siyrak biriktiruvchi to’qimalar

DOC 12 pages 84.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 84.0 KB

File type DOC

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

ma’ruza № 6 biriktiruvchi to’qima. siyrak biriktiruvchi to’qima reja: 1. umurtqali hayvonlarning siyrak biriktiruvchi to’qimasi. 2. siyrak biriktiruvchi to’qimaning hujayralararo moddasi. 3. shakllanmagan va shakllangan zich biriktiruvchi to’qima. 4. paylar, boylamlar, fibroz membrana, plastinkasimon biriktiruvchi to’qima va retikulyar to’qimalarning tuzilishi. tayanch iboralar: umurtqali hayvonlarning siyrak biriktiruvchi to’qimasiosil bo’lishi, bajaradigan vazifalari, organizm qismlarida uchrashi, siyrak biriktiruvchi to’qimaning hujayralararo moddasi: kollagen, elastik, retikula tolachalari, amorf modda, siyrak biriktiruvchi to’qima hujayralari: fibroblastlar, gistiositlar, plazmatik hujayralar, semiz hujayralar, yog’ hujayralari, retikula hujayrasi, pigment, adventisial hujayralar va perisitlar. shakllanmagan va shakllangan zich biriktiruvchi to’qima, ularning tuzilishidagi farqi, paylar, boylamlar, fibroz membrana, plastinkasimon biriktiruvchi to’qima, retikulyar to’qima, yog’ to’qimasi, ularning tuzilishi va organizmdagi roli. biriktiruvchi to’qima organizmning hamma organlarida uchraydi va o’ziga yarasha har xil vazifani bajaradi. ularning bir-biriga o’xshashligi bu to’qimalarning bir xil mexanik elementlardan va hujayralardan tashkil topganligidadir. bular bir-biriga nisbatan muayyan munosabatda joylashib to’qima iuzil ishni tashkil etadi. organizmning embrional rivojlanishi davrida unda …

2 / 12

bo’linadi va hokazo. tolali biriktiruvchi to’qima. tolali biriktiruvchi to’qimaga kiruvchi siyrak iriktiruvchi to’qima bilan zich biriktriuvchi to’qimalar mexnik elementlari va to’qima hujayralarning o’ziga xos joylashishi va vazifasiga qarab farq qiladi. ayniqsa, siyrak biriktiruvchi to’qima tarkibidagi elementlari bilan organizmda trofik, ximoya va mexanik vazifalarni bajarar ekan, ichki gmoyeostaz (ichki biologik turg’unlak) ta’minlan ishida ishtirok etadi. umurtqali hayvonlarning siyrak biriktiruvchi to’qimasi siyrak biriktiruvchi to’qima ham organizmning embrional rivojlanishi davrida embrion mezenximasidan hosil bo’ladi. asosan trofik va himoya vazifalarni bajaradi. u ham organizada ko’p tarqalgan to’qimalar qatoriga kiradi va teri ostida, ichki organlarning shilliq pardasi ostida, bo’lakchalardan tashkil topgan organlar oralig’ida, nerv, arteriya, vena va limfa tomirlari hamda bezlarning chiqaruvchi kanachalari atroыida uchraydi. umurtqali hayvonlarda va odamda ularning tarkibiy tuzilishi dnyarli bir xil. mikroskopiktuzilishi jihatidan siyrak biriktiruvchi to’qima ham, boshqa biriktiruvchi to’qimalarga o’xshash hujayralararo modda va unda joylashuvchi har xil hujayra elementlaridan tashkil topgan. hujayra elementlari, to’qima oraliq moddasiga nisbatan ko’p bo’ladi. oraliq …

3 / 12

organiщmda fagositoz vazifalarni bajaradi. shu jihati bilan ular bir-biriga o’xshash bo’lib, birgalikda retikula endoteliy sistemasida ishtirok etuvchi hujayralar deb yuritiladi. siyrak biriktiruvchi to’qima oraliq moddasining tarkibida kollgen va elastik tolachalardan tashqari murakkab oqsillar va uglevodlardan tashkil topgan mukoid modda ko’p uchraydi. kollogen va elastik tolachalar siyrak biriktiruvchi to’qima tarkibida ko’p uchrasa, retikula tolachasi asosan retikulyar to’qimani tashkil etadi. quyida siyrak biriktiruvchi to’qimaning oraliq moddasida uchraydigan elementlar bilan tanishamiz. siyrak biriktiruvchi to’qimaning hujayralararo moddasi siyrak biriktiruvchi to’qimaning hujayralararo moddasi kollagen elastik, retikulyar tolachalardan va amorf moddlardan tashkil topgan. bularning hammasi to’qima hujayralarining maxsuloti hisoblanadi. organizmda ular doimo sarflanib, doimo o’rni to’lib turadi. 1. kollogen tolachalar uzoq vaqt suvda qaynatilsa, oldin sh ishadi, so’ng erib yelimga o’xshash moddaga aylanadi. kollagen tolachalar uncha cho’ziluvchanlik xususiyatiga ega bo’lmasa ham, lekin juda p ishiq bo’ladi. suvda qaynatilganida umumiy hajmiga qaraganda 50% ga bo’rtib ketadi. suyultirilgan kislota yoki ishqorga solib qo’yilganida undan ham ko’p, ya’ni 550% …

4 / 12

igi ularning ichidagi fibrillalarning soniga bog’liq. fibrillalar o’zi shoxlanmaydi, lekin tolachalari shoxlan ishi va ajrab chtqtshi mumkin. elektron mikroskopda o’rganish shuni ko’rsatdiki, fidrillalar undan ham mayda kollogen oqsil molekulalaridan iborat protofibrillalardan tashkil topgan. ularda navbatma-navbat bir xil takrorlanuvchi oq va qoramtir chiziqlar borligi aniqlangan. ularning takrorlan oralig’i 640 a ga teng. kollagen tolachalarning ximiyaviy tarkibi yaxshi o’rganlgan. tolasidan ajratib olingan kollagen oqsili, ya’ni tropokollagen 280 mk uzunlikda va 1,4 mk kenglikda bo’lib, bir-biri bilan bog’langan uchta yarim peptidlardan tashkil topgan zanjirdan iborat. har bir zanjir (prolin-glisin-oksiprolin) aminokislotalardan iborat. aminokislotalarning o’rin almashinib tur ishiga qarab hozirga vaqtda 4 xil kollagen borligi aniqo’langan. birinchi xil kollogen haqiqiy biriktiruvchi to’qimada, suyakda, ko’zning shox pardasida, t bog’lamlarida uchrayda. ikkinchi xil gialin va tolali tog’ay tarkibida, uchinchi xil embrion terisining derma qavatida, qon tomirlarda, to’rtinchi xil bazal membrana bilan ko’z gavhari kapsulasida uchraydi.har bir kollogen aminokislotalarning tarkibiga qarab bir-biridan farq qiladi. glikoprotein moddasi esa kollogen …

5 / 12

en tolacha profibrillalarning nozik tushil ishi rentgen nurlari yordamida juda yaxshi o’rganilgan. ma’lum bo’lishicha, protofibrillalar protokollagen oqsilidan iborat makrolmolekulalardan tashkil topgan bo’lib, ular esa kollagenga o’xshamagan aminokislotalar tarkibilan iborat peptid molekulalari, ya’ni telopeptidlar yordamida bir-biri bilan tutashgan bo’ladi. peptidlar tropokollagen molekulalarini yon tomonlaridan bir-biriga tutashtirib turadi. kollagen tolacha protofibrillalarning nozik morfologik tuzilishi ham elektron mikroskopda yaxshi o’rganilgan. ma’lum bo’lishicha, protofibrillalar ko’ndalang joylashgan oq va qoramtir chiziqlardan tashkil topgan bo’lib, ularning takrorlan oralig’i 6400 a ga teng. bu chiziqlarning morfologik va tarkibiy tuzilishi hozirgacha yaxshi o’rganilgan emas. ko’pchilik olimlarning fikricha, tropokollagen makromolekulalarning yon agregasiyalan ishi natijasida sodir bo’ladi. har bir molekulaga 5 ta qutbli (aktiv) qismi to’g’ri kelsa, 4 ta qutbsiz (aktiv emas) qismi to’g’ri keladi. tropokollagen molekulalari bo’yiga qarab spiral holda aylanma joylashishi natijasida bir-birining orqa tomonida ham shunday qismlari sodir bo’ldi. elektron mikroskopda ular oq va qora chiziqlar hosil qilib ko’rinadi, ya’ni elektron qattiq va yumshoqroq hoshiyalar navbatma-navbat joylashgan …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "siyrak biriktiruvchi to’qimalar"

ma’ruza № 6 biriktiruvchi to’qima. siyrak biriktiruvchi to’qima reja: 1. umurtqali hayvonlarning siyrak biriktiruvchi to’qimasi. 2. siyrak biriktiruvchi to’qimaning hujayralararo moddasi. 3. shakllanmagan va shakllangan zich biriktiruvchi to’qima. 4. paylar, boylamlar, fibroz membrana, plastinkasimon biriktiruvchi to’qima va retikulyar to’qimalarning tuzilishi. tayanch iboralar: umurtqali hayvonlarning siyrak biriktiruvchi to’qimasiosil bo’lishi, bajaradigan vazifalari, organizm qismlarida uchrashi, siyrak biriktiruvchi to’qimaning hujayralararo moddasi: kollagen, elastik, retikula tolachalari, amorf modda, siyrak biriktiruvchi to’qima hujayralari: fibroblastlar, gistiositlar, plazmatik hujayralar, semiz hujayralar, yog’ hujayralari, retikula hujayrasi, pigment, adventisial hujayralar va p...

This file contains 12 pages in DOC format (84.0 KB). To download "siyrak biriktiruvchi to’qimalar", click the Telegram button on the left.

Tags: siyrak biriktiruvchi to’qimalar DOC 12 pages Free download Telegram