o’simliklarning ildiz orqali oziqlanishi

DOC 11 pages 52.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 52.5 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

o’simliklarning ildiz orqali oziqlanishi. azotning fiziologik ahamiyati reja: 1. o’simliklarning ildiz orqali oziqlanishi haqidagi ta’limotning rivojlanishi. 2. mineral elementlarning miqdori o’simliklar tanasidagi miqdori. 3. tabiatda azot manbalari. o’zlashtiriladigan azot. 4. o’simliklar tanasida azotning fiziologik ahamiyati. tayanch so’zlar: mineral elementlar, tuproq unumdorligi, muhim oziq elementlar, oziqlanish tarixi, suv nazariyasi, gumus nazariyasi, mineral oziqlanish nazariyasi, zaruriy elementlar, kul tarkibi, makroelementlar, mikroelementlar, ultramikroelementlar, azot, turg’un azot, faol azot, nitratlar, ammoniylar, ionlar, aminokislotalar, oqsillar, fermentlar. o’simliklarning oziqlanishi ikki shakldan iborat bo’lib, havodan va tuproqdan oziqlanish jarayonlarini o’z ichiga oladi. bu ikki jarayon-fotosintez va mineral elementlarni tuproqdan yutish – birgalikda o’simliklarning avtotroflik xususiyatlarini belgilaydi. mana shu uzviy bog’liqlik natijasida o’simliklarning organik asosga ega to’qimalari, organlari va umumiy tanasi hosil bo’ladi. ularning o’sishi va rivojlanishini to’la ta’minlash uchun tuproqdan juda ko’p mineral elementlar yutiladi. shuning uchun ham bunga o’simliklarning ildiz orqali oziqlanishi deyiladi. o’simliklarning ildiz orqali oziqlanishida tuproq xususiyatlari va unumdorligi, ayniqsa tuproqning suv o’tkazuvchanlik, havo …

2 / 11

dishga 91 kg quruq tuproq solib og’irligi 2,25 kg ga teng tol shoxchasini ekadi va yomg’ir suvi bilan sug’orib turadi. 5 yildan so’ng tolning og’irligi 77 kg ga yetadi. idishdagi tuproqning og’irligi esa faqat 56,6 g ga kamayadi. van-gelmontning fikricha agar o’simliklar o’z tanasini tuproq hisobiga tuzadigan bo’lsa, u holda tol shoxchasi qancha ko’paysa, idishdagi tuproq shuncha kamayishi kerak edi. lekin bu holat sodir bo’lmaydi. shuning uchun ham u o’simliklar o’z gavdasini suvdan tuzadi degan xulosaga keladi. shu tarika o’simliklar oziqlanishining «suv nazariyasi» vujudga keladi va uzoq muddat davomida e’tirof etildi. lekin bundan ancha avval aristotel (eramizdan avvalgi 384-322 yillar) o’simliklar tuproqdan murakkab moddalarni surib oladi va ushalar hisobiga o’z tanasini tuzadi degan edi. bu tushunchani xviii asrning oxiri va xix asrning boshlarida nemis agronomi a.teyer yanada rivojlantirdi. u «gumus nazariyasi»ni yaratdi. unga ko’ra o’simliklar asosan suv va gumus moddalari bilan oziqlanadi. tuproqda chirindi moddalar qancha ko’p bo’lsa, o’simliklar shuncha …

3 / 11

tlarning ahamiyatini to’g’ri baholadi, lekin o’simliklar azotni havodan ammiak holida qabul qiladi, deb oylaydi. keyinchalik u bu fikr xatoligini tushundi va o’simliklar azotni ildiz orqali nitratlar holida qabul qiladi degan fikrga qo’shildi. biroq, shu bilan birga libix tuproqdagi organik moddalarning ahamiyatini inkor qildi. holbuki tuproq tarkibidagi gumus o’simliklarning o’sishi va rivojlanishi, tuproq mikroflorasini rivojlantirish va boshqalarda katta ahamiyatga ega. y.libix «minimum qonuni» va «qaytarilish qonunlari»ni taklif etdi. bu qonunlar boyicha tuproqda o’simliklarga zarur mineral elementlar minimumga yetmasa, ularning foydasi ham bo’lmaydi. qaytarilish qonunida esa o’simliklar o’z hosili bilan tuproqdan qancha mineral modda olsa, o’rniga shuncha qaytarish zarur, deb tushuntiriladi. aks holda yildan yilga tuproq unumdorligi, demak hosildorlik ham kamayib boradi. libixning fikrlari umuman to’g’ri. agrotexnik tadbirlarni to’g’ri o’tkazish va tuproqni mineral elementlar bilan o’z vaqtida ta’minlash natijasida hosildorlikni oshirib borish mumkin. i.knop va y.sakslarning 1859 yilda o’tkazgan tajribalari ham «gumus nazariyasi» ni inkor qildi. ularning fikricha faqat 7 ta element: …

4 / 11

islorod, azot, fosfor, oltingugurt, kaliy, kalsiy, magniy, temir, marganes, mis, rux, molibden, bor, xlor, natriy, kremniy va kobalt. shulardan 16 tasi mineral elementlar gruppasiga kiradi. chunki uglerod, vodorod va kislorod o’simlikka co2, o2 va h2o holida qabul qilinadi. o’simliklar suv va barcha mineral elementlarni ildiz orqali tuproqdan qabul qiladilar. mineral moddalar tuproq eritmasida, chirindida, organik va anorganik birikmalar tarkibida va tuproq kolloidlariga adsorbsiyalangan holatda uchraydi. ionlarning o’zlashtirilishi faqat o’simliklarga bog’liq bo’lmay, balki shu ionning tuproqdagi konsentrasiyasiga, uning tuproqdagi siljishiga va tuproq reaksiyalariga bog’liq. o’simliklar tanasidagi elementlarning 95% ni to’rtta element: uglerod, vodorod, kislorod va azot tashkil etadi. bu elementlar organogenlar ham deyiladi. chunki ular o’simlik tanasidagi organik moddalarning (oqsillar, yog’lar, uglevodlar) asosini tashkil etadi. qolgan barcha elementlar- 5% ni tashkil etadi va ular o’simlik kuli tarkibiga kiradi. ya’ni o’simliklar kuydirilganda ma’lum miqdorda kul holida qoldiq qoladi. bu mineral elementlardan iborat. uning miqdori o’simlik turiga va organlariga bog’liq. masalan, o’tchil o’simliklarda, …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’simliklarning ildiz orqali oziqlanishi"

o’simliklarning ildiz orqali oziqlanishi. azotning fiziologik ahamiyati reja: 1. o’simliklarning ildiz orqali oziqlanishi haqidagi ta’limotning rivojlanishi. 2. mineral elementlarning miqdori o’simliklar tanasidagi miqdori. 3. tabiatda azot manbalari. o’zlashtiriladigan azot. 4. o’simliklar tanasida azotning fiziologik ahamiyati. tayanch so’zlar: mineral elementlar, tuproq unumdorligi, muhim oziq elementlar, oziqlanish tarixi, suv nazariyasi, gumus nazariyasi, mineral oziqlanish nazariyasi, zaruriy elementlar, kul tarkibi, makroelementlar, mikroelementlar, ultramikroelementlar, azot, turg’un azot, faol azot, nitratlar, ammoniylar, ionlar, aminokislotalar, oqsillar, fermentlar. o’simliklarning oziqlanishi ikki shakldan iborat bo’lib, havodan va tuproqdan oziqlanish jarayonlarini o’z ichiga ...

This file contains 11 pages in DOC format (52.5 KB). To download "o’simliklarning ildiz orqali oziqlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’simliklarning ildiz orqali oz… DOC 11 pages Free download Telegram