yarim o’tkazgichlarda fotoelektrik va optik hodisalar. yarim o’tkazgichlarda fotoo’tkazuvchanlik (kurs ishi)

DOCX 19 sahifa 2,0 MB Bepul yuklash

19 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 2,0 MB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 19

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 19

kurs ishi mavzu: yarim o’tkazgichlarda fotoelektrik va optik hodisalar. yarim o’tkazgichlarda fotoo’tkazuvchanlik reja: kirish 1. yarim o’tkazgichlarda fotoelektrik hodisalar 2. yarim o’tkazgichlarda optik hodisalar 3. yarim o’tkazgichlarda fotoo’tkazuvchanlik xulosa adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali yangi bilimlar o’zlashtiriladi va nazariyalar shakllantiriladi, kelgusi amaliy tadqiqotlar va oshirilayotgan tadqiqotlarning hammasini ham ilm-fanning bugungi yuqori rivojlanish darajasiga to’la javob beradi, deb bo’lmaydi’ deb barcha sohadagi kabi ta’lim tizimida ham islohotlarni amalga oshirish davr talabi ekanliigini ta’kidladi . mavzuning dolzarbligi: hozirgi kunda hayotimizni yarim o’tkazgichlarsiz tasavur qilib bulmaydi. hozirda yarim o’tkazgichlar hamma sohalarda qo’llanilib kelmoqda. yarim o’tkazgichlarni vazifasi va ular qanday moddalar ishlatiladi. maqsad va va’zifalari: yarim o’tkazgichlar asosida ishlaydigan, zamonaviy, asbob-uskunalar bilan tanishish va ularning ishlash pirinsipini o’rganish. ushbu maqsadni amalga oshirish nuchun quyidagi vazifalarni oldimizga qo’ydik: · yarim o’tkazgichlar haqida ma’lumot; · yarim …

2 / 19

kerak. kasb o’rgangan, ilm o’rgangan kishi, o’zbekona aytganda hech qachon kam bo’lmaydi. “ ,,agar biz o’z vaqtida uzoqni ko’zlab, katta umid bilan hayotga kirib kelayotgan yoshlarimizning chuqur bilim va kasb – hunar egallashi uchun zamin yaratmasak, ularni zamon talab qiladigan mutaxasis kadrlar etib tayyorlamasak, bugungi kunda, butun dunyoni qamrab olgan moliyaviy iqtisodiy inqiroz davrida yurtimizda tinchlikni saqlab, iqtisodiyotimizning barqaror o’sish sur’atlarini taminlashga, ayni shunday og’ir sharoitda xalqimiz hayotining tobora yuksalishiga erisha olarmidik. yo’q, albatta. “ shunday ekan biz yoshlar bizga yaratilgan imkoniyatlardan unumli foydalangan holda o’qib izlanishimiz va olgan bilimlarimizni amalda qo’llay olishimiz kerak. 1.yarim o’tkazgichlarda fotoelektrik hodisalar fotoo’tkazuvchanlik hodisasining mazmuni yarimo’tkazgich yorug’lik nuri bilan yoritilganda, yorug’lik nurining bir qismi kristallda yutiladi. natijada kristall panjarasida tok tashuvchilar zaryadlar miqdori oshadi. rasm. 1(10-1) tushayotgan yorug’lik nurining bir qismi yarimo’tkazgich sirtidan qaytadi (r). r-qaytish koeffetsiyenti deb ataladi. agar kristall sirtiga tushayotgan yorug’liknuri miqdori j0 bo’lsa, qaytgani jr bo’lsa, qaytayotgan nur miqdori yorug’lik …

3 / 19

a (si) erkin elektronlar konsentratsiyasi oshishi uning solishtirma elektr o’tkazuvchanligining oshishiga olib keladi. dastlab yarim o’tkazgichlarda fotoo’tkazuvchanlik haqida to’xtalamiz. fotoo’tkazuvchanlik hodisasining mazmuni: yarim o’tkazgich yorug’lik nuri bilanb yoritilganda yorug’lik nurining bir qismi kristallda yutiladi. kristallda tok tashuvchi zarralar miqdorri o’zgaradi. yarimo’tkazgichning ev va ep zonalarida ekrin elektronlar konsentratsiyasi oshishi kuzatiladi. kristallda erkin lektronlar konsentratsiyasi oshadi. bu esa uning solishtirma elektr o’tkazuvchaniligining oshishiga olib keladi. optik yutilish koeffetsiyentining spektri (a). fototok kataligi (b) 1–xususiy yutilish polasasi 2,3–aralashma fotolizatsiyasi molekulalari 4,5–krishmadagi elektron o’tishlar 6–erkin tok tashuvchilarda yutilishlar 7–aralashma fotoo’tkazuvchisi 8–xususiy fotoo’tkazuvchanlik 9,10-aralashma fotoo’tkazuvchanlik 11-fototermik ionizatsiya yarim o’tkazgichlarda xususiy fotoo’tkazuvchanlik kuzatiladi. kristallning zonalarida optik o’tishlar kuzatiladi. aralashmalarda sathlarda o’tish kuzatiladi. valent zonadan o’tkazuvchanlik zonasiga o’tishi uchun ed dan katta energiyaga ega bo’lishi kerak–fotonlar. ed–yarimo’tkazgichda taqsimlangan zonaning kengligi xususiy yutilish rasmdagi–1 nuqtaga, 8-xususiy fotoo’tkazuvchanlik ℏω=ed to’g’ri keladi. bu fotoo’tkazuvchanlikning qizil chegarasi deb ataladi. fotoeffekt hodisasi ham deb yuritiladi. (5) yorug’likning katta to’lqin uzunligi–pik bo’lishi …

4 / 19

onishi endi aralashmali fotoo’tkazuvchanlik bo’yicha yarimo’tkazgich (si) uning ev va ep oralig’iga ed kiritiladi. bu aralashma sathlari yorug’lik ta’sirida fotoo’tkazuvchanlik hodisasi yuz beradi. ℏω ec–et elektronlar taqiqlangan zonada fotoo’tkazuvchanlikni vujudga keltiradi. agar ℏω≥ec–et bo’lsa, hosil bo’lgan sathlar taqiqlangan sohaning pastida bo’ladi. 2.yarim o’tkazgichlarda optik hodisalar yarimo'tkazgichlar oʻtkazuvchanligi jihatidan metall va dielektriklar orasidagi moddalar boʻlib, oʻz fizik xususiyatlarini turli tashqi taʼsirlar (masalan yoritish, isitish va hokazo) natijasida keng intervalda oʻzgartira olish xususiyatiga ega. yarimoʻtkazgichlar elektronika va mikroelektronikada juda keng qoʻllanilib, zamonaviy elektr jihozlarning deyarli hammasi - kompyuterlardan tortib to uyali aloqa telefonlarigacha barchasi yarimoʻtkazgichli texnologiyaga asoslangan. eng keng qoʻllaniladigan yarimoʻtkazgich modda kremniy boʻlib, boshqa moddalar ham keng qoʻllaniladi. yarimoʻtkazgichlar — elektr tokini yaxshi oʻtkazuvchi moddalar (oʻtkazgichlar, asosan, metallar) va elektr tokini amalda oʻtkazmaydigan moddalar (dielektriklar) orasidagi oraliq vaziyatni egallaydigan moddalar. mendeleyev davriy sistemasida ii, iii, iv, v va vi guruhlarda joylashgan koʻpchilik elementlar. ularning bir qator birikmalari yarimo'tkazgichlar jumlasiga kiradi. ya.da …

5 / 19

zgartirish mumkin (mas, 0,01% qoʻshilma kiritilganda ya. ning oʻtkazuvchanligi 10000 marta ortib ketadi). past tralarda ya.ning solishtirma qarshiligi juda katta boʻladi va amalda ular izolyator hisoblanadi, lekin temperatura ortishi bilan ularda zaryad tashuvchilarning konsentratsiyasi keskin ortadi. mas, sof kremniyda 20° trada erkin elektronlar konsentratsiyasi ~1017m~3boʻlsa. 700° da 1024 m"3gacha, yaʼni million martadan koʻproq ortadi. ya.da erkin elektronlar konsentratsiyasining traga bunday keskin bogʻlikligi oʻtkazuvchanlik elektronlari issiqlik harakati taʼsirida hosil boʻlishini koʻrsatadi. yarimoʻtkazgich kristallda atomlar valent elektronlari yordamida oʻzaro bogʻlangan. atomlarning issiqlik tebranishlari vaqtida issiqlik energiyasi valent elektronlar orasida notekis taqsimlanadi. ayrim elektronlar oʻz atomi bilan bogʻlanishni uzib, kristallda erkin koʻchib yurish imkonini beradigan yetarli miqdordagi issiqlik energiyasiga ega boʻlib qolishi va erkin elektronlarga aylanishi mumkin. tashqi elektr maydon boʻlmaganda bu erkin elektronlar tartibsiz harakat qiladi. elektr maydon taʼsirida esa maydonga qarshi yoʻnalishda tartiblangan harakatga kelib, ya.da tok hosil qiladi. erkin elektronlar yuzaga keltirgan oʻtkazuvchanlik elektron yoki ptip oʻtkazuvchanlik deb ataladi. bogʻlangan …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 19 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"yarim o’tkazgichlarda fotoelektrik va optik hodisalar. yarim o’tkazgichlarda fotoo’tkazuvchanlik (kurs ishi)" haqida

kurs ishi mavzu: yarim o’tkazgichlarda fotoelektrik va optik hodisalar. yarim o’tkazgichlarda fotoo’tkazuvchanlik reja: kirish 1. yarim o’tkazgichlarda fotoelektrik hodisalar 2. yarim o’tkazgichlarda optik hodisalar 3. yarim o’tkazgichlarda fotoo’tkazuvchanlik xulosa adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali yangi bilimlar o’zlashtiriladi va nazariyalar shakllantiriladi, kelgusi amaliy tadqiqotlar va oshirilayotgan tadqiqotlarning hammasini ham ilm-fanning bugungi yuqori rivojlanish darajasiga to’la javob beradi, deb bo’lmaydi’ deb barcha sohadagi kabi ta’lim tizimida ham islohotlarni amalga os...

Bu fayl DOCX formatida 19 sahifadan iborat (2,0 MB). "yarim o’tkazgichlarda fotoelektrik va optik hodisalar. yarim o’tkazgichlarda fotoo’tkazuvchanlik (kurs ishi)"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: yarim o’tkazgichlarda fotoelekt… DOCX 19 sahifa Bepul yuklash Telegram