buxoro amirligida qurol - yarog’ va xarbiy taktika

DOC 110.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1695542471.doc buxoro amirligida qurol - yarog’ va xarbiy taktika reja: 1. buxoro amirligi qo’shinidagi qurol- yarog’lar 2. harbiy jangovorlik holati va uning ta’minoti 3. harbiy xizmatchilarning moddiy va maishiy turmushi maqsad talabalarga buxoro amirligining harbiy jangovorlik xolati, qo’shin tuzilishi, qurol-yarog’lari to’g’risida batafsil ma’lumot berish. o’zbek davlatchiligi tarixiga nazar tashlasak, har qanday mamlakatning harbiy siyosiy qudrati bevosita uning iqtisodiy rivoji, salohiyati bilan chambarchas bog’liqligini ko’ramiz. biroq xviii-xix rda xonliklar o’rtasidagi o’zaro urushlar, mamlakatdagi ichki nizolar qoloqlik girdobini yanada chuqurlashtirdi. ana shu bois mang’itlar sulolasi hukumronligining dastlabki davri bilan amirlikning rossiya imperiyasi vassaliga aylangan vaqtidagi qurol-yarog’, armiyaning jangovorlik holati, ta’minoti masalasida katta o’zgarishlar sezilmaydi. bundan tashqari, buxoro amirligidagi, qolaversa, barcha xonliklar harbiy-siyosiy holati to’g’risidagi aniq ma’lumotlar rus savdogar, elchi, josus, sayohatchi va boshqa qiyofasidagi kishilar tomonidan chor rossiyasi hukumatiga xvii asr boshlaridan etkazib berila boshlangan edi. rossiya elchiligidan ko’zlangan asosiy maqsadlaridan biri o’lkani mustamlakaga aylantirish ekanligi ayon. amir haydar hukumronligi davrida rus …

anmiz, ularni ikki guruhga bo’lish to’g’ri bo’lar edi. 1. sovuq qurollar. 2. o’t ochar qurollar. sovuq qurollar sarasiga qilich, o’q-yoy, nayza, xanjar, oybolta, gurzi va boshqalar. bu qurollar nomlanishi sifat darajasida o’zgarishlar yuz bergan bo’lsada, butun mang’itlar sulolasi davrida yangidan yaratilganlarini deyarli uchratilmaydi. sovuq qurollarning asosiysi hisoblangan qilich qadimgi davrlardan boshlab janglarda asosiy rol o’ynab, tadqiq etilayotgan davrda ham o’z ahamiyatini yo’qotmagan va hattoki, nomlanishida ham ix-xii asrlardagi o’z nomlarini saqlab kelgan. manbalarda amir sarbozlari va harbiy amaldorlari taqib yurgan “chiniy”, “rusiy”, “rumiy”, “farangi”, “sulaymoniy”, “hindiy”, “damashqiy” va boshqa nomli qilichlar uchraydi. bundan tashqari amirlikda, “farangiy”, “afg’oniy”, “eroniy”, nomlari bilan boshqa sovuq qurollar va hattoki, o’tochar qurollardan ham foydalanishgan. qilich bilan jang qilish o’rta asrlardayoq evropa va rivojlangan davlatlarda kamdan kam hollarda uchrasada, amirlik hududidagarchi o’tochar qurollar bo’lishiga qaramasdan to 1920 yilgacha muomalada bo’lgan. amirlikdagi qilichlar maxsus ustalar tomonidanyasalib uning og’irligi 1 kg. dan to 5 kg. gacha bo’lgan. amaldorlarning …

iyasi vassaliga aylangan buxoro amirligida ko’plab “assoi safari”, “assoi jihodi” deb nom olgan qurollar ishlab chiqarilganki, ular ham hassa, ham qilich vazifasini bajargan va undagi hassa g’ilofida aslida qilich bo’lib, mavhum tarzda joylashtirilgan zumrad va kumushlar bilan bezab ishlangan. bu tarzdagi qurollar, sovuq qurollar yasash san’atining yorqin namunasidir. amirlikda o’tochar qurollar uzoq davrlar mobaynida shakllanib ular qatoriga miltiq, to’pponcha va to’plarni kiritish mumkin. amirlikda chaqmoq miltiq, pilta miltiqlar bo’lib, mang’itlar sulolasi davrida ular ancha eskirgan edi. rossiya imperiyasi bosqini arafasida afg’oniston orqali ingliz miltiqlari (bu hol ayniqsa, 1917-1920 yillarda ancha kuchaydi) eron, turkiya, rossiya miltiqlarining kirib kelishi jarayoni avj oldi. rossiya imperiyasi vassalligi davrida amir qo’shinida turli xildagi miltiqlarni ko’rish mumkin edi. seshanbegi sarbozlarida oddiy pilta miltiqlari, shanbegi sarbozlarida esa amir muzaffarxon xukumronligining oxirgi yillarida rossiya armiyasining 1862 yil namunasidagi “berdana - 3” miltiqlari bilan qurollangan edi. bundan tashqari bir guruh sarbozlar dumbalapur deyilib, ular qo’lida “dumbalapur” (ya’ni o’q miltiqning …

ltiqlari bilan qochsalar ular bilan birgalikda harbiy amaldorla ham qattiq jazolanishgan. bunday holatlarda sarbozlar o’nboshiga, o’nboshi yuzboshiga, u sarkardaga, sarkarda to’pboshiga, to’pboshi esa qo’shbegiga zudlik bilan xabar bergan. tez orada qo’shbegi mirzaxonasida bu mazmunda yozilgan qator xatlar otliq shogirdpeshalar tomonidan buxoro muzofotidagi butun qozilar, beklar va yo’llardagi qorovulxonalarga etkazilgan. vafot etgan sarbozlarning qurol-yarog’larini va hatto harbiy kiyimlarigacha olinib, to’pboshchiga topshirilgan. tarixdan ma’lumki, rossiya imperiyasi bosqini arafasida o’rta osiyolik savdogarlar uchun rossiyadan metall xom ashyosini olib chiqish ta’qiqlangan. buxoro amirligi harbiy ishlari uchun qora metall juda ham muhim edi. ana shu bois buxoro va umuman xonliklardagi savdogarlar rossiyadan xom ashyo eas, balki metall buyumlar, ko’proq qozon va yirik metall buyumlari olib kelib sotishi hukumat tomonidan rag’batlantirilgan. ko’pgina hollarda kontrabanda yo’li bilan to’g’ridanto’g’ri quro-yarog’larni olib kelishga harakatlar ham kuchayganini ko’ramiz. bu hol ayniqsa, xx asr boshlarida ancha kuchayib amirlikka qurol-yarog’ olib kelish ilari hukmron doiralar tomonidan rag’batlantirilgan. rus harbiy amaldorlarining kogondagi rossiya …

qaramasdan bunday holatlarni bartaraf etishga rus ma’murlarning qurbi etmagan: · olingan ma’lumotlarga ko’ra, buxoro shahridagi labixovuz mirdo’stim, qozonxona, qori to’xta guzarida kontrabanda yo’li bilan olib klingan katta hajmli miltiq va revolverlar saqlanmoqda. 1911-yil 4noyabr. shuningdek, amirlik savdogarlarining rossiyadan ko’plab miqdordagi qurol-aslahalarni kontrabanda yo’li bilan olib kelganligi, ularning ayrimlari rus hukumati ma’murlari tomonidan qo’lga olinganligi xususida ko’plab ma’lumotlarga duch kelamiz. bundan tashqari shundy ma’lumotlar borki, unda rossiya fuqarolari ham boylik evaziga buxoro amirligi hududida qurol-yarog’ savdosi bilan shug’ullanishgan. masalan: rossiya siyosiy agentligi ma’murlaridan i. reshetov 1911 yil 6-fevralda amirlikka yozgan xatida rus fuqarolaridan kojuxovskiy, abarji vakulov, vetoxinlar amirlik hududida maxfiy ravishda qurol-yarog’ savdosi bilan ish olib borayotganliklari sabab ularni ushlashda yordam beishni so’ragan. amirlik hududiga qurol-yarog’ keltirilishi va uning ishlab chiqarishlari ayniqsa, 1917 yildan so’ng ancha jonlangan. yuqorida aytib o’tilganidek, bu voqealarning guvohi bo’lgan muhammad sayid baljuvoniy habar berdi: - “nizomiy askarlaridan bo’lmish arab jamoasidan 50 nafari ashxobod cho’liga borib angliys …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "buxoro amirligida qurol - yarog’ va xarbiy taktika"

1695542471.doc buxoro amirligida qurol - yarog’ va xarbiy taktika reja: 1. buxoro amirligi qo’shinidagi qurol- yarog’lar 2. harbiy jangovorlik holati va uning ta’minoti 3. harbiy xizmatchilarning moddiy va maishiy turmushi maqsad talabalarga buxoro amirligining harbiy jangovorlik xolati, qo’shin tuzilishi, qurol-yarog’lari to’g’risida batafsil ma’lumot berish. o’zbek davlatchiligi tarixiga nazar tashlasak, har qanday mamlakatning harbiy siyosiy qudrati bevosita uning iqtisodiy rivoji, salohiyati bilan chambarchas bog’liqligini ko’ramiz. biroq xviii-xix rda xonliklar o’rtasidagi o’zaro urushlar, mamlakatdagi ichki nizolar qoloqlik girdobini yanada chuqurlashtirdi. ana shu bois mang’itlar sulolasi hukumronligining dastlabki davri bilan amirlikning rossiya imperiyasi vassaliga aylangan vaqtid...

DOC format, 110.0 KB. To download "buxoro amirligida qurol - yarog’ va xarbiy taktika", click the Telegram button on the left.

Tags: buxoro amirligida qurol - yarog… DOC Free download Telegram