobat kurashi bo‘lishining asosiy sharti — tovar ishlab chiqaruvchilar hamda iste’molchilar uchun ham tanlov erkinligining mavjud bo‘lishidir. raqobat iste’molchilar o’rtasida ham yuz beradi: ular tovarlarni qulay va arzon narxlarda sotib olishga harakat qiladilar, ya’ni xaridorlar har bir sarflangan pul birligi evaziga ko’proq naflilikka ega bo’lishga harakat qiladilar. arzon va sifatli tovarlarni sotib olish uchun kurashadilar. raqobat – bozor subyektlari iqtisodiy manfaatlarining to’qnashuvidan iborat bo’lib, ular o’rtasida yuqori foyda va ko’proq naflilikka ega bo’lish uchun kurashni anglatadi. hozirgi bozor iqtisodiyotida raqobatning quyidagi asosiy vazifalarini ajratib ko’rsatish mumkin: 1) tartibga solish; 2) resurslarni joylashtirish; 3) innovatsion vazifa; 4) moslashtirish vazifasi; 5) taqsimlash; 6) nazorat qilish. 2. raqobat strategiyasi. raqobat strategiyasi — bu ma’lum bir firmaning bozorda olib boradigan raqobat …

4 / 12

i o‘zlari uchun narxi yuqori bo‘lgan sifatli tovarlarni taklif etishadi, chunki bu mamlakatlarda aholining daromadlari yuqori bo‘lganligi sababli, xarid qobiliyatlari ham ancha yuqori. endigina rivojlanib kelayotgan mamlakatlarda esa aholining daromadlari past bo‘lganligi uchun ularga sifati pastroq bo‘lsada, narxlari arzonroq mahsulotlar taklif etadilar. 3. raqobat turlari va ularning iqtisodiy mazmuni. raqobat olib borish usuliga koʻra; 1) narx bilan raqobat 2) narxsiz raqobatga. narx bilan raqobatlashuv tovarlar yoki xizmatlarni raqiblarga qaraganda foydani vaqtinchalik kamaytirish hisobiga arzon narxda sotishni bildiradi (narxdan tashlamalar, ulgurji haridorlarga imtiyozlar va boshqalar). narxsiz raqobatga haridorlarni egallash va saqlab turishning narxlarni arzonlashtirish bilan bogʻliq boʻlmagan har qanday qonuniy usullari kiradi (sifatini oshirish, xizmat muddatini uzaytirish, ekologik tozalik, xavfsizlik va boshqalar). oʻz miqyosiga koʻra, raqobat eng avvalo 2 turga — tarmoq ichidagi va tarmoqlararo raqobatga boʻlinadi. tarmoq ichidagi raqobat tovar ishlab chiqarish va sotishning qulayroq sharoitiga ega bo’lish, yuqori foyda olish uchun bir tarmoq korxonalari o’rtasida boradi. tarmoq ichidagi raqobat …

5 / 12

erkin raqobat, monopolistik raqobat, monopoliya va oligopoliyalar raqobatning amal qilishi uchun muayyan shartsharoitlar mavjud boʻlishi shart. bu shart-sharoitlar faqat bozor munosabatlari qaror topgan muhitda boʻlishi mumkin. iqtisodiyotda monopollashuv tamoyillarining kuchayib borishi bilan raqobat cheklanadi. raqobatchilik muhitini vujudga keltirish uchun davlat monopoliyalarga qarshi siyosat olib boradi, iqtisodiyotni monopoliyadan chiqarish boʻyicha chora-tadbirlar koʻradi, monopoliyaga qarshi qonunchiliknn amalga oshiradi. oligopoliya – tarmoqda u qadar ko’p bo’lmagan bir guruh korxonalarning hukmronlik qilishidir. sof raqobat sharoitida bir xil mahsulot ishlab chiqaruvchi tarmoqda juda ko'p sonli korxonalar mavjud bo'ladi. sof monopoliyada tarmoq bitta korxona yoki firmadan iborat bo;lganligi sababli, u mavjud mahsulotning yagona ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi. monopolistik raqobat o’z ichiga ham monopoliya ham raqobat usullarini oladi. bunda tarmoqdagi bir turdagi mahsulotning o’nlab ishlab chiqaruvchilari bir- birlari bilan qulay narx hamda ishlab chiqarish hajmiga erishish borasida raqobatlashadilar. monopsoniya – tarmoqdagi ishlab chiqaruvchilar yoki sotuvchilar soni juda ko’p bo’lib, ular tovar yoki xizmatlarning yagona xaridori mavjud bo’lgan sharoitda …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "raqobatning mohiyati"

reja: 1. raqobatning mohiyati. 2. raqobatning iqtisodiy asoslari va maqsadi. 3. raqobat strategiyasi. 4. raqobat turlari va ularning iqtisodiy mazmuni. xulosa. 1. raqobatning mohiyati. raqobat — bozor subʼektlari iqtisodiy manfaatlarinin toʻqnashuvidan iborat boʻlib, ular oʻrtasidagi yuqori foyda va koʻproq naflilikka ega boʻlish uchun kurashni anglatadi. raqobat — mustaqil tovar ishlab chiqaruvchi (korxona)lar oʻrtasida tovarlarni qulay sharoitda ishlab chiqarish va yaxshi foyda keltiradigan narxda sotish, umuman iqtisodiyotda oʻz mavqeini mustahkamlash uchun kurash. raqobat koʻp qirrali iqtisodiy hodisa boʻlib, u bozorning barcha subʼyektlari oʻrtasidagi murakkab munosabatlarni ifodalaydi. resurslarni yetkazib beruvchilar oʻrtasidagi raqobat oʻzlarining iqtisodiy resurslarini (kapital, y...

This file contains 12 pages in DOC format (63.5 KB). To download "raqobatning mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: raqobatning mohiyati DOC 12 pages Free download Telegram