yuksak o’simliklarning hayot sikli

DOC 54.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425985670_60282.doc yuksak o’simliklarning hayot sikli reja: 1. embrional bosqich. 2. yuvenil bosqich. 3. voyaga yetish va ko’payish bosqichi. 4. qarilik bosqichi. 5. n.p.krenkening «o’simliklarning ontogenezida siklik qarish va yosharish nazariyasi». tayanch so’zlar: embrional, yuvenil, reproduktiv, qarilik, ekzina, intina, endosperm, ontogenez, monokarp, polikarp, fotoperiodizm, florigen, efemer, ajratkich qavat, fotosintez, novda, o’sish nuqtasi, sintez, neytral. oliy o’simliklarning hayot siklini to’rt bosqichga bo’lish mumkin: 1)embrional, 2) yuvenil (yoshlik), 3) reproduktiv (voyaga yetish va ko’payish), 4) qarilik (yoqi tabiiy ulim). embrional bosqich. ontogenezning embrional bosqichi zigotadan boshlab to urug’ning pishishigacha bo’lgan davrda murtakning rivojlanish jarayonlarini o’z ichiga oladi. barcha yopiq urug’li o’simliklarda urug’lanish jarayoni oldidan changlanish jarayoni bo’ladi. ya’ni changlar onalik tumshuqchasiga tushadi va tumshuqchadan ajralib chiqqan tomchi eritmada burtgan changning o’sishi boshlanadi. bu vaqtda changning sirtki po’sti (ekzina) yoriladi. ichki po’sti (intina) esa uzun naychaga aylanib pastga qarab cho’ziladi va ustuncha boylab tugunchaga borib yotadi. chang naychasi urug’ kurtakchasi yoki murtak xaltachasiga yetgach …

ogormonlar endosperm va boshqa to’qimalardan oqib kela boshlaydi, keyinchalik ular o’zlari fitogormonlarni sintezlaydi va hatto auksinlarni atrofga ham chiqaradi. pishgan urug’larda esa bu jarayon to’xtaydi. yuvenil bosqich. bu o’simliklarning yoshlik bosqichi hisoblanadi. urug’larning unishidan boshlab to o’simliklarda reproduktiv organlarni hosil qilish qobiliyatining paydo bo’lishigacha davom etadi. yuvenil bosqichida o’simliklarning vegetativ organlari (poya, novdalar, ildiz tizimi va barglar) to’la shakllanadi. o’simliklar asosan vegetativ massa to’plash bilan xarakterlanadi. bu bosqichda o’simliklarda jinsiy ko’payish qobiliyati bo’lmaydi. yuvenil davrining davomi o’simlik turlariga bog’liq. bu odatda bir necha xaftadan (bir yillik o’simliklar) to unlab yillargacha (daraxtlar) davom etishi mumkin. bu davrda o’simliklarning ildiz hosil qilish qobiliyati kuchli bo’ladi va undan bog’dorchilikda foydalaniladi. chunki qalamchalarda auksinlarning miqdori ko’p bo’ladi. bu davrning oxiriga kelib, o’simliklarda reproduktiv organlar hosil qilish qobiliyati vujudga keladi. voyaga yetish va ko’payish bosqichi. bu bosqichda o’simliklar eng hayotiy darajada bo’lib, shonalar, gullar, urug’lar va mevalar hosil qilish qobiliyatiga ega bo’ladi. o’simliklar rivojlanish xususiyatlari …

ayrim o’simliklar yarovizasiyasiz gullaydi. boshqalarning gullash vaqti past harorat ta’sir etganda ancha tezlashadi. o’simliklar fotoperiodik ta’sirni asosan barglari orqali qabul qiladi. chunki barglarda fitogormonlar uchraydi va ular to’lqin uzunligi 660 nm va 730 nm bo’lgan qizil nurlarni o’zlashtiradi. shunday qilib, o’simliklardagi fotoperiodik xususiyatlar asosan barglari orqali sodir bo’lishi aniqlangandan so’ng olimlar ularning sabablarini aniqlay boshladilar. 1937 yilda m.x.chaylaxyan «o’simliklar rivojlanishining gormonal nazariyasi»ni taklif etdi. bu nazariyada qulay fotoperiodizmda, o’simliklarning barglarida gullash gormoni-florigen hosil bo’ladi va u gullashga o’tishni ta’minlaydi deb tushuntiriladi. keyinchalik uzun kunlik o’simliklarga gibbrellin eritmasi purkalganda ularning gullashi ancha tezlashgani aniqlandi (a.lang, 1956). 1958 yilda m.x.chaylaxyan florigen biokomponentlardan iborat degan gipotezasini ilgari surdi. bu gipoteza boyicha gullash gormonlari gibberellin va antezinlardan iborat deb tushuntiriladi. keyinchalik n.x.chaylaxyan (1978) bu gipotezani tajriba orqali isbotlaydi. o’simliklarning gullash jarayoni boshlanishi uchun barglarda ma’lum miqdorda gibberellinlar va antezinlarning to’planishi shart ekanligini ko’rsatdi. uzun kunlik o’simliklarning bargida ko’p antezinlar bo’lib, gibberellinlar oz bo’ladi, shuning …

chaylaxyan o’z xodimlari bilan o’tkazgan tajribalarida bu tushunchani tasdiqladi. umuman, o’simliklarning ildiz tizimi sitokininlarni sintez qilib, o’simliklarning urg’ochilik xususiyatlarini boshqaradi. barglari esa gibberellinlarni sintez qilib, erkaklik xususiyatlarini jadallashtiradi. tashqi sharoit omillarining ta’siri natijasida esa garmonlar sintezi va ularning bir-biriga bo’lgan nisbatlari o’zgarishi mumkin. natijada bu o’zgarishlar o’simliklarning jinsiy o’zgarishlariga sababchi bo’ladi. gullarning urug’lanishi, ularda urug’ va mevalarning yetilish jarayonlari embrional bosqichda ko’rsatilgan. qarilik bosqichi. o’simliklar bu bosqichda urug’ va meva hosil qilishdan to’xtaydi. ularning hayotiylik darajasi to’xtovsiz pasaya boradi va tabiiy ulim bilan yakunlanadi. o’simliklarning hayotiylik davomi ularning turlariga bog’liq. masalan, efemer o’simliklar 2-4 hafta, tok –80-100 yil, qarag’aylar 500 yil, eman (dub) 1500 yil va chinorlar 1000-2000 yil, sekvoyalar 5000 yil va yashaydi. qarish va o’lish o’simliklar ontogenezining oxirgi bosqichi bo’lib, u ayrim organlarga – barglar, novdalar, mevalar va boshqa qismlariga ham taalluqlidir. qarish bir necha xil bo’ladi. ko’pincha bir yillik o’simliklar birdaniga o’ladi. ko’p yillik o’tlarning har yili …

iydi va oxirida o’ladi. o’simlikning butun rivojlanish jarayoni qarish jarayonidan iborat bo’lib, siklik xarakterga ega. chunki qarish qarama-qarshi yosharish jarayoni bilan doim bo’linib turadi. yosharish yosh organlarning yangidan hosil bo’lish va rivojlanishidir. ya’ni yangi hujayralar, to’qimalar, organlar (poya, barglar, ildizlar) hosil bo’lib turadi. ammo, bu organizmning oldingi holatiga to’la qaytishi emasdir. o’simlikning mustaqil rivojlanishi uning siklik yosharishiga qaramasdan, orqaga qaytmaydigan jarayondir. biologik qarish jarayoni har bir tirik organizmga xos xususiyatdir. hujayra har bir bo’linish vaqtida qisman yosharadi, lekin ularda ham yoshiga doir uzluksiz o’zgarishlar bo’lib turadi va natijada qarishning dastlabki siklik xarakteri namoyon bo’ladi. qarish jadalligiga juda ko’p omillar ta’sir etadi. tinchlik holatidagi va faol bo’linish holatidagi hujayralarda qarish jadalligi bir xil bo’lmaydi. tinchlik holatidagi meristema hujayralari (tinchlikdagi kurtaklarning o’sish nuqtasi, urug’ murtagi va boshqalar) juda ham sekin qariydi. faol bo’linish holatidagi hujayralarning qarish jarayoni jadal xarakterga ega. shuning uchun daraxtlarning ayrim shoxlari qirqib olinganda, tinchlikdagi kurtaklaridan o’sib chiqqan yangi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yuksak o’simliklarning hayot sikli"

1425985670_60282.doc yuksak o’simliklarning hayot sikli reja: 1. embrional bosqich. 2. yuvenil bosqich. 3. voyaga yetish va ko’payish bosqichi. 4. qarilik bosqichi. 5. n.p.krenkening «o’simliklarning ontogenezida siklik qarish va yosharish nazariyasi». tayanch so’zlar: embrional, yuvenil, reproduktiv, qarilik, ekzina, intina, endosperm, ontogenez, monokarp, polikarp, fotoperiodizm, florigen, efemer, ajratkich qavat, fotosintez, novda, o’sish nuqtasi, sintez, neytral. oliy o’simliklarning hayot siklini to’rt bosqichga bo’lish mumkin: 1)embrional, 2) yuvenil (yoshlik), 3) reproduktiv (voyaga yetish va ko’payish), 4) qarilik (yoqi tabiiy ulim). embrional bosqich. ontogenezning embrional bosqichi zigotadan boshlab to urug’ning pishishigacha bo’lgan davrda murtakning rivojlanish jarayonlarini o...

DOC format, 54.5 KB. To download "yuksak o’simliklarning hayot sikli", click the Telegram button on the left.

Tags: yuksak o’simliklarning hayot si… DOC Free download Telegram