mikroelementlarning fiziologik roli

DOCX 33 pages 1.0 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

mavzu: mikroelementlarning fiziologik roli mundarija i. kirish 3 i mikroelementlarning tabiatda tarqalishi. 4 ii mikroelementlarning tuproqdagi formalari. 5 iii mikroelementlarning fiziologik jarayonlarga ta’siri. 9 iv mikroelementlarning o’simliklar hosildorligiga ta’siri. 16 xulosa 30 foydalanilgan adabiyotlar. 31 ilovalar 33 i. kirish mikroelementlar tirik organizmlardagi hayotiy jarayonlarning borishi uchun zarur bo'lgan kimyoviy elementlar bo'lib, ularda juda oz miqdorda (0,001% dan kam) mavjud. tarkibning ahamiyatsizligiga qaramay, ular o'simliklar uchun zarurdir. mikroelementlar mikroo'g'itlarning faol moddasidir. tuproq va togʻ jinslari, suv tarkibidagi ayrim makroele-mentlar koʻpchilik hayvonlar, oʻsimliklar va odam uchun mikroelementlar hisoblanadi. odatda, eng muhim mikroelementlarning asosiy fiziologik va gigiyenik xususnyatlariga taʼsir etadi, immunitet reaksiyalari, qon hosil qilish va toʻqimaning nafas olishida qatnashadi, hayvonlarda yetishmasa ozadi, boʻyi oʻsmaydi, skeleti rivojlanmaydi. boʻy oʻsishi va organizm rivojlanishiga yordam beradi, qon hosil qilish, immun reaksiyalar va toʻqimaning nafas olishida qatnashadi. fermentlar tarkibiga kiradi, kushlar va hayvonlarning oʻsishini tezlashtiradi, qoramollarda koʻpayib ketsa, molibdenoz kasalligi paydo boʻladi. tishni baquvvat qiladi, qon …

2 / 33

r almashinuvi va h.k.ga taʼsir koʻrsatadi. i mikroelementlarning tabiatda tarqalishi. mikroelementlar tirik organizmlardagi hayotiy jarayonlarning borishi uchun zarur bo'lgan kimyoviy elementlar bo'lib, ularda juda oz miqdorda mavjud. tuproqda mikroelementlar kam yoki koʻp boʻlsa, oʻsimlik va hayvonlar organizmida mikroelementlar yetishmovchiligi yoki ortiqligi payqaladi. chorva mollarining mahsuldorligini oshirish uchun mol ozigʻiga mikroelementlar qoʻshib beriladi. oʻsimlik va hayvon mahsulotlaridan iborat oziq-ovqat odam organizmiga kiradigan mikroelementlarning asosiy manbaidir. ichiladigan suv odam organizmining yod, mis, rux, marganets, kobalt kabi mikroelementlarga boʻlgan sutkalik ehtiyojining faqat 1 — 10% ini taʼminlaydi. mikroelementlar organizmda bir xil tarqalmaydi. ularning biror organda koʻp toʻplanishi elementning fiziologik roli va shu organning oʻziga xos faoliyatiga bogʻliq (mas, jinsiy bezlarda zn koʻp toʻplanadi va ularning funksiyasiga taʼsir etadi); baʼzi hollarda mikroelementlarning organlar funksiyasiga taʼsir etishi toʻplanish joyiga bogʻliq boʻlmaydi. odam organizmida koʻpchilik mikroelementlar (al, ti, cl, pb, f, sr, ni) miqdori yoshga qarab orta boradi. oʻsish, rivojlanish davrida mikroelementlar miqsori tez ortib, 15—20 …

3 / 33

a — mikrooʻgʻitlar beriladi. ii mikroelementlarning tuproqdagi formalari. tuproqdagi o’simliklar va hayvon organizmi uchun nihoyatda oz miqdorda zarur bo’lgan qator kimyoviy elementlar borki, ular mikroelementlar deyiladi. mikroelementlar jumlasiga bor (b), marganes (mn), molibden (mo), mis (cu), rux (zn), kobalt (co), yod (i), ftor (f) singarilar kiradi. bulardan ayrimlarinigina biologik roli yaxshi o’rganilgan. mikroelementlar o’simliklar va hayvonlar hayotida muhim fiziologik hamda biokimyoviy ahamiyatga ega. ular qator fermentlar, gormonlar va vitaminlar tarkibiga kiradi. mikroelementlarning tuproqda yetarli bo’lmasligi yoki miqdorining oshib ketishi organizmlarda kechadigan biologik jarayonlarga salbiy ta’sir etadi va turli kasalliklarga sabab bo’ladi. o’simliklar hosili pasayib mahsulotlar sifati kamayadi. hozirgi vaqtda tuproqda mikroelementlar miqdori, ularning birikish shakllari, tirik organizmlar hayotidagi rolini o’rganish hamda tuproqdagi miqdori va rejimini tartibga solish tadbirlari sohasida ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda. v.v.kovalskiy tomonidan tuproqlardagi mikroelementlar miqdorini ko’rsatuvchi biogeokimyoviy provinsiyalar karta sxemasi tuzib chiqilgan. o’zbekistonning chorvachilik yaylovlari uchun yaratilgan ana shunday karta-sxemalar katta amaliy ahamiyatga ega bo’lmoqda. (m.a.rish, sh.n.nazarov). …

4 / 33

cha o’simliklar uchun mis yetarli bo’lmaydi. tuproqdagi mis ona jins tarkibiga bog’liq. jumladan, zarafshon vodiysidagi kuzatishlarga ko’ra slaneslarning g’ovak jinslarida granitga nisbatan mis 2-3 barobar ko’pligi kuzatilgan. (ye.k.kruglova, 1981). mis muhim biologik ahamiyatga ega bo’lib, turli oksidlovchi fermentlar tarkibiga kiradi, va oqsil moddalarning almashinuviga ijobiy ta’sir etadi. tuproqda mis yetishmaganda o’simliklarda oqsillar sintezi pasayadi va hosili ancha kamayadi. o’zbekiston fanlar akademiyasi tuproqshunoslik va agrokimyo instituti xodimlarining tadqiqotlari farg’ona vodiysi va mirzacho’lning sug’oriladigan yerlari tuprog’ida o’simliklarning o’zlashtirishi uchun qulay bo’lgan mis birikmalari juda kamligini ko’rsatadi. bunday yerlarda misli o’g’itlar qo’llanilganda paxta hosili 2,5-4 s/ga oshgan. hozirgi vaqtda olmaliq kimyo zavodida tarkibida mis bo’lgan ammofos olish texnologiyasi ishlab chiqilgan. rux (zn) tuproqning gumusli gorizontida ko’proq to’planadi va organik moddalar bilan murakkab birikmalar hosil qiladi. shuningdek rux tuproq kolloidlarida singdirilgan holda va turli minerallar tarkibida uchraydi. rux miqdori tuproqda o’rtacha 0,005 %ni tashkil etadi. rux o’simliklardagi biologik jarayonlarni kuchaytiradi va nafas olishda qatnashadigan …

5 / 33

rol o’ynaydi. bor yetishmaganda changlanmagan gullar tushib ketadi va hosil ham kamayadi. o’rta osiyoning bo’z tuproqlari, ayniqsa gumusi ko’proq o’tloq tuproqlarda harakatchan bor miqdori ancha ko’proq. bor yetishmaydigan yerlarga bor kislotasi, bura va bor mikroelementi bilan boyitilgan o’g’itlar yaxshi samara beradi. molibden (mo) qator minerallar tarkibiga kiradi va tuproq organik moddalarida, singdirilgan holda ham bo’ladi. tuproqdagi o’rtacha miqdori 0,0003 %. molibden kislotali tuproqlarda marganes, mis, rux va kobaltga nisbatan kam harakatchan bo’ladi. molibden yuqori biogen xususiyatga ega bo’lgan mikroelement bo’lib, dukkakli o’simliklarda ko’p to’planadi. o’simliklarda azot almashinuvida, ayniqsa azot to’plovchi azotobakteriyalar va tuganak bakteriyalari faoliyatida muhim ahamiyatga ega. molibden yetishmasa dukkaklilar ildizida tuganaklar hosil bo’lmaydi. barcha o’simliklarga oz miqdorda bo’lsa-da, molibden zarur. molibden o’simliklar hujayrasida selitrani ammoniyga aylantiradigan nitrat reduktaza fermentining tarkibiga ham kiradi. bu ferment yetishmasa oqsil moddalar sintezlanishi pasayadi. o’simliklarga molibden saqlovchi o’g’itlar qo’llanilganda va chigit ammoniy molibdenning 0,01 %li eritmasida namlab ekilganda yaxshi natija beradi. marganes (mn). …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroelementlarning fiziologik roli"

mavzu: mikroelementlarning fiziologik roli mundarija i. kirish 3 i mikroelementlarning tabiatda tarqalishi. 4 ii mikroelementlarning tuproqdagi formalari. 5 iii mikroelementlarning fiziologik jarayonlarga ta’siri. 9 iv mikroelementlarning o’simliklar hosildorligiga ta’siri. 16 xulosa 30 foydalanilgan adabiyotlar. 31 ilovalar 33 i. kirish mikroelementlar tirik organizmlardagi hayotiy jarayonlarning borishi uchun zarur bo'lgan kimyoviy elementlar bo'lib, ularda juda oz miqdorda (0,001% dan kam) mavjud. tarkibning ahamiyatsizligiga qaramay, ular o'simliklar uchun zarurdir. mikroelementlar mikroo'g'itlarning faol moddasidir. tuproq va togʻ jinslari, suv tarkibidagi ayrim makroele-mentlar koʻpchilik hayvonlar, oʻsimliklar va odam uchun mikroelementlar hisoblanadi. odatda, eng muhim mikroelement...

This file contains 33 pages in DOCX format (1.0 MB). To download "mikroelementlarning fiziologik roli", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroelementlarning fiziologik … DOCX 33 pages Free download Telegram