qirqbo‘g‘imlilar — equisetineae bo‘limi

DOC 1,2 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1425978553_60223.doc qirqbo‘g‘imlilar — equisetineae bo‘limi reja: 1. qirqbo‘g‘imlarning tuzilishidagi o‘ziga xos xususiyatlar. 2. qirqbo‘g‘imlarning qadimiy va hozirgi vaqtda tarqalgan vakillarining o‘zaro o‘xshashligi va farqli belgilari. 3. dala qirqbo‘g‘imining tuzilishi, ko‘payishi va ahamiyati. tayanch ibora va atamalar: sinangiy, diktiosteliya, sorus, induziy, platsenta, halqa, og‘izcha, gametofit, oyoqcha, kamgak, geterofilliya, prostoteliya, solenosteliya, apogamiya, aposporiya, partenogenezis, sporokarpiy. qirqbo‘g‘imlilar sinfi — equisetineae equisetineae sinfining vakillari poyasining “bo‘g‘imli” bo‘lishi, ya’ni bo‘g‘im va bo‘g‘im oraliqlariga bo‘lingan bo‘lishi bilan xarakterlanadi. bo‘g‘imlarda, odatda, juda reduktsiyalangan va ko‘pincha bir-biri bilan qo‘shilib, naysimon qinlar hosil qiladigan barglar halqa shaklida joylashadi. shox halqalari ham bo‘g‘imlarda bo‘ladi. yer usti novdalarining uchida sporali boshoqchalar yuzaga keladi, ular halqa bo‘lib joylashgan qalqonchalar yoki sporofillardan iborat. gametofitlari mayda yashil plastinkaga o‘xshab ko‘rinadi va ko‘pincha bir jinsli bo‘ladi. spermatozoidlarida bir tutam xivchinlar bor. equisetineae sinfiga: 1) hozirgi equisetaceae va 2) qurib bitgan calamariaceae oilalari kiradi. qirqbo‘g‘imlar oilasi — equisetaceae bu oilaga birgina qirqbo‘g‘im (equisetum) avlodi kiradi. uning …

bo‘ladi, bu barglar yuqoriga qarab o‘sadi va tepadagi bo‘g‘im orasining pastki qismini o‘rab oladi. poyaning pastki qismi yerda o‘sib, ildizpoyaga aylanadi. ildizpoya ham, yer ustidagi novda singari bo‘g‘imlarga bo‘lingan bo‘ladi. ildizpoyaning bo‘g‘imlaridan bir talay mayda ildizlar chiqadi. poya bilan ildizpoyaning uchlarida o‘sish nuqtasi bo‘ladi, o‘sish nuqtasi bir-biriga zich taqalib turadigan qinlar bilan qoplangan. sporali boshoqchalar novdalarning uchlarida paydo bo‘ladi. bo‘g‘imlarning ichi to‘qimalar bilan to‘lgan. bo‘g‘im oraliqlari esa bo‘sh bo‘ladi va kavagi keng bo‘lib, bir bo‘g‘imdan ikkinchi bo‘g‘imgacha boradi. bo‘g‘im oraligining yuzi notekis; undan uzunasiga ketgan och rangli qirralar o‘tadi, ularning orasida birmuncha to‘q rangli chuqurchalar bo‘ladi. chuqurchalar tagidagi asosiy parenximadan (poya asosan shu parenximadan iborat) serbar havo yo‘llari o‘tadi. qirralar tagida esa, kichik suv kanalchalari bog‘lamlari bo‘ladi. suv kanalchalari bog‘lamlari kollateral tipda tuzilgan bo‘lib, bo‘g‘im oralig‘ining boshidan-oyog‘igacha bir-biriga parallel holatda boradi; bo‘g‘imda ular shoxlanadi va tarmoqlari bir-biri bilan yana qo‘shilib, keyingi bo‘g‘im oralng‘iga o‘tadi. qirqbo‘g‘imning xarakterli xususiyatn shuki, epidermisning devorchalariga …

lariga zich taqalib turadi. sporalar pishib, yetilishga kelganda o‘zak cho‘zilib, halqalar bir-biridan ajraladi va orasi tirqish bo‘lib qoladi, sporalarga shu tirqishlardan sochilishga yo‘l ochiladi. spora sharsimon to‘q yashil hujayradan iborat bo‘lib, ancha qalin parda bilan qoplangan va spiralsimoi ikkita burama lenta yoki elatera bilan o‘ralgan. elateralar gigroskopik bo‘lib, quriganida yoziladi va havo nam tortganida yana buraladi. elateralarning roli shundan iboratki, o‘shalar borligidan spora xamisha bir-biriga ilashib, yancha yirik va yumshoq tugunchalar xosil qiladi. shunga ko‘ra, sporalar shamolda osonroq tarqaladi va unib chiqar ekan, hamisha bir talay gametofitlar paydo bo‘ladi va otalanishni osonlashtiradi (qirqbo‘g‘im gametofiti ko‘pincha bir jinsli bo‘ladi) nam yerga tushgan sporalardan gametofitlar o‘sib chiqadi. qirqbo‘g‘imning sporalari sirtdan bir-biridan farq qilmasa ham; ichki tuzilishi boshqacha bo‘ladi, shunga ko‘ra bir xil sporalar otalik gametofit xosil qilsa, ikkinchi xil sporalar onalik gametofiti xosil qiladi. biroq, bu doim saqlanib qoladigan tafovut emas, tashqi sharoit ta’siri bilan otalik gametofitlarida arxegoniylar, onalik gametofitlarida esa anteridiylar …

i. arxegoniylar tipik tuzilishda bo‘ladi va qorin qismi bilan gametofit to‘qimasiga botib turadi. arxegoniyning otalangan tuxum hujayrasidan yangi qirqbo‘g‘im o‘simligi, ya’ni sporofit yoki jinssiz nasl o‘sib chiqadi. qirqbo‘g‘imlarning hammasi o‘t o‘simliklaridir. qirqbo‘g‘imlar ichida eng kattasi janubiy amerika qirqbo‘g‘imi — e. giganteum bo‘lib, bo‘yi 12 m ga borgani holda, eni atigi 0,5-2 sm keladi. (e. giganteum chirmashib o‘suvchi o‘simlikdir). qirqbo‘g‘imlarning bo‘yi, odatda, 0,5-1 m bo‘ladi. ularning hammasida gorizontal ravishda o‘sib, juda shoxlanadigan va ko‘pincha ancha yerni egallaydigan ildizpoya bor; ko‘pgina qirqbo‘g‘imlar (e. arvense, e. heleocharis va boshqalar) ildizpoyasi yordamida vegetativ yo‘l bilan ko‘payadi. ba’zi turlarining ildizpoyalarida (e. arvense, e. maximum) alohida tuganaklar hosil bo‘ladi, bu tuganaklar ham vegetativ yo‘l bilai ko‘payishga xizmat qiladi. ildizpoyalarining uchi qayrilib, yer betiga chiqadi va yer usti novdalarini hosil qiladi. ba’zi qirqbo‘g‘imlarda vegetativ novdalar bilan spora beruvchi novdalar bir-biridan farq qilmaydi; ba’zilarida esa bu novdalar bir-biridan keskin farq qiladi (dimorfizm). masalan, ye. arvensening erta bahorda hosil …

hoxlangan uzun poya bor edi. kalamitlar tanasi to‘g‘ri navbat bilan gallanadigan bo‘g‘im va bo‘g‘im oraliqlariga bo‘lingan bo‘lib, yuzi qirrali bo‘lgan. bo‘g‘imlari ikki xil shoxlar: kam sonli yirik-yirik yo‘g‘on shoxlar va bir talay mayda shoxlar chiqargan. shu mayda shoxlarining bo‘g‘imlarida halqa bo‘lib joylashgan mayda-mayda barglar bo‘lgan. asosiy poyaning bo‘g‘imlaridan ham juda reduktsiyalangan barglar chiqqan. bo‘g‘im oraliqlari, xuddi qirqbo‘g‘imlardagiga o‘xshash, ichi kovak, bo‘g‘imlari esa to‘qimalar bilan to‘lgan edi. kalamitlar anatomik tuzilishi jihatidan qirqbo‘g‘imlarga uxshardi-yu, lekin kambiy halqasi yordamida ikkilamchi tartibda qalinlasha olar edi. kalamitlar maxsus sporali boshoqchalarida hosil bo‘ladigan sporalari yordamida ko‘payardi. sporali boshoqchalari to‘rt tipda bo‘lgan: 1. calamostachyslar — o‘rtasidan o‘q o‘tgan uzun boshoqchalar edi. o‘qda pushtsiz tangachalar halqalari bilan navbatlashadigan sporofillar halqalari turardi. ba’zi calamostachyslarda sporalar bir xil bo‘lsa, ba’zilarida mikro- va makrosporalar bo‘lar edi. 2. paloestachya — boshoqchasining markazidan o‘tgan o‘qida mevasiz barglar joylashgan; barglarning yuqorirog‘ida sporofillar bo‘lgan, ular barg bilan o‘q orasidagi burchakka birikkan. 3. archeocalamites — hozirgi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qirqbo‘g‘imlilar — equisetineae bo‘limi"

1425978553_60223.doc qirqbo‘g‘imlilar — equisetineae bo‘limi reja: 1. qirqbo‘g‘imlarning tuzilishidagi o‘ziga xos xususiyatlar. 2. qirqbo‘g‘imlarning qadimiy va hozirgi vaqtda tarqalgan vakillarining o‘zaro o‘xshashligi va farqli belgilari. 3. dala qirqbo‘g‘imining tuzilishi, ko‘payishi va ahamiyati. tayanch ibora va atamalar: sinangiy, diktiosteliya, sorus, induziy, platsenta, halqa, og‘izcha, gametofit, oyoqcha, kamgak, geterofilliya, prostoteliya, solenosteliya, apogamiya, aposporiya, partenogenezis, sporokarpiy. qirqbo‘g‘imlilar sinfi — equisetineae equisetineae sinfining vakillari poyasining “bo‘g‘imli” bo‘lishi, ya’ni bo‘g‘im va bo‘g‘im oraliqlariga bo‘lingan bo‘lishi bilan xarakterlanadi. bo‘g‘imlarda, odatda, juda reduktsiyalangan va ko‘pincha bir-biri bilan qo‘shilib, naysimon qin...

Формат DOC, 1,2 МБ. Чтобы скачать "qirqbo‘g‘imlilar — equisetineae bo‘limi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qirqbo‘g‘imlilar — equisetineae… DOC Бесплатная загрузка Telegram