qirqbo‘g‘imtoifalar (equisetophyta) o‘simliklar bo‘limi.

DOCX 7 pages 777.8 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 777.8 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

3-amaliy mashg‘ulot mavzu: qirqbo‘g‘imtoifalar (equisetophyta) o‘simliklar bo‘limi. dala qirqbo‘g‘imining tuzilishi. (2 soat). kerakli materiallar: dala qirqbo‘g‘imi (equisetum arvense) yoki o‘tloq qirqbo‘g‘inining (ye.rratenses) tirik va gerbariy namunalari. ularning spirtda saqlangan yoki quritilgan spora saqlovchi boshoqchalari, shuningdek sporali boshoqchaning bo‘yiga kesigidan tayyorlangan doimiy mikropreparatlar. umumiy tushuncha: qirqbo‘g‘imlar sporofitining o‘ziga xos belgilari poya yon novdalarining mutovka holida joylashganligidir. barglari ham mutovka holda joylashgan bo‘lib, bo‘g‘in va bo‘g‘in oraliqlari aniq seziladi. barglari mayda (mikrofilliya) reduksiyalangan, bitta o‘rta tomirchaga ega. sporangiyalari esa sporofillarida joylashgan bo‘lib, boshoqchalarga to‘plangan. devon va palezoy eralarida bu bo‘limning ko‘pgina vakillari daraxtsimon bo‘lib, keng tarqalgan. hozirgi kunda bu bo‘limning faqatgina bitta qirqbo‘g‘insimonlar sinfi, bu sinf esa faqatgina bitta qirqbo‘g‘inlar (equisetum) turkumiga ega. bu turkum 30 ortiq turga ega bo‘lib hammasi o‘tsimon o‘simliklardir. topshiriqlar: 1. turkumning bir turini to‘liq ifodalash (morfo-biologik va sistematik belgilar) 2. spora saqlovchi boshoqchaning (poyaning) tuzilishini o‘rganib chiqib, chizib olish va ularni belgilash. 3. mikroskop ostida dala qirqbo‘g‘imi …

2 / 7

nomlanadi. ular vegetatsiya davomida fotositez natijasida ildiz poyaga zapas oziq moddalar to‘playdi. sporali novda qo‘ng‘ir tusda bo‘lib, xlorofilsiz shoxlanmagan, bo‘yi 15-30 sm. bo‘g‘imlar shakli o‘zgargan barg qinlari bilan qoplangan. poyaning uchki qismi spora hosil qiluvchi boshoqcha bilan tugallanadi. vegetativ (yozgi, steril) navdalar esa, yashil, shoxlangan, qini silindrsimon, tishchalari esa lanset-bigizsimon. mikroskop yordamida spirtda fiksirlangan yoki tirik sporali boshoqcha kuzatiladi. boshoqchaning yuqori qismi uchli. spora saqlovchi boshoqcha - o‘q va unga maxsus oyoqcha vositasida tutashgan 6 qirrali qalqonchaga, uning pastki qirrasiga joylashgan, qopchasimon sporangiyalarga ega. sporangiyalarda ko‘p sondagi sporalar yetiladi. sporalar tuzilishini o‘rganishda maxsus tayyorlangan preparatlardan foydalaniladi. buning uchun quritilgan boshoqcha buyum oynasi ustiga qoqiladi (silkitiladi). buyum oynasi ustiga tushgan ozgina bir xildagi sporalarga qoplagich oyna yopilmay (suv ham tomizilmaydi) mikroskop ostida kuzatiladi. sporaderma ularda 3 qavatdan iborat bo‘lib, ya’ni ekzina va intinadan boshqa, yana tashqi qavat perina bo‘lib, undan sporalarning yetilish davrida ikkita spiral lenta - elateralar shakllanadi. agar sporalarni …

3 / 7

mashg‘ulot mavzu: qirqquloqtoifa (rolypodiophyta) o‘simliklar bo‘limi. suzuvchi salviniya va o‘rmon erkak qirqqulog‘ining tuzilish (2 soat) kerakli materiallar: 1. erkak qirqquloq (dryopteris filix-mas) tirik yoki gerbariy namunalari, rivojlanish sikli tasvirlangan chizma. 2. suzuvchi salviniya (salvinia natans) gerbariysi va shuningdek soridiyali vayya kesigidan tayyorlangan doimiy mikropreparatlar. umumiy tushuncha: bu bo‘limning o‘ziga xos xususiyatlari barglarining yirik (megafilliya) ligi ildiz sistemasining yaxshi shakllanganligi va spora saqlovchi boshoqchalarning bo‘lmasligidir. o‘zbekiston hududida qirqquloqlarning faqatgina o‘tsimon vakillarigina uchraydi. bo‘lim 10000 dan ortiq turga ega bo‘lib uchta sinfga bo‘linadi: 1. ujovniksimonlar 2. marattiyasimonlar 3. polipodiyasimonlar yoki haqiqiy paporotniklar. polipodiyasimonlar yoki haqiqiy paporotniklar sinf ikkita qabilaga bo‘linadi: 1) polipodiyanamolar 2) salviniyanamolar hozirgi kundagi mavjud bo‘lgan ko‘pchilik qirqquloqlar sporangiyasi yupqa qobiqqa ega bo‘lib, halqa shaklida yoriladi. sporangiyada asosan 64 ta spora yetiladi. ba’zi bir sinf vakillarida bir xildagi sporalar hosil bo‘lsa (erkak qirqquloq), ba’zi vakillarida esa har xil sporalar (katta-kichik) hosil bo‘ladi, (suv qirqquloqlari). ko‘pchilik vakillarining poyasi qisqa bo‘lib, bargi …

4 / 7

chida o‘sadi. har xil spora hosil qiluvchi vakillarida gametofitlarning reduksiyalanishi kuzatiladi. masalan, erkak gametofitning vegetativ qismi faqat ikkitagina xujayraga ega. urg‘ochi gametofit esa shunchalik kichkinaki, uning bir qismi megaspora qabig‘ida qoladi. boshlang‘ich o‘sish davrida sporofit-yashil urg‘ochi gametofit hisobiga oziqlanadi (salvinia, marsilla va boshqalar). topshiriqlar: 1. keng tarqalgan turlar gerbariysi va tirik qirqquloq na’munalari bilan tanishish va ular morfologik belgilarini taqqoslash. 2. bir turni to‘liq tekshirish (zuhra sochi yoki erkak qirqquloq), izoh berish va chizib olish. 3. mikroskop ostida soruslar ko‘ndalang kesigini ko‘rish va barg sorus qismlarini chizib ifodalash. 4. bir xildagi va har xil spora hosil qiluvchi qirqquloqlar hayotiy taraqqiyotini sxematik ko‘rsatish . ish tartibi: namuna taraqasida erkak qirqquloq (dryopteris filix-mas) tuzilishi bilan tanishamiz. buning uchun spora hosil qilish davrida yig‘ilgan gerbariydan foydalaniladi va o‘simlikning hayotiy shakli, ildizpoyaning joylashishi, shakli, bargning morfologik tuzilishi; (soruslarning joylashishi, shakli, induziy (qoplagich pardaning) bor yo‘qligi kabilar aniqlanadi. erkak qirqquloq sporofiti ko‘p yillik, o‘t o‘simligi …

5 / 7

emetofit). u ikki jinsli bo‘lib, yashil, 4 mm kattalikda yuraksimon plastinka shaklida bo‘lib, o‘yiqchalar atrofida arxegoniylar va rizoidlarga ega bo‘lgan qismida esa-yumaloq shakldagi anteridiylar hosil bo‘ladi. har xil sporali qirqquloqlar tuzilishini suzuvchi salviniya (salvinia natans) misolida mustaqil o‘rganib, taraqqiyot siklini chizing. vazifa: o‘tilgan mavzu yuzasidan savol-javob o‘tkaziladi. mustahkamlash uchun savollar: 1. qirqquloqtoifa o‘simliklar bo‘limi vakillari boshqa zamonaviy yuksak sporali o‘simliklardan nima bilan farqlanadi? 2. evolyusiya davomida vujudga kelgan qanday moslanishlar mavjud? 3. erkak qirqquloqning gametofiti qanday tuzilishga ega? 4. har xil sporali qirqquloqlarning sporofit va gametofit tuzilishidagi o‘ziga xos bo‘lgan belgilar nimada? image1.png image2.png

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qirqbo‘g‘imtoifalar (equisetophyta) o‘simliklar bo‘limi."

3-amaliy mashg‘ulot mavzu: qirqbo‘g‘imtoifalar (equisetophyta) o‘simliklar bo‘limi. dala qirqbo‘g‘imining tuzilishi. (2 soat). kerakli materiallar: dala qirqbo‘g‘imi (equisetum arvense) yoki o‘tloq qirqbo‘g‘inining (ye.rratenses) tirik va gerbariy namunalari. ularning spirtda saqlangan yoki quritilgan spora saqlovchi boshoqchalari, shuningdek sporali boshoqchaning bo‘yiga kesigidan tayyorlangan doimiy mikropreparatlar. umumiy tushuncha: qirqbo‘g‘imlar sporofitining o‘ziga xos belgilari poya yon novdalarining mutovka holida joylashganligidir. barglari ham mutovka holda joylashgan bo‘lib, bo‘g‘in va bo‘g‘in oraliqlari aniq seziladi. barglari mayda (mikrofilliya) reduksiyalangan, bitta o‘rta tomirchaga ega. sporangiyalari esa sporofillarida joylashgan bo‘lib, boshoqchalarga to‘plangan. devon ...

This file contains 7 pages in DOCX format (777.8 KB). To download "qirqbo‘g‘imtoifalar (equisetophyta) o‘simliklar bo‘limi.", click the Telegram button on the left.

Tags: qirqbo‘g‘imtoifalar (equisetoph… DOCX 7 pages Free download Telegram