yuklamalarning semantik xususiyatlari

DOCX 29 pages 74.8 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 74.8 KB

File type DOCX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu: yuklamalarning semantik xususiyatlari mundarija kirish 2 asosiy qism 4 1. yuklamalar va ularning grammatik, struktur, semantik xususiyatlari 4 2. o‘zbek tilida yuklamalar tasnifi va nutqdagi vazifasi haqidagi qarashlar 7 3. o‘zbek tilida so‘z-yuklamalarning semantik-stilistik xususiyatlari 13 4. o‘zbek tilida yuklamalarning pragmatik xususiyatlari. 21 xulosa 26 foydalanilgan adabiyotlar 28 kirish mavzuning dolzarbligi: milliy taraqqiyot milliy til mavqei va nufuzi yuksalishida yaqqol ko‘zga tashlanadi. “o‘zbekiston taraqqiyotining bugungi yangi bosqichi-milliy yuksalish davri talablaridan kelib chiqib, ona tilimizning jamiyatdagi o‘rni va nufuzini oshirish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda”. mamlakatimizdagi keng ko‘lamli islohotlar o‘zbek tilining ham davlat tili sifatidagi maqomini mustahkamlash, uning mavqeini ko‘tarish bo‘yicha qabul qilingan qonun va qarorlar tilshunoslik sohasidagi ilmiy-tadqiqot ishlarining yangi bosqichga ko‘tarilishiga sabab …

2 / 29

bu davr tili va tilshunosligi keng ko‘lamda o‘rganilmoqda. turkogogiyada, jumladan, o‘zbek tilshunosligining rivojlanishiga xissa qo‘shgan olimlarmiz, tilning barcha qirralarini ochib bergan, jahon tilshunosligi qatoriga qo‘shishga muyassar bo‘lgan. biroq tilshunoslik sohasi bilan shug‘ullangan jonkuyarlarning ilmiy asarlarini o‘rganish masalasi tizimli yoritilgan emas. tilshunosligimizda yordamchi so‘zning leksema va qo‘shimcha orasida «oraliq uchinchi» bo‘lib, ham leksema, ham grammatik morfema xususiyatini o‘zida mujassamlashtirishi to‘g‘risida aytilgan.[footnoteref:1] ko‘pchilik tilshunoslar yuklamalarni shaklan leksemaga, mazmunan esa qo'shimchaga o‘xshatishadi (qiyos: gullarni onamga/onam uchun oldim.) shu sababli ham til tizimida yordamchi so‘zlarning o‘rni turlicha baholanadi - ayrim olimlar ularni qo‘shimchaga, ayrimlari nutq bo‘lakchasiga, ba’zisi yordamchi so‘zga kiritishadi. yordamchi so‘zning so‘zmi, qo‘shimchami yoki mustaqil so‘zning yordamchi so'z bilan bog‘lanishi so‘z birikmasimi ekanligi hanuzgacha munozarli mavzu bo‘lib qolmoqda. buning sababi shundaki, yordamchi so‘z guruhi ichida shunday birliklar borki, ular ham «ma‘noviy mustaqillik», ham «ma‘noviy nomustaqillik» xususiyatiga ega. [1: sayfuliayeva r.r., mengliyev b.r., boqiyeva g.h., qurbonova m.m., yunusova z.q., abuzalova m.q. hozirgi o'zbek adabiy …

3 / 29

o‘plangan ma’lumotlar tahlil qilib,xulosa va takliflar qilish. kurs ishi tuzilishi: bajarilgan kurs ishi kirish qismi, asosiy qism va qilingan xulosalardan iborat. ishda o‘rganilishi e’tiborga olingan ma’lumotlar tushunarli ravishda ifodalash uchun chizma jadvallar va rasmlar berildi.ishga qo‘yilgan maqsadga erishishi uchun to‘plangan adabiyotlar manbalarning nomlari va elektron manzillari keltirildi. asosiy qism 1. yuklamalar va ularning garmmatik, struktur, semantik xusussiyatlari ayrim so‘z yoki gapga qo‘shimcha ma’no berish uchun qo‘llanadigan yordamchi so‘zlar yuklamalar deb ataladi. masalan: haqiqiy kasbu kamol faqat ilm bilan hosil bo‘ladi. (m.hasaniy). quyosh ham atayin nurlarini to‘kib, mag‘ rur ko‘tarildi. (o.) yuklamalar tuzilishiga ko‘ra ikki xil: a) qo‘shimcha holatdagi yuklamalar: -mi, -chi, -a, -ya, -oq (-yoq), -da, -u (-yu), -gina (-kina, -qina), -ku; b) so‘z holatidagi yuklamalar: axir, faqat, xudi, nahotki, ham, naq, xolos. to‘ydan faqat anor xabardor (h.o.) eshik «g‘irch etib ochildi-da, ruxsat so‘rab ukasi darvishali kirdi. (o.) bir vaqi g‘iyosiddin kichkina, xudi shu erda, daricha ostida o‘tirib, uni erkalatmasmidi. …

4 / 29

zim, bugun mehmonlaringni sultonxonlarnikiga olib chiqasan-a? – deb qolmasinmi! (a.qod.) 2. kuchaytiruv va ta’kid yuklamalari: -ku, -u, -yu, -da, -oq (-yoq), -ki (-kim), ham, hatto, hattoki, axir, nahot (nahotki). -ku, -u, -yu, -da, -oq (-yoq), -ki (-kim) yuklamalari ma’noni kuchaytirish, to‘liqsizlik, tezlik va davomiylik ma’nolarini ifodalash uchun qo‘llanadi. masalan, shundan keyin men uzoq safarga ketdim-u, masturaning taqdiridan bexabar bo‘ldim (a.q.) - o‘z qizingiz-ku, tengini topib bering-da! (cho‘lpon) mirzo ulug‘ bek maktubni o‘qib tugatmasdanoq o‘rnidan turib ketdi. (o.yo.) ko‘plar yomg‘irdan qochib ulgirmasdayoq, oftob charaqlab ketdi. (s.a.) bir qissakim, buning so‘ngida sevishganlar topishgusidir. (h.o.) 3. ayiruv va chegaralov yuklamalari: faqat, faqatgina, -gina (-kina, -qina). bu yuklamalar turli so‘z turkumlari bilan kelib, ularni chegaralab ko‘rsatish va ma’no jihatdan ajratish uchun qo‘llanadi. masalan, o‘zi haqida o‘ylamay, faqat xalqqa ilm berishga bel bog‘lagan olim kishi xudi shamga o‘xshaydi, sham o‘zini yondiradi, xalqqa ziyo bag‘ishlaydi. (m.xasaniy) faqat yuklamasi o‘rnida yolg‘iz so‘zi qo‘llanishi ham mumkin. miryoqubning topishi …

5 / 29

na yomg‘irdan darak bor. (o.) 1) -mi, -oq(-yoq), -gina (-kina,-qina), -dir yuklamalari o‘zidan oldingi so‘zga qo‘shib yoziladi: shu bugunoq ota-onasigagina emas, butun mahallaga yetib bormaydimi? 2) -chi,-ku,-u(-yu), -da, -a(-ya) yuklamalaridan oldin chiziqcha qo‘yiladi: sen-chi? keldi-ku! 3) faqat, ham, hatto, axir kabi so‘z yuklamalar ayrim yoziladi: tog‘larda hatto yoz oylarida ham yomg‘ir yog‘adi. ayrim so‘z yoki gapga qo‘shimcha modal ma'no berish uchun qo‘llanadigan yordamchi so‘zlar yuklamalardir. yuklama tuzilishiga ko‘ra ikki xil: affiks shakldagi yuklama va so‘z shakldagi yuklamalarga bo‘linadi: -mi, -chi, -u, -yu, -da, -ku, -oq(yoq), -gina, -dir kabilar affiks shakldagi, axir, nixoyat, naxotki kabi so‘zlar yuklamalardir affiksal yuklamalarning affiksdan farqi shundaki, affiks so‘zlarga qo‘shilib, yangi so‘z formasi hosil qilsa, yuklamalar izohlab kelgan so‘z va gaplarga qo‘shimcha ma'no chog‘ishtiring: traktorchi-traktor-chi, zavodda-zavod-da. yuklamalarning ma'no turlari. ma'no xususiyatiga ko‘ra yuklamalar quydagi turlarga bo‘linadi: 1.so‘roq va taajjub yuklamalari –mi,-chi,-a,-ya. 2.kuchaytiruv va ta'kid yuklamalari:-ku,-u(-yu),-da,-oq,-yoq, -ki, axir, xatto, xattoki, naxotki. 3.ayiruv va chegaralov yuklamalari: -gina(-kina), faqat, …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yuklamalarning semantik xususiyatlari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu: yuklamalarning semantik xususiyatlari mundarija kirish 2 asosiy qism 4 1. yuklamalar va ularning grammatik, struktur, semantik xususiyatlari 4 2. o‘zbek tilida yuklamalar tasnifi va nutqdagi vazifasi haqidagi qarashlar 7 3. o‘zbek tilida so‘z-yuklamalarning semantik-stilistik xususiyatlari 13 4. o‘zbek tilida yuklamalarning pragmatik xususiyatlari. 21 xulosa 26 foydalanilga...

This file contains 29 pages in DOCX format (74.8 KB). To download "yuklamalarning semantik xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: yuklamalarning semantik xususiy… DOCX 29 pages Free download Telegram