yarim o’tkazgichlarda elektr o’tkazuvchanlikning elementar nazariyasi

DOCX 13 pages 70.1 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 70.1 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

kurs ishi mavzu: yarim o’tkazgichlarda elektr o’tkazuvchanlikning elementar nazariyasi reja: kirish 1. yarim o’tkazgichlar fizikasi. 2.. yarim o’tkazgichlarda elektr o’tkazuvchanlikning elementar nazariyasi kirish texnikaning ko'pgina sohalaridagi (radioaloqa, televideniye, avtomatika, hisobiash texnikasi, mudofaa texnikasi, kosmik aloqa va hoshqalar) jadal rivojlanishni yarimo'tkazgichlar fizikasining yutuqlarisiz, yarimo‘tkazgichli asboblarsiz tasavvur qilish mumkin emas edi. yarimo‘tkazgich moddalarga solishtirma qarshiligi jihatidan elektrtokini yaxshi o'tkazuvchi o‘tkazgichlarbilan elektrtokini amalda o‘tkazmaydigan i/olyatorlar (dielektriklar) oralig‘ini egallaydigan moddalar kiradi. yarimo‘tkazgichlarga d.i.mendeleyevning elementlar davriy sislemasida ixcham guruhni tashkil etuvchi 12 ta kimyoviy element hamda ko'pgina anorganik va organik birikmalar kiradi. yarimo‘tkazigich moddalar va ular asosida tayyorlanadigan asboblar va qurilmalar tobora keng ko'lamda qo‘llanilmoqda. buning asosiy sabablari yarimo‘tkazgich moddalarning ajoyib xossalaridir: yarimtkazgichlar turli lashqi ta’sirlarga juda sezgir, ular zrminida ishlab chiqarilayotgan asboblarning o‘lchamlari kichik, ishlash muddati katta va bajariladigan xi/matlar doirasi juda keng. shu bilan bir vaqtda ular turli zarbalarga i'hidamlidir. binobarin, yarimo‘tkazgich moddalar va asboblarni tadqiq etish, nlarning imkoniyatlarini kengaytirish hamda yangi xossalarini …

2 / 13

a, transportda, elektronikada, mikroelektronikada, komp'yuterlarda, energiyani birturdan ikkinchi turga almashtirishda, aloqada, informatikada, maishiy xizmat sohasida va jamiyat faoliyatining boshqa barcha jabhalarida turli-tuman muhim vazifalarni bajarmoqda. mamlakatimizda yarimo‘tkazgichli asboblar fizikasi yo‘nalishlarida fanlar akademiyasi institutlarida, oliy o‘quv yurtlari laboratoriyalarida jiddiy, samarali. ilmiy-amaliy tadqiqotlar jahon fani saviyasida olib borilmoqda. zamonaviy elektron asboblar — integral sxemalar, mikroelektron asboblar yaratishning asosiy texnologik bazasi — yarimo‘tkazgichlarni legirlash usuli bilan uning hususiyatlarini maqsadga yo'nalgan holda 3 www.ziyouz.com kutubxonasi b()slu|!irish, alomliir diituziyasi usulida zaruriy funksional elementlar hosil (|ilisii muliim jiirayonga aylandi. nimolexnologiyalarning tez sur’atiar bilan elektron asboblar ishlab cliiciarishga kirib borishi atomlar diffuziyasi jarayonlarini tadqiq qilishning yana ham dolzarbligini tasdiqladi. diffuzion texnologiyalarning oxirgi yillarda yarimo'tkazgichli asboblar ishlab chiqarishda keng qo'llanilishi kristallarda atomlar diffuziyasi jarayonlarining nazariy va amaliy tadqiqotlarni rivojlanishiga olib keldi. bunday izlanishlar yarimo‘tkazgichlarda atomlar harakatining va ularni kristall nuqsonlari bilan hamda o‘zaro ta'sirlashuv qonuniyatlarini aniqlash kabi qattiq jismlar fizikasining fundamental masalalari bo‘yicha ma'lumotlar to‘plash bilan birga yangi …

3 / 13

kvant soni bilan aniqlanadi. bulardan uchtasi (bosh kvant soni-"n", orbital kvant soni-"l", magnitik kvant soni-"m", elektron orbitasining holati va shaklini, qolgan bittasi, s-s’in esa elektronning o’z aylanish o’qiga nisbatan momentining yo’nalishini ifodalaydi. elektron ham kop mikrozarralar qatori ‘auli tamoyiliga bo’ysunadi. bu tamoyilga asosan elektronlarning har qanday tizimida holatlari bir xil bo’lgan, hatto ikkita elektron ham bo’lishi mumkin emas. yahni, har bir elektron boshqa barcha elektronlarnikidan farqli holatni egallaydi. shunday qilib, muayyan atomga tegishli holatlar tizimi, boshqa atomlarning holatlar tizimidan, jumladan shu turdagi atomlarning holatlar tizimidan ham farqqiladi. biroq, agar bir elementning ikki atomi orasidagi masofa atom diametridan bir necha marta katta bo’lsa, ular orasidagi o’zaro tahsir shu qadar kichik bo’ladiki, holatlarning bu ikki majmuasi bir-biridan farqsiz bo’lib qoladi. alohida olingan atomga kelsak, unda ma’lum diskret energiyaviy sathlar mavjud bo’lib, ulardan quyidagilari, 4.1a-rasmda ko’rsatilganidek, elektronlar tomonidan egallangan. har bir sath ikkitadan holatga ega. ular bir-biridan o’zlaridagi elektronlar s’inlarining yo’nalishi bilan farqqiladi. …

4 / 13

o’xshash majmuasiga ega bo’ladi. agar endi bu ikki atomni ular orasidagi o’zaro tahsir o’zini namoyon etadigan darajagacha bir-biriga yaqinlashtirsak, energiyaviy sathlarning har biri 4.1b-rasmda ko’rsatilganidek, ikkitadan sathga ajraladi. kristall panjara doimiysi tabiatda uchraydiganga nisbatan kop marta katta bo’lgan hayoliy kristall panjaraga atomlar joylashtiraylik. u holda har bir atom 4.1a-rasmda ko’rsatilganidek, o’zining xususiy energiyaviy sathlar tizimiga ega bo’ladi. bunday sharoitda kristall ichidagi atomlar hosil qiladigan davriy ‘otentsial maydon alohida atomlarning davriy takrorlanuvchi ‘otentsial maydonidan (4.2-rasm) iborat bo’ladi. agar ushbu kristall panjara doimiysini atomlarning o’zaro tahsiri namoyon bo’ladigan darajagacha kichraytirsak, u holda tabiatda uchraydigan haqiqiy kristall panjara hosil bo’ladi va har bir xususiy sath energiyaviy zona hosil qiluvchi qator sathlarga ajraladi. endi kristall panjara ichidagi davriy ‘otentsial maydon tahminan 4.3-rasmdagidek ko’rinishga ega bo’ladi. bunda energiyaviy zonadagi kvant holatlar soni zonani tashkil etishda qatnashgan atomlar soniga teng bo’ladi. 4.4-rasmda 6 ta atomdan iborat kristall panjara doimiysining kichrayishiga bog’liq holda ikki xos energiyaviy sathning …

5 / 13

, ikki hol o’rinli bo’lishi mumkin. alohida olingan atomda yuqori energiyaviy sathdagi ikki kvant holat egallangan bo’lsa, bunday sathlardan tashkil topgan energiyaviy zona batamom to’la bo’ladi, unga nisbatan yuqoriroq yotuvchi ruhsat etilgan energiyaviy zonalar esa, bo’sh qoladi. agar alohida olingan atomning eng yuqori energiyaviy sathi bitta elektronga ega bo’lsa, bu sathdan tashkil topgan zona faqat yarimto’la bo’ladi. energiyaviy zonalar haqida yuqorida bayon etilgan mulohazalar faqat atomlari qat’iy tartibda joylashgan ideal kristallar uchun o’rinlidir. agar biror zonada birorta erkin elektron bo’lmasa, u holda tashqi maydon berilganda ushbu zona elektrik o’tkazuvchanlikka hech qanday hissa qo’shmaydi. huddi shuningdek, hamma mavjud holatlari elektronlar bilan to’lgan zonada ham elektrik o’tkazuvchanlik yuzaga kelmaydi. haqiqatdan ham, tashqi maydon ta’sirida elektron qo’shni energiyaviy sathga o’tishi kerak. biroq, hamma energiyaviy sathlar batamom band bo’lganligi sababli bunday o’tish amalga oshmaydi. elektronlar o’tkazuvchanlik elektronlariga aylanishi uchun ular to’la bo’lmagan zonada joylashgan bo’lishi kerak. 4.5-rasm. energiyaviy zonaning ko’ndalang kesimi. shunday qilib, kristallning …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yarim o’tkazgichlarda elektr o’tkazuvchanlikning elementar nazariyasi"

kurs ishi mavzu: yarim o’tkazgichlarda elektr o’tkazuvchanlikning elementar nazariyasi reja: kirish 1. yarim o’tkazgichlar fizikasi. 2.. yarim o’tkazgichlarda elektr o’tkazuvchanlikning elementar nazariyasi kirish texnikaning ko'pgina sohalaridagi (radioaloqa, televideniye, avtomatika, hisobiash texnikasi, mudofaa texnikasi, kosmik aloqa va hoshqalar) jadal rivojlanishni yarimo'tkazgichlar fizikasining yutuqlarisiz, yarimo‘tkazgichli asboblarsiz tasavvur qilish mumkin emas edi. yarimo‘tkazgich moddalarga solishtirma qarshiligi jihatidan elektrtokini yaxshi o'tkazuvchi o‘tkazgichlarbilan elektrtokini amalda o‘tkazmaydigan i/olyatorlar (dielektriklar) oralig‘ini egallaydigan moddalar kiradi. yarimo‘tkazgichlarga d.i.mendeleyevning elementlar davriy sislemasida ixcham guruhni tashkil etuvchi ...

This file contains 13 pages in DOCX format (70.1 KB). To download "yarim o’tkazgichlarda elektr o’tkazuvchanlikning elementar nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yarim o’tkazgichlarda elektr o’… DOCX 13 pages Free download Telegram