o’zbek tili frazeologizmlarining semantik-funksional xususiyatlari

DOCX 28 pages 846.7 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 846.7 KB

File type DOCX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

o‘zbekiston respublikasi __________________________________ vazirligi ________________________davlat instituti ________________________________fakulteti _________________________________________ kafedrasi “______________________________________________” fanidan himoyaga tavsiya etilsin ____________________ fakulteti dekani _______________________ “ ____”_____20___ yil kurs ishi mavzu: o’zbek tili frazeologizmlarining semantik-funksional xususiyatlari himoyaga tavsiya etilsin: __________________________________mudiri _________ p.f.f.d. phd ____________________ “___” _______20__- yil ilmiy rahbar: ___________________________ “___” _______20__- yil w talaba: _______-guruh talabasi _________________________________ toshkent-20___ yil mundarija: kirish...............................................................................................................................3 i bob. frazeologiya va frazeologizmlar haqidagi nazariy asoslar...........................................................................................................................9 1.1. frazeologiya tilshunoslikning mustaqil bo‘limi sifatida.........................................9 1.2. frazeologizmlarni tildagi boshqa turg‘un birikmalardan farqlash.......................11 1.3. o‘zbek tili frazeologik fondining shakllanishi va rivoji ......................................14 ii bob. o‘zbek tili frazeologizmlarining semantik va funksional xususiyatlari........................................................................17 2.1. frazeologizmlarda ma’no ko‘chish hodisalari (metafora, metonimiya, sinekdoxa)...................................................................................................................17 2.2. frazeologizmlarning nutqdagi stilistik vazifalari.................................................19 2.3. o‘zbek xalqining dunyoqarashi va mentaliteti ifodasi sifatida frazeologizmlar...21 xulosa..........................................................................

2 / 28

..........................................24 foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati.............................................26 kirish mavzuning dolzarbligi. til — millatning ma’naviy poydevori, xalqning tarixiy xotirasi, ruhiyati va tafakkurini ifoda etuvchi eng muhim ijtimoiy hodisadir. xalqning milliy o‘zligi, madaniyati va dunyoqarashini ifodalovchi vosita sifatida tilning leksik boyligi, ayniqsa, frazeologik qatlamining o‘rganilishi alohida ahamiyat kasb etadi. o‘zbek tili frazeologizmlari xalq hayoti, urf-odatlari, qadriyatlari, dunyoqarashi, orzu-intilishlari va hissiyotlarining badiiy ifodasidir. shuning uchun frazeologizmlarning semantik va funksional xususiyatlarini chuqur o‘rganish, ularning ma’no qatlamlarini tahlil qilish va zamonaviy tilshunoslik kontekstida yoritish bugungi kunda dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. o‘zbekiston respublikasining birinchi prezidenti islom karimov o‘zining “yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch” asarida: “til — bu millatning ruhi, uning o‘zligini belgilovchi eng muhim omil”, — deya ta’kidlagan. bu fikr o‘zbek tili, xususan, uning frazeologik boyligini chuqur o‘rganish va saqlab qolish zarurligini ko‘rsatadi. islom karimov o‘z asarlarida milliy o‘zlikni, xalq tafakkurini, tarixiy merosni asrab-avaylashda ona tilining beqiyos ahamiyatini qayta-qayta uqtirgan. u kishining ma’naviy siyosatida til masalasi mustaqil davlat qurishning …

3 / 28

dasturi” tilni rivojlantirishda yangi bosqichni boshlab berdi. prezident nutqlarida tilni xalqning ma’naviy yuragi, milliy o‘zlikni ifodalovchi timsol sifatida e’tirof etilishi o‘zbek tilining barcha qatlamlarini, jumladan, frazeologik boyligini chuqur tadqiq etish zarurligini taqozo etadi. hozirda tilshunoslik, tarjima, adabiyot va pedagogika sohalarida frazeologizmlarning o‘rni, ularning semantik va funksional imkoniyatlarini o‘rganishga bag‘ishlangan tadqiqotlar davlat siyosati darajasida qo‘llab-quvvatlanmoqda. o‘zbekiston fanlar akademiyasi, oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi, tilshunoslik markazlari va oliy o‘quv yurtlarida tilni rivojlantirish, leksik boylikni tahlil qilish, frazeologizmlarning izohli va tematik lug‘atlarini yaratish, ularni raqamlashtirish bo‘yicha amaliy ishlar olib borilmoqda. bu chora-tadbirlar milliy tilni zamon talablari asosida rivojlantirish bilan birga, xalq og‘zaki ijodi, maqol-matal, ibora va turg‘un birikmalarning ilmiy o‘rganilishini ham jadallashtirdi. frazeologizmlar o‘zbek xalqining asrlar davomida shakllangan tafakkuri, hayotiy tajribasi va ruhiyatini ifoda etuvchi badiiy vositalar bo‘lib, ularni o‘rganish o‘zbek tilining badiiy-estetik salohiyatini, milliy ruhini yanada chuqur anglashga yordam beradi. bu borada akademik va professor olimlar — a. madvaliyev, m. asqarova, …

4 / 28

muhim tarkibiy qismidir. shu sababli “o‘zbek tili frazeologizmlarining semantik-funksional xususiyatlari” mavzusi nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham beqiyos ahamiyatga ega bo‘lib, u o‘zbek tilining milliy ruhini, xalqning ma’naviy merosini va tafakkurini chuqur o‘rganishga xizmat qiladi. kurs ishining maqsad va vazifalari. kurs ishining maqsadi — o‘zbek tili frazeologizmlarining semantik va funksional xususiyatlarini har tomonlama tahlil qilish, ularning til tizimidagi o‘rni hamda ma’no, shakl va uslubiy vazifalarini aniqlashdan iborat. frazeologizmlar tildagi obrazlilik, milliy dunyoqarash, xalq tafakkuri va madaniy qadriyatlarning ifodachisi sifatida tilshunoslikning muhim obyektlaridan biri hisoblanadi. shu bois, ushbu kurs ishida o‘zbek tilidagi frazeologik birliklarning semantik tahlili orqali ularning mazmun qatlamlari ochib beriladi, funksional xususiyatlari esa nutqdagi vazifasi, uslubiy roli hamda kommunikativ samaradorlik nuqtayi nazaridan o‘rganiladi. frazeologizmlarning semantik jihatlarini o‘rganish orqali ularning tarkibida yashiringan ma’no ko‘lamini, metaforik va metonimik asoslarini aniqlash mumkin. masalan, “ko‘ngli tog‘dek” iborasi insonning saxiy, bag‘rikeng tabiatini ifodalasa, “tishi o‘tmaydi” iborasi kimgadir yoki nimagadir kuchi yetmasligini bildiradi. bu kabi …

5 / 28

as, balki estetik va uslubiy qudratga ega vositaligini ko‘rsatadi. kurs ishining vazifasi frazeologizmlarni semantik tahlil qilish orqali ularning ma’no turlarini aniqlash, struktur turlarini belgilash, shuningdek, nutqda ularning funksional imkoniyatlarini o‘rganishdan iboratdir. bunda frazeologik birliklarning sinonimik, antonimik, uslubiy guruhlari hamda ularning kontekstual o‘zgarishlari ham tahlil etiladi. masalan, “og‘zi qulog‘ida” iborasi “xursand”, “mamnun” so‘zlariga sinonim bo‘lsa-da, ularning uslubiy ohangi va ifoda kuchi jihatidan farqlanadi. shuningdek, kurs ishining yana bir maqsadi — frazeologizmlarni o‘rganish orqali o‘zbek xalqining mentaliteti, qadriyatlari va dunyoqarashi til tizimida qanday ifodalanganini ko‘rsatishdir. frazeologizmlar xalqning tarixiy tajribasi, ma’naviy merosi, urf-odat va hayot tarzini aks ettiruvchi o‘ziga xos madaniy ko‘rsatkichdir. masalan, “ko‘ngli oppoq”, “yuragi tosh”, “og‘zi shakar” kabi iboralar xalqning axloqiy-estetik qarashlarini, yaxshilik va yomonlik, poklik va xiyonat kabi tushunchalarni obrazli tarzda ifodalaydi. demak, ushbu kurs ishi o‘zbek tili frazeologizmlarining semantik va funksional xususiyatlarini ilmiy asosda tahlil etish, ularning xalq ruhiyati va til tizimidagi o‘rnini ochib berish, shuningdek, ularning kommunikativ ahamiyatini …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbek tili frazeologizmlarining semantik-funksional xususiyatlari"

o‘zbekiston respublikasi __________________________________ vazirligi ________________________davlat instituti ________________________________fakulteti _________________________________________ kafedrasi “______________________________________________” fanidan himoyaga tavsiya etilsin ____________________ fakulteti dekani _______________________ “ ____”_____20___ yil kurs ishi mavzu: o’zbek tili frazeologizmlarining semantik-funksional xususiyatlari himoyaga tavsiya etilsin: __________________________________mudiri _________ p.f.f.d. phd ____________________ “___” _______20__- yil ilmiy rahbar: ___________________________ “___” _______20__- yil w talaba: _______-guruh talabasi _________________________________ toshkent-20___ yil mundarija: kirish..............................................

This file contains 28 pages in DOCX format (846.7 KB). To download "o’zbek tili frazeologizmlarining semantik-funksional xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbek tili frazeologizmlarinin… DOCX 28 pages Free download Telegram