o’zbek tilining imlo qoidalari

DOCX 7 стр. 26,2 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 26,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

mavzu: o’zbek tilining imlo qoidalari reja: · unlilar imlosi. · undoshlar imlosi · qo’shib yozish · ajratib yozish · chiziqcha bilan yozish yozuv har bir xalqning ma’naviy boyligi, yuksak madaniyatga erishganligining o‘ziga xos ko‘rinishi sanaladi. so‘zlarning yozilishidagi barqarorlik, qat’iylik millatni yakdillikka, ma’naviy jipslikka yetaklaydi. shu ma’noda har bir xalq o‘z tilining imlo qoidalarini ishlab chiqadi, uni amaliyotga tatbiq etadi. kirill yozuviga asoslangan imlo qoidalarimiz 1956-yilda tasdiqlangan edi. davr o‘tishi bilan u eskirdi, amaliy ehtiyojlarimizga javob bermay qoldi. shu bois, 80-yillarning boshlaridayoq uni yangilashga urinishlar boshlandi. o‘zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi, mustaqillikning qo‘lga kiritilishi yangi imlo qoidalarini ishlab chiqish uchun qulay imkoniyat yaratdi. lotin yozuviga asoslangan yangi alifboning joriy etilishi esa bu jarayonni yanada tezlashtirib yubordi. shu maqsadda o‘zbekiston respub-likasi vazirlar mahkamasi 1995- yilning 24-avgustida 339-sonli «o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalarini tasdiqlash haqida» qaror qabul qildi. u 82 banddan iborat bo‘lib, quyidagi bo‘limlarni o‘z ichiga oladi: 1. harflar imlosi: a) …

2 / 7

r xil, qism kabi so‘zlarda qisqa aytiladi va «i» yoziladi, badiiy, ommaviy, lutfiy singari so‘zlarda «i» cho‘ziq aytiladi, lekin doimo «iy» yoziladi. uu harfi yutuq, butun, tovuq, sovuq, sovun kabi so‘zlarda «i»ga monand talaffuz etilsa-da, qoidaga binoan «u» yoziladi. o‘o‘ harfi o‘zbek, o ‘lka, o‘simlik kabi so‘zlarda old qator, o‘rta-keng, lablangan unli tovushni ifodalash uchun yoziladi. e e harfi e’lon, ehtirom, fe’l, bermoq, meros, mone, tole, kofe kabi so‘zlarda old qator, o‘rta-keng, lablanmagan unli tovushni ifodalash uchun yoziladi: «e», «ё», «ю», «я» harflari yangi alifboda quyidagicha yoziladi: e: yetti, yetmish, yetim; yo: yolg‘iz, yomon, yong‘oq; yu: yulduz, yumshoq, yumuq. ya: yakka, yangi, yaroqsiz. milliard, material, million, radio, ukrain, said, doim, shoir, teatr, okean singari so‘zlar talaffuzida unlilar orasida «y» undoshi qo‘shib aytilsa-da, yozuvda tushib qoladi. taassurot, taalluqli, taajjub, matbaa, saodat, maorif, muomala, inshoot kabi so‘zlar o‘rtasidagi unlilar yozuvda saqlanadi. undoshlar imlosi 1. «b» tovushi borib, javob, hisob, bob, xitob kabi …

3 / 7

chun yoziladi. sh harfi ikki tovushni ifodalasa, oraga tutuq belgisi qo‘yiladi: is’hoq, as’hob kabi. 8. ch ch harfi chumoli, choy, achchiq, soch kabi so‘zlarda til oldi, jarangsiz, qorishiq undosh tovushni ifodalash uchun yoziladi. 9. r r harfi rahmat, rahm, diyor; l l harfi lola, bol, olmoq; n n harfi non, ona, osmon; g g harfi gul, ega, eg; kk harfi kam, ikki, tok; y y harfi yetti, yuz, dunyo, toy; ng ng harfi ko‘ngil, tong, ong; q q harfi qizil, oq, aql; g‘ g‘ harfi g‘oz, og‘a, tog‘; x x harfi xalq, axborot, baxt; h h harfi hamma, hosil, ehson, isloh kabi so‘zlardagi muayyan tovushlarni ifodalash uchun yoziladi. 10. farzand, band, poyezd so‘zlaridagi «d» undoshi, go‘sht, past, artist so‘zlaridagi, «t» undoshi talaffuzda tushib qolsa ham yozuvda doimo ifodalanadi. 11. xuddi shuningdek, metall, kilovatt, kongress kabi so‘zlar oxiridagi qo‘sh undoshlardan biri talaffuzda tushirilib qoldirilsa ham yozuvda hamisha ifodalanadi. 12. tutuq belgisi …

4 / 7

o‘shimcha, ikki, olti, yetti so‘zlariga jamlovchi son hosil qiluvchi qo‘shimcha qo‘shilsa, asosda tovush tushishi hodisasi ro‘y beradi. 4. u, shu, o‘sha kabi olmoshlarga -da, -dan, -day, -dagi, -dosh, -cha qo‘shimchalari qo‘shilsa, bitta n orttiriladi, aksincha, men, sen olmoshlariga -ni va -ning qo‘shimchalari qo‘shilsa, bitta n tushirib qoldiriladi: bunda, shundan, o‘shancha, meni, sening kabi. 5. parvo, obro‘, mavqe so‘zlariga egalik qo‘shimchalari (i va ii shaxsda) qo‘shilsa, bitta y tovushi orttiriladi va shunday yoziladi: parvoyi, obro‘yim, mavqeyim kabi. 6. -boz, -bon qo‘shimchalari -vos, -von kabi aytilsa-da, doimo asl shakli bo‘yicha yoziladi: dorvoz, bog‘bon kabi. 7. -dir nisbat yasovchi qo‘shimchasi jarangli undosh bilan tugagan bir bo‘g‘inli so‘zlarga qo‘shiladi: yondir, bordir, quvdir kabi (kel so‘zi bundan mustasno), qolgan o‘rinlarda -tir shaklida aytiladi va shunday yoziladi: ektir, quyultir, kestir kabi. 8. -ga, -gacha, -gach, -guncha, -gani, -gudek, -gan, -gin, -gina qo‘shimchalari uch xil aytiladi va yoziladi ertaga, ertagacha, borgach, borguncha, borgudek, borgan; eshikka, eshikkacha, chiqqach, …

5 / 7

. 5. ikkinchi qismi turdosh ot yoki obod so‘zi bilan yasalgan joy nomlari qo‘shib yoziladi: oqtepa, uchqo‘rg‘on, davlatobod, xo‘jaobod kabi, lekin markaziy osiyo, ko‘hna urganch, g‘arbiy yevropa kabi joy nomlari ajratib yoziladi. 6. ruscha, baynalmilal yoki tarjima qilingan qo‘shma so‘zlar qo‘shib yoziladi: telestudiya, fotoapparat, radioto‘lqin, etektrarra kabi. 7. qisqartma so‘zlar har doim qo‘shib yoziladi: o‘zmu, toshdpu. ajratib yozish 1. qo‘shma fe’l, shuningdek, ko‘makchi fe’lli qo‘shilmalar doimo ajratib yoziladi: kirib chiqdi, olib keldi, oshkor etdi, aytib qo‘ya qoldi, o‘qib chiqdi kabi. 2. har, kech, bir, u, shu, o‘sha, hamma kabi so‘zlar o‘zi birikib kelgan so‘zdan ajratib yoziladi: har kim, hech narsa, bir zum, bu yerda, o‘sha joyda, hamma vaqt kabi. 3. ko‘makchilar o‘zi bog‘langan so‘zdan ajratib yoziladi: vatan uchun, siz bilan, shahar tomon. eslatma: bilan va uchun ko‘makchilarining qisqargan la va chun shakli chiziqcha bilan yoziladi: onam-la, sen-chun singari. 4. sifatning orttirma darajasini yasovchi to‘q, och, tim, tang, jiqqa kabi so‘zlar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’zbek tilining imlo qoidalari"

mavzu: o’zbek tilining imlo qoidalari reja: · unlilar imlosi. · undoshlar imlosi · qo’shib yozish · ajratib yozish · chiziqcha bilan yozish yozuv har bir xalqning ma’naviy boyligi, yuksak madaniyatga erishganligining o‘ziga xos ko‘rinishi sanaladi. so‘zlarning yozilishidagi barqarorlik, qat’iylik millatni yakdillikka, ma’naviy jipslikka yetaklaydi. shu ma’noda har bir xalq o‘z tilining imlo qoidalarini ishlab chiqadi, uni amaliyotga tatbiq etadi. kirill yozuviga asoslangan imlo qoidalarimiz 1956-yilda tasdiqlangan edi. davr o‘tishi bilan u eskirdi, amaliy ehtiyojlarimizga javob bermay qoldi. shu bois, 80-yillarning boshlaridayoq uni yangilashga urinishlar boshlandi. o‘zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi, mustaqillikning qo‘lga kiritilishi yangi imlo qoidalarini ishlab chiqish uchu...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOCX (26,2 КБ). Чтобы скачать "o’zbek tilining imlo qoidalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’zbek tilining imlo qoidalari DOCX 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram