kaliy

DOCX 18 pages 354.6 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 354.6 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ kaliy va uning xossalari mundarija 1. kirish ……………………………………………... 3 2. asosiy qism …………………………………………….. 2.1 davriy sistemadagi o’rni,atom tuzilishi …………………………………………...... 2.2 tabiatda uchrashi …………………………………………….. 2.3 olinishi va ishlatilishi …………………………………………….. 2.4 xossalari …………………………………………….. 2.5 birikmalari va bialogik axamyati …………………………………………...... 3. xulosa …………………………………………...... 4. foydalanilgan adabiyotlar …………………………………………….. kirish o’zbekiston respublikasi prezidenti kimyo sanoatini rivojlantirish bo‘yicha topshiriqlar berdi: 16.10.2018 19:17 o‘zbekiston respublikasi prezidenti shavkat mirziyoyev 16-oktyabr kuni kimyo sanoatini jadal rivojlantirish, tarmoqqa xorijiy investitsiya va zamonaviy texnologiyalarni jalb qilish masalalari bo‘yicha yig‘ilish o‘tkazdi. bu haqda prezident matbuot xizmati xabar berdi.kimyo sohasi – zamonaviy sanoatning «katalizatori» bo‘lib, har qanday ishlab chiqarish negizida kimyoviy jarayonlar yotadi, bu sohasiz iqtisodiyotda taraqqiyot bo‘lmaydi.o‘zbekiston zaminida mendeleyev jadvalidagi barcha kimyoviy elementlar mavjud, mamlakatimiz uglevodorodlarga boy …

2 / 18

faqat uchdan birini qoplaydi, xolos.murakkab mineral o‘g‘itlar ishlab chiqarish quvvatlari 60-70 foizga eskirgani energiya resurslarining ortiqcha sarflanishi, kimyo mahsulotlari tannarxining asossiz oshishiga olib kelmoqda.o‘tgan yildan boshlab, mineral o‘g‘itga talabni qondirish uchun 3,1 milliard dollarlik 17 ta investitsiya loyihasi amalga oshirila boshlandi. bundan tashqari, kimyo sanoati mahsulotlarini diversifikatsiya qilish maqsadida 2025-yilgacha 4,2 milliard dollarlik yana 17 ta loyiha hayotga tatbiq etiladi.shuning uchun, kimyo tarmog‘iga xorijiy investitsiya va zamonaviy texnologiyalarni jalb qilish, mahsulot hajmi va turini ko‘paytirish, sohaning eksport salohiyatini oshirish.«o‘zkimyosanoat» aksiyadorlik jamiyatining muhim va ustuvor vazifasi bo‘lishi zarur.bugungi kunda mamlakatimizda azotli o‘g‘itlarga talab 73 foiz, fosforli o‘g‘itlarga — 20 foiz ta’minlanmoqda. azotli o‘g‘it ishlab chiqarish quvvatlarining o‘rtacha eskirish darajasi 64 foizni, fosforli o‘g‘it bo‘yicha — 77 foizni tashkil qiladi.sohadagi vaziyatni yaxshilash maqsadida kelasi 5 yilda umumiy qiymati 2,8 milliard dollar bo‘lgan 9 ta loyihani ishga tushirish rejalashtirilgan bo‘lib, buning natijasida mineral o‘g‘it va sulfat kislotasi ishlab chiqarish hajmi 2 barobar ko‘payadi. …

3 / 18

‘yicha 8 ta loyihani amalga oshirish ko‘zda tutilmoqda.prezidentimiz mutasaddi rahbarlarga ushbu loyihalarni amalga oshirish uchun xorijiy investorlarni jalb qilish bo‘yicha topshiriqlar berdi.kimyo sanoatida yirik investitsiya loyihalarini amalga oshirish uchun tizimning moliyaviy barqarorligini ta’minlash lozim. shu bois yig‘ilishda «o‘zkimyosanoat» aksiyadorlik jamiyatining moliyaviy ahvolini yaxshilash yuzasidan ko‘rsatmalar berildi. shu bilan birga, sohaga innovatsiyalar umuman joriy qilinmagani, ilm-fan salohiyatidan samarali foydalanilmayotgani tanqid qilindi. shuning uchun koreya kimyo-texnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (krict) bilan hamkorlikda toshkent kimyo texnologiya ilmiy-tadqiqot instituti negizida ilmiy-tadqiqot, loyihalash va muhandislik, kadrlar tayyorlashga ixtisoslashgan markaz barpo etishni tezlashtirish zarurligi ta’kidlandi kaliy (arab, al-kali — potash; lot. kalium), kaliy — mendeleyev davriy sistemasining i guruhiga mansub kimyoviy element. ishqoriy metall, tartib raqami 19, atom massasi 39,0983. ikkita barqaror izotop - 3"k(93,259%), 4|k(6,729%), shuningdek, radioaktiv izotop 40k(t|/2= 1,32- 10" y.)dan iborat. ingliz fizigi va kimyogari kaliy devi 1807 yilda metallarni olish maqsadida ishqorlarni elekti to’ki tasirida parchalash tajribasini o’tkazib ajoyib natijalarni oldi.u kaliyni olish …

4 / 18

xossalarini ham batafsil o’rganadi.oradan ko’p o’tmay bu metallar j.gey lyussak va l.tenar tomonidan sof kimyoviy usulda xosil qilindi.ular ishqor bilan temir qipig’i aralashmasini miltiq stvoliga joylashtirib qattiq qizdirdilar: · 4koh+3fe→fe3o4 +k +h2 ajralib chiqayotgan kaliy bug’lanib miltiq stvoli devorining ancha sovuq qismida kondensatlanadi.”kaliy” nomini 1810 yili gulbert fanga kiritdi.bu nom arabcha alkaliy so’zidan olingan bo’lib dengiz o’simliklarining kuli –degan manoni anglatadi.devi tomonidan ishqoriy metallarning kashf etilishi fanning tarixiy taraqiyoti yo’lga zamin yaratib qo’ygan edi. minerallar (mas, dala shpati, slyuda, silvinit, karnallit, kainit, alunit va b.) tarkibida uchraydi. kaliy inson va hayvon organizmi uchun muhim biogen elementlardan hisoblanadi. kaliy tabiatda keng tapqalgan, yer poʻstidagi miqdori ogʻirlik jihatidan 2,41%. suyuqlanish t-rasi 63,51°, qaynash t-rasi 76g, zichligi 862,9 kg/m3. birikmalarda bir valentli, atom radiusi 0,2313 nm, ion radiusi (qavsda koordinatsion son keltirilgan) k+ 0,151 nm (4), 0,152 nm (6), 0,160 nm (7), 0,165 nm ( , 0,178 nm (12). kumush kabi oq, yumshoq, …

5 / 18

nsiy―kaliy gruppachasini tashkil qiladi.bu elementlar kimyoviy xossalari jixatdan natriy ayniqsa litiydan farq qiladi.bu xususyat ularning atom va ion raduslari kattaligiga va atom tuzilishiga bog’liq. natriy va boshqa ishqoriy metallar simobda eriydi va intermetallik birikmalar- amalgamalarga aylanadi. 2-rasm 2-rasm:kaliyning zamonaviy davriy sistemadagi o’rni bosh gruppacha elementlarida oxirgidan oldingi qavatda d-elektronlar yo’q,binobarin kimyoviy bog’ xosil bo’lishida faqat s-elektronlar ishtirok etadi. kaliyning electron tuzilishi esa quyidagicha: · k 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 umumiy xulosa káliy:kalium (k) atom raqami:19 koʻrinishi:oqish-kumush rang yumshoq metall atom masssasi:39,0983 atom radiusi:235 pm elektron konfiguratsiyasi:[ar] 4s1 kovalentlik radiusi:203 pm ion radiusi:(+1e)133 pm elektrmanfiylik: oksidlanish darajasi:+1 termodinamik xossalari zichligi:0,856 g/sm³ solishtirma issiqlik sigʻimi:0,753 j/(k·mol) issiqlik oʻtkazuvchanlik:79,0 vt/(m·k) erish harorati:336,8 k erish issiqligi:102,5 kj/mol qaynash harorati:1047 k qaynash issiqligi:2,33 kj/mol molyar hajmi:45,3 sm³/mol panjara tuzilishi:kubik markazlashgan panjara davri:5,230 å 3-rasm 3-rasm:kaliyning elektron tuzilishi 2.2 tabiatda uchrashi yer qobig’ida tarqalishi bo’yicha kaliy yettinchi element. u faqat bog’langan holda minerallarda, dengiz …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kaliy"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ kaliy va uning xossalari mundarija 1. kirish ……………………………………………... 3 2. asosiy qism …………………………………………….. 2.1 davriy sistemadagi o’rni,atom tuzilishi …………………………………………...... 2.2 tabiatda uchrashi …………………………………………….. 2.3 olinishi va ishlatilishi …………………………………………….. 2.4 xossalari …………………………………………….. 2.5 birikmalari va bialogik axamyati …………………………………………...... 3. xulosa ………………………………………….....

This file contains 18 pages in DOCX format (354.6 KB). To download "kaliy", click the Telegram button on the left.

Tags: kaliy DOCX 18 pages Free download Telegram