kurs ishi: somoniylar davlatining ijtimoiy-iqtisodiy va xo‘jalik hayoti

DOCX 44 sahifa 70,8 KB Bepul yuklash

44 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 70,8 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 44

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 44

reja i. kirish………………………………………………………………………..2-4 ii. asosiy qism 1. movaraunnahr va xurosonda somoniylar davlatining tashkil topishi………5-14 2. somoniylar davlatining ijtimoiy-iqtisodiy va xo’jalik hayoti ………………15-20 3. somoniylar davlatida ilm-fan, madaniy hayot va din ………………………21-40 iii. xulosa……………………………………………...……………………...41-43 iv. foydalanilgan adabiyotlar………………………………………………….44 kirish mavzuning dolzarbligi. har bir xalqning davlatchilik va madaniyati tarixini o‘rganish nafaqat ilmiy yoki nazariy, balki chuqur ma'naviy-ruhiy ahamiyatga ega bo‘lib, har birimizda o‘zimiz tug‘ilgan va yashayotgan ona zamin bilan mustahkam aloqadorlik hissini rivojlantiradi. mustaqillik yillarida xalqimizning o‘z o‘tmishiga qiziqishi kuchaydi. o‘zligimizni anglash, tariximizni o‘rganish davlat siyosati darajasiga ko‘tarildi. chunki, xalqimizning madaniy-ma'rifiy an'analari va merosini o‘rganishda, milliy g‘oyaning shakllanishida tarix fanining ahamiyati beqiyosdir. qadimgi va boy tariximizni o‘rganish, uni keng ommaga yetkazish har bir tarixchi oldida turgan dolzarb vazifadir. o‘zbekiston tarixini xolisona va haqqoniy o‘rganish masalasi birinchi prezidentimiz i.a.karimovning asarlarida alohida tahlilini topib, o‘zbek xalqi davlatchiligi tarixidagi boy an'analarni tadqiq etish dolzarb muammo tarzida maxsus ta'kidlandi. prezidentimiz belgilab bergan muhim vazifalar va tarixchi olimlar …

2 / 44

va hujjatlarni yangi asoslarda tahlil etib umumlashtirish muhimdir. o’zbekiaston respublikas prezidenti ta'kidlaganlaridek “mustaqillik yillari o‘z o‘tmishimizni, o‘z madaniyatimizni xolisona bilib olish davridir. bu jahon hamjamiyati, tarix oldidagi vazifamizni anglab olish davridir”[footnoteref:1]. xalqimiz tarixini o‘rganish va uni targ‘ib etishda, o‘zbek davlatchiligi tarixida, uning madaniy rivojlanishida hukmdor sulolalar boshqaruvi, ularning ayrim vakillari alohida o‘rin tutadi. o‘zbek xalqi davlatchiligi taraqqiyotida somoniylar sulolasining hukmronligi katta ahamiyat kasb etadi. odatda sulolalar biron-bir o‘zlariga mansub yirik namoyanda faoliyati orqali mashhurlikka erishadilar (masalan, eftaliylar, anushteginiylar, temuriylar). somoniylar ham shunday, ular aslida somon qishlog‘i oqsoqoli somonxudotning avlodlaridir. mavzuning o‘rganilganilish darajasi. (bu masala birinchi bobda – mavzuning tarixshunosligi qismida batafsil yoritilgan) somoniylar davriga oid manbalar ichida abu bakr muhammad ibn ja'far narshaxiyning (899-959) “buxoro tarixi” (944), abu rayhon beruniyning (973-1048) “qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar yoki “osor ul-boqiya” (1000), abu ali hasan ibn ali tusiy – nizomulmulkning (1018-1092) “siyosatnoma” yoki “siyar ulmuluk” (1091), asarlari o‘sha davrning siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy …

3 / 44

ar berilgan. manba va adabiyotlar bilan bir qatorda mustaqillik yillarida mavzuga oid to‘plamlar nashr qilindi hamda gazeta va jurnallarda bir qator maqolalar chop etildi. mavzuning maqsad va vazifalari. tarixiy manba va ilmiy adabiyotlarda aks ettirilgan somoniylar davlatining paydo bo‘lishi va rivojlanishiga bag‘ishlangan masalalarni chuqur o‘rganish va qiyosiy tahlil asosida, somoniylar davlatining taraqqiyoti va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning sabablarini yoritish maqsadida quyidagi vazifalar belgilab olindi: - somoniylar davlatining tashkil topishi jarayoni o’rganish - mavorounnahr va xurosonda somoniylar hokimiyatining o‘rnatilishi va siyosiy hayotini manbalar asosida tahlil qilish; - somoniylar davlatining ijtimoiy – iqtisodiy hayotini tadqiq qilish va xulosalar berish; - somoniylar davlatida madaniy hayotning rivojlanish sabablarini o‘rganish, ilm-fan taraqqiyotining sabablarini ochib berish; - o‘zbek davlatchiligi taraqqiyotida somoniylar davlatining o‘rni va ahamiyatini ko‘rsatish. kurs ishining tuzilishi: kirish, uchta reja, xulosa va foydalanilgan adabiyotlardan iborat [1: каримов и.а. тарихий хотирасиз келажак йўқ, -т.: шарқ, 1998. 4-б] 1. movaraunnahr va xurosonda somoniylar davlatining tashkil topishi yurtimiz tarixida …

4 / 44

ishida qariyb bir yarim asr davomida movarounnahrda mustahkam imperiya sifatida hukmronlik qilgan somoniylar davridagi shu barqarorlik tarixi haqida ma'lumot berishni maqsad qildik. somoniylar davlatida ix asrning oxirlarida ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy sohalarda muhim o‘zgarishlar yuz bergani va bir necha yillar davomida tinch siyosat va sharoitlar hukmron bo‘lib turgani movarounnahrning asosiy ilmiy markazlaridan hisoblangan samarqand shahrida ilmiy jarayonlarning jonlanishiga zamin yaratdi[footnoteref:3]. samarqandning buyuk ipak yo‘lida joylashgani tijorat, san'at va ilm markazlaridan biriga aylanishiga sabab bo‘lgan. shuni alohida ta'kidlash mumkinki, somoniylar davrida samarqandda nafaqat islom dinining, balki boshqa dinlarning ham ta'lim markazlari faoliyat olib borgan. movarounnahr mintaqasining somoniylar davridagi tarixi haqida birinchilardan bo‘lib muhammad narshaxiy batafsil ma'lumot beradi. muhammad narshaxiyning “buxoro tarixi” kitobi somoniylar davlatining poytaxti – buxoro tarixiga bag‘ishlagan o‘ziga xos qomusiy asardir. xiii asr muallifi sam'oniyning “kitob-ul-ansob” asarida keltirilgan qisqagina ma'lumotga qaraganda, uning to‘liq ismi abu bakr muhammad ibn ja'far ibn zakiriyo ibn xattob ibn sharik bo‘lgan. naslu nasabi buxoro ahlidan, …

5 / 44

ng asarlaridan ham keng foydalangan. kitobda madoiniy, balazuriy va tabariy asarlariga bo‘lgan havolalar buning yorqin dalilidir. bulardan tashqari, muhammad narshaxiy o‘z asarida islomiyatga qadarli buxoro tarixi va arablar bosqini bilan bog‘liq bir qancha rivoyatlarni keltiradi. “siyovush marsiyasi” va “poykand fojiyasi” kabi axborotlar mana shunday xalq og‘zaki rivoyatlari namunalaridandir. buxoro va poykandning islomiyaga qadarli bo‘lgan hokimlari, poykand ravotlari, arablarning buxoroga tomon dastlabki yurishlari, shuningdek muqanna to‘g‘risidagi axborotlarning bir qismi muhammad narshaxiyga mansub bo‘lib, ular ma'lum darajada yozma manbalar hamda og‘zaki rivoyatlar asosida bayon etilgan. sharg‘ va iskijkat bozorning ta'rifi; ismoil somoniy tomonidan sharg‘ qishlog‘i yerlarining xaridi; yiliga ikki marta buxoroda bo‘ladigan mohrshz iyd bozori; ko‘shki mug‘on yerlarining x asrdagi bahosi; shahar atrofi ko‘shklarining o‘ymakor sanamlar bilan bezatilgan eshiklari; “kashkashon”- savdogarlar bilan arablar o‘rtasida bo‘lib o‘tgan mojaralar; nihoyat, “oqkiyimliklar”ning rahnamosi – muqannaning fojiali qismati to‘g‘risida cho‘rilaridan birining nabirasi og‘zidan eshitgan hikoyasi ayniqsa antiqa axborotlardan hisoblanadi. abu nasr ahmad quboviyning yozishicha, muhammad narshaxiy …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 44 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"kurs ishi: somoniylar davlatining ijtimoiy-iqtisodiy va xo‘jalik hayoti" haqida

reja i. kirish………………………………………………………………………..2-4 ii. asosiy qism 1. movaraunnahr va xurosonda somoniylar davlatining tashkil topishi………5-14 2. somoniylar davlatining ijtimoiy-iqtisodiy va xo’jalik hayoti ………………15-20 3. somoniylar davlatida ilm-fan, madaniy hayot va din ………………………21-40 iii. xulosa……………………………………………...……………………...41-43 iv. foydalanilgan adabiyotlar………………………………………………….44 kirish mavzuning dolzarbligi. har bir xalqning davlatchilik va madaniyati tarixini o‘rganish nafaqat ilmiy yoki nazariy, balki chuqur ma'naviy-ruhiy ahamiyatga ega bo‘lib, har birimizda o‘zimiz tug‘ilgan va yashayotgan ona zamin bilan mustahkam aloqadorlik hissini rivojlantiradi. mustaqillik yillarida xalqimizning o‘z o‘tmishiga qiziqishi kuchaydi. o‘zligimizni anglash, tariximizni o‘rganish davlat siyosati daraja...

Bu fayl DOCX formatida 44 sahifadan iborat (70,8 KB). "kurs ishi: somoniylar davlatining ijtimoiy-iqtisodiy va xo‘jalik hayoti"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: kurs ishi: somoniylar davlatini… DOCX 44 sahifa Bepul yuklash Telegram