mexanik va asosiy to’qimalar

DOC 324.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425986142_60288.doc mexanik va asosiy to’qimalar reja: 1. mexanik to’qima va uning vazifasi 2. mexanik to’qimalarning turlari asosiy tushunchalar: kollenxima, sklerenxima, sklereidlar, lub tolalari, yog’ochlik tolalari (libriform), assimilyatsion to’qima, bulutsimon parenxima, burmali parenxima, aerenxima. barcha tirik va o’lik holdagi hujayralar o’simlikning mustahkamligini ta’minlaydi. jonli hujayralarning mexanik roli turgor bosim bilan bog’liqdir. suv bilan yaxshi tuyigan hujayralar tarang bo’lib, o’sishni shakl va hajmini bir butun holda saqlab turadi. ortiqcha namlik sharoitida o’suvchi o’simliklar odatda maxsus mexanik to’qimaga ega bo’lmaydi yoki kuchsiz rivojlangan bo’ladi. mexanik to’qimalarning vazifasi o’simlikka mustahkamlik berishdan iborat bo’lib, uni har xil mexanik shikastlanishlardan saqlaydi. mexanik to’qima tufayli o’simlik poyasi tik holatni saqlaydi. daraxtlar og’ir shox–shabbalarni ushlab turadi hamda tashqi muhitining kuchli bo’ron va shamollariga, yomg’ir va qorlarga bardosh beradi. mexanik to’qima hujayralarining xarakterli xususiyati qobig’ining ko’pincha lignin moddasi singishi natijasida yog’ochlashishidadir. bu esa o’z navbatida mustahkamlikni oshiradi. mexanik to’qimalar kelib chiqishi, o’simlik organlarida joylashishi va umumiy anatomik belgilariga qarab …

, kartoshkagulda, kartoshkada va marmarakda ham yaxshi taraqqiy etgan bo’ladi. plastinkali kollenximada hujayralarning tangental devorlari ichki va tashqi tomonlari qalinlashadi. plastinkali kollenxima poyalarda olma, yertut va qoraqatning barg bandlarida uchraydi. g’ovak kollenximada hujayra oraliqlari yaxshi rivojlangan. bunday hujayralarda faqat hujayra oraliqlari bilan chegaralangan qismlari qilanlashadi. g’ovak kollenxima oq sho’ra, rovoch va boshqa o’simliklarning poya va barg bandlarida uchraydi. kollenxima faqat mexanik vazifani bajarib qolmay, balki assimilyatsion vazifani ham bajaradi. barg plastinkasida kollenxima o’tkazuvchi boylamlarni ostki va ustki tomonlaridan o’rab turadi. shunday qilib, kollenxima birlamchi kelib chiqishga ega va yosh o’suvchi organlar uchun xarakterli mexanik to’qima hisoblanadi. sklerenxima. sklerenxima muhim mexanik to’qima hisoblanib, o’simlikning ildiz, poya kabi o’q organlari va o’tkazuvchi nay tolali boylamlar tarkibiga kiradi. ko’pchilik o’simliklarda uni birlamchi po’stloqda va peritsiklda mexanik halqa sifatida yoki mexanik to’qima boylamlari sifatida uchratish mumkin. sklerenxima hujayralari uzun prozenxima va 11-rasm. kollenximaning turli ko’rinishi. a- plastinkasimon; b- g’ovakli; v- burchakli. bir–birlari bilan juda …

va yog’ochlik tolalarga bo’linadi. lub tolalari o’simlik organlarining po’stloq qismida uchrab, ular birmuncha uzunligi bilan ajralib turadi. masalan, lub tolalari uzunligi zig’irda 40–120 mm, gazandada – 80 mm, ramida 350–420 mm ga boradi. lub tolalarining hujayra qobig’i zig’ir, kendir o’simligida odatda, tezda yog’ochlanadi. ulardan dag’al matolar to’qish va arqonlar tayyorlashda foydalaniladi. yog’ochlik tolalar (libriform) uncha uzun emas (2,5 mm dan oshmaydi). hujayra qobig’i doimo yog’ochlanadi, ammo qalinlashishi lub tolalariniki kabi kuchli emas. libriform asosiy vazifasidan tashqari ozuqa moddalar to’plash va suv o’tkazish kabi vazifalarni ham bajarishi mumkin. bunday hollarda hujayraning tiriklik qismi saqlanib qoladi va yupqa yog’ochlangan qobiqqa ega bo’ladi. sklereidlar. ular o’simlikning ildiz, barg va mevalarida yakka–yakka yoki to’da–to’da bo’lib joylashadi. sklereidlar yumaloq ovalsimon, cho’ziq va shoxlangan shakllardagi, hujayra qobig’i yog’ochlangan jonsin mexanik to’qimadir. hujayra qobig’ida va teshik kanallar yaxshi ifodalanadi. tosh hujayralar nok, behi kabi o’simlik mevalarining et qismida, yong’oq po’chog’i va olcha, olxo’ri kabi o’simlik mevalarining danaklarida …

xil bo’lgani holda ximiyaviy tarkibi xilma-xil, o’xshash moddalarni esa turli xil ajratuvchi to’qimalar ham chiqazishi mumkin. uchinchidan, ajratib chiqarilgan moddalar-ning o’simlikni o’zi uchun ahamiyati noaniq. faqat ularning ayrimlari haqida aniq fikr aytish mumkin. aftidan ayrim moddalar chiqindilar bo’lib, ular moddalar almashinuvi jarayonida ajralib chiqadi. meristemalarda ajraladigan moddalar intensiv jarayonlarda ular ko’proq chiqadi, degan fikr uyg’otadi. lekin chiqindi moddalar evolyusiya jarayonida moslashishi uchun qo’shimcha vazifalarni bajarganligi ham ehtimoldan xoli emas. masalan, ayrim smola va efir moylari ajratadigan o’simliklarni hayvonlar yemaydi. ninabarglilar yog’ochidagi smola esa uni chirishdan saqlaydi. o’simlik ajratib chiqargan moddalar bir nechta guruhlarga bo’linadi. eng tipiklaridan biri terpenlar bo’lib, ularga efir yog’lari, balzamlar, smola va kauchuk kiradi. o’simliklar, shuningdek, polisaxaridlar, oqsil moddalari, tuzlar va suv ham ajratishi mumkin. tashqi ajratuvchi to’qimalar. bulardan temirli tuklar – trixomalar epidermisdan hosil bo’ladi. gazanda o’simligining kuydiruvchi tuklari ham tashqi ajratuvchi to’qimalarga kiradi. u kichik shpritsni eslatuvchi, ichida shirasi bo’lib, teriga sanchilishi bilan shu shira …

r hazm qilinadi. ichki ajratuvchi to’qimalar. ko’pchilik ninabargli daraxtlarning yog’ochligi, po’st va bargida uchraydigan smola yo’llari smola kanallari deb ataladigan uzunasiga ketgan bo’shliqlardan iborat bo’lib, ularning ichki tomoni parenxima hujay-ralari bilan qoplangan. bu hujayralar ajratuvchi hujayralar deb ataladi. sut naychalari o’simlik tanasida tarmoq-lanib ketgan kanallar sistemasidan iborat. sut naychalari doimo tirik bo’lib, unda muallaq holda kauchuk, juda kichik smola tomchilari, kraxmal donachalar va alkaloidlar bo’ladi. bu ko’knori, sutlamagul, qoqio’t kabi o’simliklarga xos bo’lgan sutsimon shiradir. ayrim o’simliklar, masalan, braziliya geveyasining sutsimon shirasidan ko’plab kauchuk olinadi. bu o’simlik ekvator zonasiga barcha mamlakatlarda ko’plab o’stiriladi va katta xo’jalik ahamiyatiga ega. asosiy to’qimalar asosiy to’qimalar o’simlikda eng ko’p joyni egallab, ular tashqaridan qoplovchi to’qimalar bilan o’ralgan, ular orasiga esa o’tkazuvchi va mexanik to’qimalar joylashgan bo’ladi. boshqa to’qimalardan farq qilib, asosiy to’qimalar hujayralararo bo’shliqlarga juda boy. asosiy to’qimalarning bosh vazifasi esa o’simliklarni oziqlantirishdan iborat. shunga ko’ra ular 3 turga: assimilyatsion, g’amlovchi va so’ruvchi parenximalarga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mexanik va asosiy to’qimalar"

1425986142_60288.doc mexanik va asosiy to’qimalar reja: 1. mexanik to’qima va uning vazifasi 2. mexanik to’qimalarning turlari asosiy tushunchalar: kollenxima, sklerenxima, sklereidlar, lub tolalari, yog’ochlik tolalari (libriform), assimilyatsion to’qima, bulutsimon parenxima, burmali parenxima, aerenxima. barcha tirik va o’lik holdagi hujayralar o’simlikning mustahkamligini ta’minlaydi. jonli hujayralarning mexanik roli turgor bosim bilan bog’liqdir. suv bilan yaxshi tuyigan hujayralar tarang bo’lib, o’sishni shakl va hajmini bir butun holda saqlab turadi. ortiqcha namlik sharoitida o’suvchi o’simliklar odatda maxsus mexanik to’qimaga ega bo’lmaydi yoki kuchsiz rivojlangan bo’ladi. mexanik to’qimalarning vazifasi o’simlikka mustahkamlik berishdan iborat bo’lib, uni har xil mexanik shikas...

DOC format, 324.5 KB. To download "mexanik va asosiy to’qimalar", click the Telegram button on the left.

Tags: mexanik va asosiy to’qimalar DOC Free download Telegram