filolog lug‘ati tuzilishi va uning o‘ziga xos belgilari

DOCX 33 pages 83.5 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 83.5 KB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu: filolog lug‘ati tuzilishi va uning oziga xos belgilari mundarija kirish 2 asosiy qism 4 1. leksikografiya - lug‘atshunoslikni o‘rganuvchi fan 4 2. filologik lug‘atlar va ularning turlari,o‘ziga xos xususiyatlari 12 3. filolog lug‘atini tuzish tamoyillari. 19 4.hozirgi zamon leksikografiya va lug‘atchilikning nazariy va amaliy muammolar 23 xulosa 29 foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati 30 kirish mavzuning dolzarbligi:barchamizga ma`lumki, tilshunoslikning leksikografiya bo`limi har doim yangilanib turuvchi hamda har bir sohada o`zining muqim o`rniga ega bo`lim hisoblanadi, sababi, qay sohaga nazar tashlamang, unga oid har bir so`z, albatta, o`quv lug`atchiligida o`z izohiga ega. muayyan adabiy tilning deyarli barcha so`zlarini qamrab olgan leksik yig`indiga nisbatan lug`at atamasi ishlatiladi hamda ushbu atama ostida turli fan sohalariga oid turfa lug`atlar jamlanmasi …

2 / 33

`zlarning lug`atini tuzgan koshg`ariy nafaqat lug`atchilik sohasiga, balki so`zlar etimologiyasi, gastronomiya, tarix va shu kabi fanlar sohasiga ham o`zining munosib hissasini qo`sha oldi. bundan tashqari, mahmud zamaxshariyning arabcha so`zlar bilan turkiy va forsiy so`zlarning tarjimalari berilgan “muqaddimat ul-adab” asari, abu hayyonning “kitob ul-idrok lilison ul-atrok” kitobi, alisher navoiyning lug`atshunoslikka bag`ishlangan “sab`atu ahbur” kabi asarlari o`zbek lug`atshunosligi taraqqiyotidagi muhim poydevorlardir. bir qancha davrlarni bosib o`tgan o`zbek lug`atchiligi mustaqillik davriga kelib, o`zining yuksak cho`qqisiga erishdi, desak, aslo mubolag`a bo`lmaydi. lug`at tuzuvchi mutaxassislar – leksikograflar tomonidan qator lug`atlar ishlab chiqildi, bundan tashqari, lug`at tuzish tamoyillari, lug`at tuzish metodikasi, leksikografik ishlarning ham ma`lum tartibga solinishi ham lug`atshunosligimizning ulkan yutuqlaridan hisoblanadi. xususan, lug`atshunoslik nazariyasiga ko`ra , lug`atlarning ikki yirik guruhlarga bo`linishi – ensiklopedik(qomusiy) va filologik – barchamizga birdek ma`lum. ushbu ikki lug`at bir-biridan ma`lum jihatlariga ko`ra farqlanadi, qomusiy lug`atda so`zga ta`rif berilsa, filologik lug`atda so`zning ma`nosiga urg`u beriladi. mustaqillik yillarida yaratilgan qomusiy lug`atlarga “o‘zbekiston qomusi”, …

3 / 33

bo`linadi, ya`ni umumiy va maxsus filologik lug`atlar. umumiy filologik lug`atlar so`zlovchilar tomonidan qo`llaniladigan hamma so`zlarning izohini keltirishi bilan maxsus filologik lug`atlardan tubdan farq qiladi. kurs ishining maqsad va vazifalari: leksikografiya - lug‘atshunoslikni o‘rganuvchi fan sifatida. filologik lug‘atlar va ularning turlari,o‘ziga xos xususiyatlari haqidagi ma’lumotlarni umumlashtirish va qisqacha tavsiflash. kurs ishi ob’yekti va predmeti: filolog lug‘atini tuzish tamoyillari. usullari va ularni bartaraf etish usullari. kurs ishning tadqiqot uslubi va uslubiyoti: ilmiy ommabop manbalardan to‘plangan ma’lumotlar tahlil qilib,xulosa va takliflar qilish. kurs ishi tuzilishi: bajarilgan kurs ishi kirish qismi, asosiy qism va qilingan xulosalardan iborat. ishda o‘rganilishi e’tiborga olingan ma’lumotlar tushunarli ravishda ifodalash uchun chizma jadvallar va rasmlar berildi.ishga qo‘yilgan maqsadga erishishi uchun to‘plangan adabiyotlar manbalarning nomlari va elektron manzillari keltirildi. asosiy qism 1. leksikografiya - lug‘atshunoslikni o‘rganuvchi fan leksikografiya - lug‘atshunoslikni o‘rganuvchi fan har qanday xalqning betakror milliy boyligi uning o‘z so‘zlari hamda turg‘un iboralaridir. zamon va makon ta’sirida tilning lug‘at …

4 / 33

ariyning nomi esa tarix sahifalariga abadiy muxrlandi. darvoqe, til lug‘at boyligining nisbatan to‘liq tahlili faqat lug‘atlar orqali amalgam oshirilishi mumkin. lug‘atlar tuzishning nazariy va amaliy sohalari bilan shug‘ullanuvchi fan leksikografiya deb nomlanadi. lexikographie - grek tilidan olingan bo‘lib, lexicon - worterbuch, grapho- ich schreibe, ya’ni so‘zni izohlash, ifodalash ma’nosini beradi. dunyo leksikografiyasi ming yillik tarihga ega bo‘lsada, uning asosiy rivoji keyingi ikkiuch asrga to‘g‘ri keladi. ilk bor oz sonli so‘zlar va iboralardangina tashkil topgan qo‘l yozmalardan boshlangan lug‘atlar hozirgi kunga kelib tillarning yuz ming so‘zlarni o‘z ichiga olib, minglab adadda chop etilmoqda. keyingi yillarda leksikografiyaning faqatgina amaliy tomoni emas, balki nazariy yo‘nalishi, obyekti, predmeti shakllandi. lug‘at tuzish nazriyasi, amaliyoti tilshunoslikning mahsus sohasiga aylandi. lug‘atshunoslik tilshunoslikning mana shunday o‘ta mashaqqatli, o‘ta masulyatli sohasi bo‘lganligi sababli ushbu savobli yo‘nalish bilan yetuk, fidokor, millatparvar olimlar shug‘ullanmoqdalar. lug‘at tuzish ishining naqadar mashaqqatli ekanligi, tuzuvchilarning fozil, sabrli , har qanday mayda-chuyda elementlarga ham o‘ta sinchkovlik …

5 / 33

misralari joy olgan edi: agar kimdir og‘ir mehnatu, azoblarga mahkum etilgan bo‘lsa, unga temirchi-yu, konchilar mashaqqatini ravo ko‘rmay qo‘yaqol-da, unga lug‘at tuzishni buyur: shu i ishning o‘ziyoq barcha mashaqqatlarning mashaqqatlirog‘idir. ushbu sh’erning ruscha tarjimasi nazariy leksikografiyaning asoschilaridan biri mashhur tilshunos akademik l.v. sherbaning ham e’tiborini tortgan ekan.[footnoteref:1] [1: л.в.щерба. языковая система и речевая деятельность. ленинград, 1971, с 312. ] если в мучительские осуждён кто руки ждёт бедная голава печали и муки не вели томить его делом, кузнец, трудных, не посылать в тяжкие работы мест рудных. пусть лексикон делает- то одно довлеет, всех мук роды сей един труд в себе имеет. shu o‘rinda l.v.sherbaning lug‘atshunoslikning ahamiyati va mashaqqatlarini inobatga olgan holda “men tilshunoslikda lug‘atshunoslikdan ko‘ra jiddiyroq sohani bilmayman” deb aytgan so‘zlarini keltirish yuqoridagi fikrlarni isbotlaydi. olimning 1939 – yil 27-sentabr kuni sobiq ittifoq fanlar akademiyasi til va adabiyot bo‘limida qilgan “опыт общей теории лексикографии” nomli dokladi nazariy leksikigrafiyaning shakllanishiga asos soldi. …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "filolog lug‘ati tuzilishi va uning o‘ziga xos belgilari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu: filolog lug‘ati tuzilishi va uning oziga xos belgilari mundarija kirish 2 asosiy qism 4 1. leksikografiya - lug‘atshunoslikni o‘rganuvchi fan 4 2. filologik lug‘atlar va ularning turlari,o‘ziga xos xususiyatlari 12 3. filolog lug‘atini tuzish tamoyillari. 19 4.hozirgi zamon leksikografiya va lug‘atchilikning nazariy va amaliy muammolar 23 xulosa 29 foydalanilgan adabiyotlar...

This file contains 33 pages in DOCX format (83.5 KB). To download "filolog lug‘ati tuzilishi va uning o‘ziga xos belgilari", click the Telegram button on the left.

Tags: filolog lug‘ati tuzilishi va un… DOCX 33 pages Free download Telegram