tabiatshunoslik o’qitish metodikasi ta`limotining shakllanishi va rivojlanishi

DOC 67.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1443687781_61342.doc tabiatshunoslik o’qitish metodikasi ta`limotining shakllanishi va rivojlanishi r e j a : 1. tabiatshunoslikni o’qitish metodikasining yaratilish tarixi. 2. tabiatshunoslik metodikasining rivojlanishiga hissa qo’shgan olimlar. 3. tabiatshunoslik fanlari taraqqiyotida markaziy osiyolik olimlarning xizmatlari (beruniy, ibn sino, forobiy, al-xorazmiy, dinavariy va boshqalar misolida). 4. tabiatshunoslikni o’qitish metodikasining o’zbekistonda rivojlantirilishi (qori niyoziy, belskaya, grigoryans ishlari). tayanch iboralar: “fanning tarixi”, “metodist olimlar”, “olimlarning ilmiy asrlari”, “mutafakkir olimlarning ilg’or g’oyalari”,“tabiatshunoslikka doir adabiyotlar”. tabiatshunoslik o’qitish metodikasining rivojlanish tarixi. tabiatshunoslik o’qitish metodikasi tabiatshunoslikning o’quv fani sifatida rivojlanishi bilan bog’liq holda o’zining tarixiga ega. birinchi metodist deb, f. zuyevni (1754-1794) hisoblash mumkin, u xalq bilim yurtlarida tabiatshunoslik darslarini olib bordi, o’kituvchilar seminarida ma’ruzalar o’qidi. 1786 yili f. zuyev “tabiiyot tarixining ko’rgazmalari” nomli darslikni nashr qildi, unda tabiiyotni o’rganish izchilligi; qazilmalar dunyosi (jonsiz tabiat), o’simliklar dunyosi (botanika), hayvonlar dunyosi (zoologiya) ko’rsatilgan. bu darslik o’quv predmeti sifatida tabiiyotga asos soldi. xix asr o’rtalarida ilg’or pedagogik fikrlarni ifodalovchilardan biri …

uvchi oddiy mantiqiy ishlarga o’rgatish uchun tabiatni qanday kuzatish zarurligini ko’rsatib berdi. kuzatishlar, tajribalar va ekskursiyalarga asoslanib tabiiyot o’qitish tizimini birinchi bo’lib a.ya. gerd (1841 - 1888) taklif qildi. u ta‘kidladiki, ko’rgazmali o’qitish bola idrokining aniq holatiga muvofiq bo’lishi kerak. gerd shunday tizimni bunyodga keltirdiki, unda tabiiyotni o’rganish jonsiz tabiatdan boshlanadi, u boshlang’ich sinflarda jonsiz tabiat kursini o’qitish metodikasini ishlab chiqdi. u “tabiiyot qisqa kursi” nomli darslik, shuningdek “yer, havo, suv” nomli o’quv qo’llanma va ularni o’qitishga oid “boshlang’ich maktabda predmetli darslar” nomli metodik qo’llanma (1883) yozdi. bu kitob uzoq vaqtlargacha jonsiz tabiat kursi bo’yicha asosiy qo’llanma bo’lib keldi. 1917 yildayoq a.ya.gerdning “boshlang’ich maktab kursida alohida predmet sifatida tabiiyot” nomli kitobi nashr etildi, unda muallif tabiiyotni boshlang’ich maktabda maxsus fan sifatida o’qitish zarurligini isbot qildi. masalani bunday qo’yilishi tabiiyot bo’yicha tezda yangi dastur tuzishni talab qildi. 1919 yili tabiiyot bo’yicha taxminiy dastur tuzildi va tasdiqlandi. unda ekskursiya va amaliy ishlarga …

qilishga yordam berdi. uning “boshlang’ich maktabda tabiiyot o’qitish amaliyoti” (1939), “jonsiz tabiat to’g’risidagi tushunchani qanday o’qitish kerak” (1948), “tabiatshunoslik bo’yicha kitob. tabiatning asoslari va metodikasi” (1969) nomli ishlari ancha mashhurdir. s.a.pavlovichning tabiiyot va tabiatshunoslik darslarini o’quv qurollari bilan jihozlash to’g’risidagi kitoblari hozirgi vaqtda ham o’z ahamiyatini yo’qotgani yo’q. 1969 yildagi umumta‘lim maktabi isloxotidan keyin tabiatshunoslik 2- va 3-sinflarda mustaqil fan sifatida o’qitila boshladi va faqat 1-sinfda tabiatshunoslik materialidan o’qish va nutqni rivojlantirish darslarida foydalanildi. umumta‘lim va hunar maktablarini isloh qilishning asosiy yo’nalishlari munosabati bilan tabiatshunoslikni o’qitish masalalari yangicha hal qilindi. 1986 yildan e‘tiboran bolalar 6 yoshdan boshlab o’qitila boshlandi, maktabda o’qitish muddati esa 11 yilgacha ko’paytirildi. shunday qayta qurish 1-2-sinflarda “atrof olam bilan tanishtirish” nomli yangi o’quv fanini kiritish imkoniyatini berdi, u 3-4 sinflarda “tabiatshunoslik” o’quv faniga o’tadi. kursni o’rganish ikki yo’nalishda olib boriladi. birinchisi, bolalarni odamlarning ijtimoiy hayoti va mehnati bilan tanishtirishni, xulq-atvor madaniyatini tarbiyalashni nazarda tutadi. ikkinchisida, tabiat …

yaxshiroq tushunib olishga yordam beradi. bu darslarda, atrof olam bilan tanishtirish bo’yicha mashg’ulotlarda tabiat to’g’risida o’quvchilar oladigan tasavvurlar kengaytiriladi, boyitiladi, katta amaliy yo’nalishga ega bo’ladi. “atrof olam bilan tanishtirish” kursining davomi hisoblangan “tabiatshunoslik” o’z ichiga tabiat fanlarining har xil sohalarini oladi. 3-4 sinflarda tabiatshunoslikni o’rganish jonsiz tabiat bilan jonli tabiat bir butunlikni tashkil qilishi, shuning uchun ham ular o’zaro bog’liq ekanligi to’g’risidagi tasavvur va tushunchalarni izchillik bilan rivojlantirishni nazarda tutadi. tabiatshunoslik fanlari taraqqiyotida markaziy osiyo olimlarining ham xizmatlari katta. markaziy osiyoda yashab o’z asarlari bilan tabiiy fanlar rivojiga katta hissa qo’shgan olimlarning ishlari va bizgacha yetib kelgan asarlari tabiiyot tarixini o’rganishda muhim ahamiyat kasb etadi. abu rayxon beruniy 973 yilda xorazmning qiyot (hozirgi beruniy) tumanida tug’ilgan. beruniyning bizga 152 ta kitobi ma‘lum bo’lib, ulardan faqat 27 tasigina bizgacha yetib kelgan. beruniyning o’sha davrda yaratgan buyuk kashfiyotlaridan biri yerning shar shaklida ekanligini ko’rsatish uchun globus ixtiro etganligidir. beruniy asarlariga tabiatga oid …

an. beruniyning tabiiy va sun‘iy tanlanish haqidagi fikrlari ham diqqatga sazovordir. agar yer yuzini bir xil daraxt yoki bir xil hayvon butunlay qoplab olsa, bu holda hayvon va daraxtlarning ko’payishiga, daraxtning o’sishiga o’rin qolmaydi, deb ta‘kidlagan edi. beruniyning “tabiatda dorishunoslik” asarida dorivor o’simliklar tasnifi ham berilgan. beruniy o’z asarlari bilan tabiat fani tarixiga asos solgan. abu ali ibn sino (980-1037) tabiiyot fanining turli sohalarida ijod qilgan. ibn sino tabobat ilmidan tashqari, tibbiyot sohasidagi ishlari, jumladan, “mexanika”, “fizika” nomli kitoblari tabiiyot fanining rivojlanishida muhim o’rin tutgan. kitoblarida harakat, kuch, atmosfera bosimi, ob-havo, qor, yomg’ir, do’l, issiqlikning tabiati, yashin va uning turlari, momaqaldiroq hodisasi, tovush, yorug’lik, quyosh va oy tutilishi, ko’zning ko’rish sabablari, olamdagi o’simliklar va ularning ahamiyati haqida bayon qilgan. ibn sino dunyoga mashhur “tib qonunlari” asarini yozgan. mazkur asar 5 ta kitobdan iborat bo’lib, ularda odam tanasi a‘zolarining tuzilishi, vazifalari, turli kasalliklar, ularning kelib chiqish sabablari, oddiy va murakkab dorilar, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tabiatshunoslik o’qitish metodikasi ta`limotining shakllanishi va rivojlanishi"

1443687781_61342.doc tabiatshunoslik o’qitish metodikasi ta`limotining shakllanishi va rivojlanishi r e j a : 1. tabiatshunoslikni o’qitish metodikasining yaratilish tarixi. 2. tabiatshunoslik metodikasining rivojlanishiga hissa qo’shgan olimlar. 3. tabiatshunoslik fanlari taraqqiyotida markaziy osiyolik olimlarning xizmatlari (beruniy, ibn sino, forobiy, al-xorazmiy, dinavariy va boshqalar misolida). 4. tabiatshunoslikni o’qitish metodikasining o’zbekistonda rivojlantirilishi (qori niyoziy, belskaya, grigoryans ishlari). tayanch iboralar: “fanning tarixi”, “metodist olimlar”, “olimlarning ilmiy asrlari”, “mutafakkir olimlarning ilg’or g’oyalari”,“tabiatshunoslikka doir adabiyotlar”. tabiatshunoslik o’qitish metodikasining rivojlanish tarixi. tabiatshunoslik o’qitish metodikasi tabiatshuno...

DOC format, 67.5 KB. To download "tabiatshunoslik o’qitish metodikasi ta`limotining shakllanishi va rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiatshunoslik o’qitish metodi… DOC Free download Telegram