xujayralarning kimyoviy tarkibi va xossalari

DOC 36.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425976170_60212.doc xujayralarning kimyoviy tarkibi va xossalari reja: 1. xujayraning kimyoviy tarkibi. a) oqsillar; b) fermentlar; v)yog‘lar; g) karbonsuvlar; d) suv va noorganik tuzlar. 2. xujayraning fizik-kimyoviy xossalari. kimyoviy analiz orqali hujayra tarkibi atmosfera va yer qobig‘ida keng tarqalgan moddalar borligi aniqlangan. odam tanasining 96% 4 elementdan: uglerod, vodorod, kislorod va azotdan takshil topgandir. kalsiy, fosfor, kaliy va oltingugurt esa odam tanasining 3% ini tashkil qiladi. oz miqdorda natriy, xlor, yod, temir, magniy bo‘ladi. mis, marganes, kobal’t, rux va boshqa mikroelementlar esa ulardan ham kam bo‘ladi. xujayraning hayotiy hususiyatlari tarkibidagi oqsilga bog‘liq. modda almashinuvi, hujayra moddalarning yangitdan hosil bo‘lib turishi-hujayradagi hayotiy jarayonning asosini tashkil qiladi. bu: assimilyasiya yoki oraliq muhitdagi moddalarning sitoplazma moddasiga aylanishi (tabiiy sintez); dissimlyasiya-sitoplazmadagi moddalarning hujayra ehtiyoji uchun energiya hosil qilib parchalanishi; o‘sish-xujayraning ma’lum qismlarining kattalashuvi va yangitdan paydo bo‘lishi natijasida sitoplazma masasining olishi; differensirovka-yangi funksional hususiyatlarning hosili bo‘lishi bilan hujayra tuzilishining murakkablanishi, harakatlanish-xujayraning muhitda siljishi; irsiyat-biologik belgilarning …

kislotalarning o‘zaro polipeptid zanjirlar hosil qilib birlashishi hamda ularning yon zanjirlarining o‘zaro reaksiyaga kira olish hususiyati oqsil molekulalarining murakkab tuzilishini belgilaydi. xozirgi vaqtda oqsil molekulasining birlamchi, ikkilamchi, uchlamchi va ko‘pincha to‘rtlamchi strukturasi farqlanadi. birlamchi struktura aminokislotalarning oqsil zanjirida ketma ketligi bilan belgilanadi. oqsilning ikkilamchi strukturasi alfa - spiral va beta struktura ko‘rinishida bo‘lishi mumkin. birinchisi - globulyar oqsillar uchun, ikkinchisi molekulalari bir- biriga paralel yotuvchi fibrillyar oqsillar uchun xarakterlidir. oqsilning uchlamchi strukturasi spiral shakldagi polipeptid zanjirning dumaloq bo‘lib o‘ralishidan hosil bo‘ladi. oqsilning to‘rtlamchi strukturasi- uchlamchi strukturalarining yig‘indisidan iborat. bir necha noaktiv subedinisa birlashib bitta funksioanal aktiv subedinisa hosil qiladi. oqsillar faqat aminokislotalardan tashkil topgan bo‘lsa, oddiy oqsillar yoki proteinlar deyiladi. oddiy oqsillar hayvon hujayrasi yadrolarida uchraydigan protein va gistonlar, hujayra sitoplazmasi va qon plazmasidagi albumin va globulinlar, mushak tolasidagi miozin va boshqalar misol bo‘la oladi. murakkab oqsil yoki proteidlar oqsil va oqsil modda prostetik grupadan tashkil topgan. prostetik gruppa turiga …

nk). xujayra sitoplazmasida, ayniqsa, ribosomlarda, dnk esa asosan yadro ichidagi xromatainda (xromosomalarda) uchraydi. dnk hayvon hujayrasi organoidlaridan, mitoxondriya va senrosomalarda ham topilgan. xromoproteidlar - murakkab oqsil bo‘lib, prostetik gruppasi bo‘yovchi moddalardan tashkil topgan. misol qilib, tarkibida temir ushlovchi gemin gruppasi bo‘lgan nafas pigmenti gemoglobinni, teriga rang beruvchi melanin va boshqalarni olish mumkin. fermentlar-oqsil tabiatiga ega bo‘lib, protaplazmadagi kimyoviy prosesslarni tezlashtiradi. fermentlar faqat ma’lum reaksiyalarni katalizasiya qiladi. quyidagi ferment gruppalarini ajratish mumkin: -gidrolazalar-molekulalararo bog‘larni suvni biriktirish yo‘li bilan parchalaydi. gidrolazalarga petidaza, fosfotaza, estereza va boshqalar kiradi; -transferazalar-atomlarini yoki gruppa atomlarni va radiaklarni bir molekuladan ikkinchisiga o‘tkazuvchi katalizatorlar; -oksidoreduktazalar-oksidlanish va qaytarilish reaksiyalarini tezlashtiruvchi fermentlar. bularga degidrogenazalar, flavin fermentlar, elektron o‘tkazuvchi zanjirdagi fermentlar va boshqalar kiradi; -izomerazalar-har xil izomer o‘zgarishlarda ishtirok etuvchi fermentlar; -sitetazalar-atf va boshqa mikroergik bog‘larning parchalanishi natijasida hosil bo‘lgan energiya yordamida kechadigan sintetik reaksiyalarni katalizasiya qiladi; -liazalar-nogidrolitik yo‘l bilan substratdan u yoki bu gruppani ajratuvchi fermentlar; yog‘lar-neytralyog‘lar va yog‘simon modda-lipoidlardan …

iy karbonsuvlar monosaxaridlar riboza, dezoksiriboza, glyukoza. glyukoza asosiy energiya manbai bo‘lib, uning oksidlanishi natijasida hosil bo‘lgan energiya protaplazmasidagi sintetik jarayonlarda ishlatiladi. murakkab karbonsuvlar-polisaxaridlar bir necha monosaxaridlardan hosil bo‘ladi. keng tarqalgan murakkab karbonsuv glikogen deb ataladi. glikogen sitoplazmada zapas energetik modda hisoblanadi. murakkab karbonsuvlar gruppasiga kiruvchi mukopolisaxaridlar biriktiruvchi to‘qimaning hujayra oraliq moddasini, organizmdagi bezlar sekretining asosiy qismini tashkil qiladi. mukopolisaxarilarga geparin, gialuron kislota va xondriotin sulfat kislota kiradi. suv va organik tuzlar. protaplazmaning hayot kechirishi uchun suv va unda erigan tuzlar va boshqalarning bo‘lishi shart. suv va tuzlar sitoplazmaning fizik-kimyoviy hususiyatlarini, ya’ni osmotik bosimni va ionli muhitning muqarrarligi va boshqalarni belgilaydi. suv molekulasi dipol tuzilishiga ega bo‘lib, boshqa molekulalar bilan tezda birikmalar hosil qiladi. bu birikmalar hosil bo‘lgan muhitda esa, protaplazmada bo‘ladigan hamma murakkab kimyoviy reaksiyalar kechadi. xujayrada suvning miqdori, kishi ulg‘ayishi bilan kamayadi. bu esa modda almashinuvining o‘zgarishiga sabab bo‘ladi. yadro va sitoplazma bo‘lgan moddalarning ko‘p qismi suvda eriydi suv …

aro birlashib to‘rsimon tuzilmani hosil qiladi. zol xolatidan gel holatiga o‘tishni jelatina moddasining qotishi misolida ko‘rishimiz mumkin. tirik hujayrada kolloid sistema doimo zoldan gelga o‘tib turadi. sun’iy yo‘l bilan bu xolatni hujayraga turli xilda ta’sir qilish davomida (mexanik, kimyoviy) kuzatish mumkin. agar amyoba orqali elektr toki o‘tkazilganda uning sitoplazmasi yopishqoqlashsa, broun xarakati keskin sekinlashadi. elektr toki yotkazish to‘xtatilganda esa sitoplazma yana o‘z holiga qaytadi.shunday qilib, hujayra murakkab kimyoviy tuzilishga, fizik-kimyoviy hususiyatlarga ega. xujayra tarkibidagi moddalar doimiy xarakatda bo‘lib, bu xarakat modda almashinuvi bilan belgilanadi. foydalanilgan adabiyotlar 1. atabekova a.i, ustinova ye i. sitologiya rasteniy. m. kolos, 1987 2. boykobilov t. b., ikromov t. x. toshkent «o’qituvchi» nashriyoti. j1980. 3. boykobilov t. sitologiyadan amaliy mashg‘ulotlar. andijon, 1986. 4. eshnazarov k. sitologiya. toshkent–2001. 5. grin n., staut u., teylar d. biologiya. m.mir, t1, 1990. 6. kursanov v.a., kamarnitskiy n.a., meyer k.i., razdorskiy v.f., uranov a.a.,–botanika. «o‘qituvchi» nashriyoti 1977. 7. mustafayev s.m., ahmedov …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xujayralarning kimyoviy tarkibi va xossalari"

1425976170_60212.doc xujayralarning kimyoviy tarkibi va xossalari reja: 1. xujayraning kimyoviy tarkibi. a) oqsillar; b) fermentlar; v)yog‘lar; g) karbonsuvlar; d) suv va noorganik tuzlar. 2. xujayraning fizik-kimyoviy xossalari. kimyoviy analiz orqali hujayra tarkibi atmosfera va yer qobig‘ida keng tarqalgan moddalar borligi aniqlangan. odam tanasining 96% 4 elementdan: uglerod, vodorod, kislorod va azotdan takshil topgandir. kalsiy, fosfor, kaliy va oltingugurt esa odam tanasining 3% ini tashkil qiladi. oz miqdorda natriy, xlor, yod, temir, magniy bo‘ladi. mis, marganes, kobal’t, rux va boshqa mikroelementlar esa ulardan ham kam bo‘ladi. xujayraning hayotiy hususiyatlari tarkibidagi oqsilga bog‘liq. modda almashinuvi, hujayra moddalarning yangitdan hosil bo‘lib turishi-hujayradagi hayoti...

DOC format, 36.5 KB. To download "xujayralarning kimyoviy tarkibi va xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: xujayralarning kimyoviy tarkibi… DOC Free download Telegram