maxmudxo`ja behbudiy ijodiy faoliyati

DOC 2,0 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1662755745.doc αζαρ maxmudxo`ja behbudiy ijodiy faoliyati reja: 1. behbudiyning hayot yo`li 2. behbudiy yuksak shariat maqomlarining egasi. 3. behbudiy yangi maktablar tashkilotchisi. 4. behbudiy-dunyo ko`rgan olim. 5. behbudiy yozgan maktab darsliklari. 6. behbudiy va teatr. 7. behbudiy va matbuot. 8. behbudiy ma`rifatdan siyosatga. mahmudho`ja behbudiy turkiston jadidchilik xarakatining yetakchisidir. uning hayoti va ijodiy faoliyati haqida xx asrning 20-yillarda mahalliy matbuotda s.ayniy, xoji muin, laziz azizzoda kabi zamondoshlari tomonidan qator maqola va xotiralar e`lon qilingan. keyingi yillarda, xususan, mustaqillikka erishilgandan so`ng jadidlar faoliyatini o`rganishga qiziqish kuchayishi bilan behbudiy ham qayta kashf etila boshlandi. tarjimai holini yoritishda hoji muinning 1922-23 yillarda o`zi muharrirlik qilgan «mehnatkashlar tovushi» (1922), «zarafshon» (1923) gazetalarida chop etgan maqolalari muhim ahamiyatga ega. xoji muinning yozishicha, mahmudxo`ja behbudiy 1875 yilning 19 yanvarida samarqand yaqinidagi baxshitepa qishlog`ida ruhoniy oilasida dunyoga kelgan. otasi behbudxo`ja soliqxo`ja o`g`li turkistonlik, ahmad yassaviyning avlodlaridan, ona tomonidan bobosi niyozxo`ja urganchlik bo`lib, amir shoxmurod zamonida (1780-85) samarqandga …

hijriyada tavofi baytullog`a kavkaz yo`li ila istambul va misr al-+ohira vositasi-la borib edim. muddati safarim 8 oydan ziyoda cho`zulib edi»-deb yozadi o`zi. «oyna» j. 1914 y. 31 sonida. olimning dunyo kezishi, kuzatishi izsiz ketmaydi. safar yangi maktab haqidagi qarashlarini mustahkamlaydi. uning tashabbusi bilan 1903 yilda samarqand yaqinidagi halvoyi (s.siddiqiy), rajabalik (a.shakuriy) qishloqlarida yangi maktablar tashkil topadi. adib ushbu usuli savtiya maktablari uchun darsliklar tuzishga kirishadi. uning ketma-ket 1904 yili «risolai asbobi savod», 1905 yili «risolai jug`rofiyai umroniy», «risolai jug`rofiyai rusiy», 1908 yili «kitobat-ul atfol», «amaliyoti islom», 1909 yili «tarixi islom» kabi kitoblari nashr etiladi. mahmudxo`ja 1903-1904 yillarda moskva, peterburgga borib keladi. 1906 yilda +ozon, ufa, nijniy novgorodda bo`ladi. bular sayohat emas hizmat safari edi. u nijniy novgorodda 1906 yilning 23 avgustida rusiya musulmonlarining turmush madaniyati muammolariga bag`ishlangan qurultoyda turkistonliklar guruhini boshqaradi va katta nutq so`zlaydi. ma`rifat uchun birgina maktab kifoya qilmaydi. zamon va dunyo voqealari bilan tanishib bormoq, millat va …

lda yozilgan «padarkush» dramasi 1913 yildagina bosilib chiqdi. kitob jildidagi «borodino jangi va rusiyaning fransuzlar bosqinidan xalos bo`lishining yubiley sanasiga bag`ishlanadi»-degan yozuv va uning tiflis senzurasining ruhsati bilan chop etilishi, ish oson ko`chmaganidan dalolat. «padarkush»-o`zbek dramachiligining birinchi namunasidir. mutaxassislar uni ham janr, ham mazmuniga ko`ra yangi o`zbek adabiyotini boshlab berganbir asar sifatida baholaganlar. muallif «milliy fojea» deb atagan, 3 parda 4 manzarali bu drama hajman juda ixcham, mazmunan nihoyatda sodda va jo`n. u jaholat va nodonlik, o`qimagan bolaning buzuq yo`lga kirib, o`z otasini o`ldirgani haqida hikoya qiladi. 1913 yildan behbudiy matbuot ishlari bilan shug`ullanadi. apreldan «samarqand» gazetasini chiqaradi. gazeta turkiy va forsiy tillarda, haftada ikki marta, dastlab ikki, so`ng to`rt sahifada chop etilgan. 45 ta sonidan keyin moddiy tanglik tufayli chiqishi to`xtagan. o`sha yilning 20 avgustidan u «oyna» jurnalini chiqara boshlagan. bu bezakli haftalik jurnal asosan o`zbek tilida bo`lib, unda ixcham forsiy she`rlar, maqolalar, ruscha e`lonlar ham berib turilgan. bu …

ni tiklab bo`lmaydi», - bu behbudiy keltirgan birinchi siyosiy xulosa edi. +o`qon muxtoriyatini qonga belaganliklaridan qattiq g`azablangan. behbudiy toshkentga borib sovet turkistoni rahbariyati bilan olib borilgan muzokaralari besamar bo`ladi. orzulari puchga chiqqan behbudiyni 1919 yilning 25 martida shaxrisabzda qo`lga olinib, sirli holda +arshi shahrida qatl qilinadi. uning qatli haqidagi ma`lumot bir yildan keyin e`lon qilinadi. 1920 yilning aprelida butun turkiston motam tutadi. o`nlab marsiyalar yoziladi. fitratning bir she`ri «behbudiyning sag`anasini izladim» deb ataladi. qarshi shahri 1926-37 yillarda 11 yil behbudiy nomi bilan yuritildi. adib nomining abadiylashtirilishi shunchaki bir niqob edi. u 1926 yildayoq behbudiy mansub bo`lgan jadidchilikni aksilinqilobiy, aksilsho`raviy xarakat sifatida qoralash kompaniyasi boshlab yuborilgan edi. a d a b i yo t l a r 1. tanlangan asarlar (b.qosimov tahriri ostida). “ma`naviyat”, toshkent, 1998. 2. qosimov b. maslakdoshlar. “sharq” nashriyot-matbaa konsernining bosh tahririyati. toshkent, 1994. 3. turdiev sh. “padarkush” fojiasi haqida“, “sharq yulduzi”, 1989, 5-son. 4. qosimov s. behbudiy …

maxmudxo`ja behbudiy ijodiy faoliyati - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"maxmudxo`ja behbudiy ijodiy faoliyati" haqida

1662755745.doc αζαρ maxmudxo`ja behbudiy ijodiy faoliyati reja: 1. behbudiyning hayot yo`li 2. behbudiy yuksak shariat maqomlarining egasi. 3. behbudiy yangi maktablar tashkilotchisi. 4. behbudiy-dunyo ko`rgan olim. 5. behbudiy yozgan maktab darsliklari. 6. behbudiy va teatr. 7. behbudiy va matbuot. 8. behbudiy ma`rifatdan siyosatga. mahmudho`ja behbudiy turkiston jadidchilik xarakatining yetakchisidir. uning hayoti va ijodiy faoliyati haqida xx asrning 20-yillarda mahalliy matbuotda s.ayniy, xoji muin, laziz azizzoda kabi zamondoshlari tomonidan qator maqola va xotiralar e`lon qilingan. keyingi yillarda, xususan, mustaqillikka erishilgandan so`ng jadidlar faoliyatini o`rganishga qiziqish kuchayishi bilan behbudiy ham qayta kashf etila boshlandi. tarjimai holini yoritishda hoji muinning 19...

DOC format, 2,0 MB. "maxmudxo`ja behbudiy ijodiy faoliyati"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: maxmudxo`ja behbudiy ijodiy fao… DOC Bepul yuklash Telegram