xujayra yadrosi

DOC 63.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425976241_60213.doc xujayra yadrosi reja: 1. yadroning tuzilishi va faoliyati. 2. yadro qobig‘i (kariolema). 3. yadrocha. 4. xromatin. 5. xromosomaning nozik tuzilishi va uning shakllanishi. yadro hujayralarning eng muhim tarkibiy qismlaridan bo‘lib, u eukariot organizmlar hujayralarning hammasida uchraydi. faqat ayrim yuksak darajada tuzilgan hujayralardagina (sut emizuvchilarning eritrositlarida) yadro bo‘lmasligi mumkin. xujayra yadrosini robert broun 1831 yilda aniqlagan. yadro (yunonocha-karyop; lotincha-pusleus) terminini 1833 yilda broun tarafidan fanga kiritilgan bo‘lib, u o‘simlik hujayralaridagi sharsimon doimiy tuzilmalarni shu nom bilan atagan. yadro sitoplazma bilan doimiy o‘zaro munosabotda bo‘lib, u bilan birga hayotiy jarayonlarda ishtirok etadi. yadrosiz hujayralarning asosiy hayotiy faoliyati to‘xtaydi. yadrodan mahrum bo‘lgan amyoba oziqlanishi mumkin, ammo uni hazm qilolmay tezda nobud bo‘ladi. yadrosiz hujayralarning bo‘linishi to‘xtaydi. masalan, bir hujayrali suv o‘ti-asetabulyariya ko‘ndalang kesilganda, yadrosiz soyabon qismi halok bo‘ladi. yadro juda murakkab faoliyatlarni bajaradi; yadro xujayraning eng zarur qismi bo‘lib, barcha hayotiy jarayonlarni boshqaradi; yadro irsiy belgilarning nasldan naslga berilishida va hujayrada oqsil …

ralarda yadro uzun ellipssimon, yassi hujayrada esa duksimon bo‘ladi. noto‘g‘ri shakldagi yadrolarga ba’zi bir leykositlarning yadrosi misol bo‘ladi. yadro hujayrada asosan bitta (bir yadroli hujayrada) yoki ikkita (ikki yadroli hujayrada) bo‘ladi. masalan, infuzoriya tufelkasida ikkita yadro, ya’ni katta yadro (makronukleus) va kichik yadro (mikronukleus) bo‘ladi. ko‘p yadroli hujayralar yoki simplastlar ham mavjuddir. masalan, karnaychi degan infuzoriyaning yadrosi tasbehsimon, qizil kumikdagi hujayralarda uzuksimon, leykositlarda kolbasimon sigmentlangan bo‘ladi. yadroning o‘lchami, kattaligi turlicha bo‘lib, 4 mkm dan (spermatozoid) 40 mkm gacha (tuxum hujayra) bo‘ladi. yadro o‘lchami sitoplazma o‘lchamiga ko‘pincha to‘g‘ri proporsional bo‘ladi. yadro va sitoplazmaning xajm nisbati yadro-plazma nisbati deb ataladi. yadroning hujayrada joylashishi har xil bo‘lib, xujayraning faoliyati va shakliga bog‘liq bo‘ladi. differsiallashmagan hujayralarda yadro geometrik markazda joylashadi. hayvon va odamlarning bez hujayralarida yadro hujayralarning bazal qismida joylashib, apikal qismi sekret bilan band bo‘ladi. yadro quyidagi asosiy strukturaviy komponentlardan iborat: 1-yadro qobig‘i; 2-xromatin strukturalari; 3-bir yoki necha yadrocha; 4-karioplazma (yadro shirasi) (7-rasm). …

yra yashayotgan muxit xarorati, ya’ni haroratning ko‘tarilishi hujayra membranasi o‘tkazuvchanligini oshirib yuboradi. xaroratning pasayib ketishi esa metabolistik jarayonlarning susayishiga, uzilishiga, hujayra ichki suyuqligining kristallanishi hamda membranalar uzilishiga olib keladi. xujayrada osmotik bosimning o‘zgarishi, unda chala parchalangan organik moddala va ionlar to‘planishining natijasidir. buning oqibatida hujayra bilan uning atrofidagi muhit o‘rtasidagi osmotik gradiyent nisbati buziladi va suyuqlik hujayraga ko‘p kirib, hujayra bo‘kib shishadi va plazmolemma yoriladi. xujayra ichidagi osmotik bosimning pasayishi natijasida esa hujayra suvsizlanib, burishib qoladi (piknoz) va nihoyat halok bo‘ladi: ionlovchi radiosiya ta’sirida erkin radikallar paydo bo‘lib, ularda o‘ta oksidlanih jarayonlari kuchayadi, bundan hosil bo‘lgan mahsulotlar esa membranalarni shikastlab, fermentlarni denaturasiyaga uchratadi. 2. kimyoviy omillar. ularga asosan turli ekzogen omillar, ya’ni organik va anorganik kislotalar, asoslar, og‘ir metall tuzlari va buzilgan metabolizm mahsulotlari (endogen omillar) va boshqalar kiradi. ularning patologik mexanizmi o‘ziga hos bo‘lib, ya’ni kimyoviy tuzilishi bilan belgilanadi, masalan, dori moddalarni noto‘g‘ri ishlatish ham xujayraning kimyoviy shikastlanishiga olib …

ishi, biokimyoviy o‘zgarishlardan iboratdir. biokimyoviy ba’zi buzilishlar yuzaga kelgan bo‘lsada, hujayra faoliyati o‘zgargan yoki funksional jihatdan to‘liq meyor atrofida bo‘lishi mumkin. ko‘pincha hujayrada funksional rezerv imkoniyat mavjudligi tufayli katta shikastlar ta’sirida ham uning faoliyati keskin o‘zgarmasligi mumkin. xujayrada patologik jarayonning umumiy mexanizmlari asosan quyidagilardan iborat. 1. xujayralarning o‘zida hosil bo‘luvchi energiya bilan ta’minlanish jarayonlarining o‘zgarishlari, ularning shikastlanishi-alterasiya mexanizmida yetakchi rolni o‘ynaydi. energiya bilan ta’minlanish jarayoni hujayrada atf sintezi, uni tashish yoki sarflash bosqichlarda buzilishi mumkin. energiya bilan ta’minlanish jarayonining buzilishi o‘z navbatida hujayra membrana apparatining buzilishiga, fermentlar sistemasi, ionlar nisbati hamda boshqaruv mexanizmlarining o‘zgarishiga sabab bo‘ladi. 2. membrana va fermentlar shikastlanishi esa hujayra faoliyati tiklanish mumkin bo‘lib turgan o‘zgarishlarda uni tiklanmaydigan holatga o‘tishiga sabab bo‘ladi. 3. transmembran jarayonlaring ro‘y berishi ionlarning hujayra ichidagi va tashqarisidagi nisbatlarning o‘zgarishi, hujayra energiya bilan ta’minlanishi, membranalar shikastlanishi va fermentlarining faoliyatiga bog‘liqdir. bu jarayonlar membranalarning o‘tkazuvchanligi, qo‘zg‘alishi, elektromexanik hodisalarida ishtirok etadigan kaliy, natriy, kalsiy, magniy, …

at davrida hujayralar yolg‘onoyoq (psevdopodiya) hosil qilib, shu yolg‘onoyoqlarga hujayra tanasining borliq tuzilmalari quyiladi. natijada hujayra yolg‘onoyoq uzinligi bo‘yicha harakat qiladi. kiprikchalar va xivchinlar yordamida harakat qilish hayvon va o‘simlik hujayralarida kuzatiladi. nafas yo‘llaridagi kiprikchalar harakati natijasida bu yo‘llarga tushgan yot moddalar tashqariga chiqarib yuboriladi. bachadon naylaridagi kiprikli epiteliy tuxum xujayraning harakatini ta’minlaydi. kiprikchalar kelishib harakat qiladi, ya’ni bir kiprikchadan so‘ng keyingisi qisqarib, yalpisiga to‘lqinsimon harakatni yuzaga keltiradi. xivchinlar yordamida erkak jinsiy hujayralari-spermatozoidlar harakat qiladi. evolyusion taraqqiyot davomida harakatning eng oliy formasi-mushak harakati shakllanadi. bu harakatni silliq mushak harakati shakllanadi. bu harakatni silliq mushak hujayralari va ko‘ndalang-targ‘il mushak tolalari bajaradi. bunday harakat maxsus oqsillar-aktin va miozininng o‘zaro ta’siri natijasida yuzaga keladi. xujayraning o‘sishi. har bir tirik mavjudot ma’lum o‘lchamlarga ega. bu o‘lchamlarga organizm hujayralarining ko‘payishi va o‘sishi orqali erishiladi. odam tanasining hamma hujayralari o‘sish qobiliyatiga ega. ammo bizning a’zolarimizdagi ko‘pchilik hujayralar o‘zining o‘rtacha o‘lchamlarini saqlab qoladi, a’zo aktivligining keskin oshishi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xujayra yadrosi"

1425976241_60213.doc xujayra yadrosi reja: 1. yadroning tuzilishi va faoliyati. 2. yadro qobig‘i (kariolema). 3. yadrocha. 4. xromatin. 5. xromosomaning nozik tuzilishi va uning shakllanishi. yadro hujayralarning eng muhim tarkibiy qismlaridan bo‘lib, u eukariot organizmlar hujayralarning hammasida uchraydi. faqat ayrim yuksak darajada tuzilgan hujayralardagina (sut emizuvchilarning eritrositlarida) yadro bo‘lmasligi mumkin. xujayra yadrosini robert broun 1831 yilda aniqlagan. yadro (yunonocha-karyop; lotincha-pusleus) terminini 1833 yilda broun tarafidan fanga kiritilgan bo‘lib, u o‘simlik hujayralaridagi sharsimon doimiy tuzilmalarni shu nom bilan atagan. yadro sitoplazma bilan doimiy o‘zaro munosabotda bo‘lib, u bilan birga hayotiy jarayonlarda ishtirok etadi. yadrosiz hujayralarning as...

DOC format, 63.5 KB. To download "xujayra yadrosi", click the Telegram button on the left.

Tags: xujayra yadrosi DOC Free download Telegram