hozirgi o'zbek adabiy tilining fonetik sathi, fonologiyasi

PPTX 12 pages 70.6 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 70.6 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

powerpoint presentation hozirgi o'zbek adabiy tilining fonetik sathi, fonologiyasi. rustamova farangiz 1. fonetika va fonologiyaning oʻzaro munosabati 2. zamonaviy oʻzbek adabiy tilining fonetikasi 3. zamonaviy oʻzbek adabiy tilining fonologiyasi reja: zamonaviy oʻzbek adabiy tilining fonologiyasi zamonaviy oʻzbek adabiy tilida 5 ta unli tovush (a, o, u, i, e) va 21 ta undosh tovush mavjud boʻlib, ularning taqsimoti geografik jihatdan, masalan, samarqand va buxoro shevalarida biroz farq qilishi mumkin. oʻzbek adabiy tilida morfemalarni birlashtirish jarayonida, masalan, qoʻshimchalarning qoʻshilishi natijasida, 2 ta tovushning bir-biriga ta’siri natijasida assimilyatsiya yoki dissimilyatsiya kabi fonologik hodisalar kuzatiladi. oʻzbek fonologiyasida stressning aniq pozitsiyasi yoʻq, ammo soʻzning tuzilishi va grammatik vazifasiga qarab, soʻzning ma’lum bir boʻgʻiniga tushadi, bu esa 3-4 boʻgʻinli soʻzlarda aniqroq kuzatiladi. chet tillarining ta'siri rus tilidan 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida qarz olingan so'zlarning fonetik integratsiyasi, masalan, "telefon" so'zi samarqand shevasida "telefon" deb talaffuz qilinishi, aks sado beradi. frantsiyadan kirib kelgan 10 dan ortiq so'zning …

2 / 12

ab, 3 xil asosiy ohang – soʻroq, bayon va undov ohanglarini ifodalaydi va samarqand shevasida bu ohanglarning oʻziga xos xususiyatlari kuzatiladi. oʻzbek tilining lahjalariga ta'siri qoraqalpogʻiston lahjasi oʻzbek adabiy tilining fonetik tizimiga 10 dan ortiq oʻziga xos xususiyatlar, jumladan, baʼzi undoshlarning talaffuzidagi farqlar bilan taʼsir koʻrsatgan. samarqand va buxoro viloyatlarining lahjalari adabiy tilda soʻzlarning urgʻu qoʻyilishiga, masalan, ikki boʻgʻinli soʻzlarda urgʻuning birinchi boʻgʻinga tushishiga taʼsir koʻrsatadi. fargʻona vodiysidagi lahjalardagi diftonglarning adabiy tildagi monoftonglarga oʻtishi 20-asrning oʻrtalarida kuzatilgan boʻlib, bu oʻzgarishlar zamonaviy adabiy tilning shakllanishiga sezilarli taʼsir koʻrsatdi. morfologik va sintaktik oʻzgarishlar 19-asr oxiri – 20-asr boshlarida toshkentda chop etilgan adabiyotlarda fe’l shakllarining soddalashuvi kuzatilgan boʻlib, bu morfologik oʻzgarishlarning shahar shevalari ta’siriga bogʻliq edi. andijon va fargʻona viloyatlari shevalarida mavjud boʻlgan ba’zi morfologik xususiyatlarning adabiy tilga oʻtishi, 20-asrning ikkinchi yarmidan boshlab kuchayib, sintaktik tuzilmalarga yangi imkoniyatlar yaratdi. zamonaviy oʻzbek adabiy tilida, qoʻshimchalar sonining kamayishi kuzatilib, 5 ta asosiy qoʻshimchadan 3 tasiga …

3 / 12

taxminan 15% soʻzlar urgʻu oʻzgarishi bilan maʼno oʻzgarishiga ega, bu esa andijon hududida oʻrganilgan. oʻzbek adabiy tilining fonetik tizimida 21 ta undosh tovush mavjud boʻlib, ularning 7 tasi jarangsiz, 14 tasi jarangli hisoblanadi va samarqand viloyatida bu tovushlarning talaffuzi dialektal farqlarni aks ettirishi mumkin. zamonaviy oʻzbek adabiy tilida 3 ta unli tovush (a, o, u)ning talaffuzi, boshqa tillardan, masalan, rus tilidan olingan soʻzlar taʼsirida, toshkent shahrida yashovchi yoshlar orasida biroz oʻzgargan. unli tovushlar oʻzbek tilida urgʻu soʻzning 1-boʻgʻiniga tushadi, lekin ba’zi hollarda 2-boʻgʻinga ham tushishi mumkin, bu esa unli tovushlarning uzunligi va sifatiga ta’sir qiladi. masalan, toshkent shahrida talaffuzdagi farqlar kuzatiladi. unli tovushlarning palatalizatsiya hodisasi, ya’ni tilning oldingi qismiga yaqinlashishi natijasida tovushlarning sifati oʻzgaradi, bu esa 10 ta ga yaqin qoʻshimcha variantlarni hosil qiladi. zamonaviy oʻzbek adabiy tilida 6 ta unli tovush mavjud boʻlib, ularning har biri turli fonetik xususiyatlarga ega: [a], [o], [u], [e], [i], [y] tovushlari samarqand shevasida …

4 / 12

hozirgi o'zbek adabiy tilining fonetik sathi, fonologiyasi - Page 4

5 / 12

hozirgi o'zbek adabiy tilining fonetik sathi, fonologiyasi - Page 5

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hozirgi o'zbek adabiy tilining fonetik sathi, fonologiyasi"

powerpoint presentation hozirgi o'zbek adabiy tilining fonetik sathi, fonologiyasi. rustamova farangiz 1. fonetika va fonologiyaning oʻzaro munosabati 2. zamonaviy oʻzbek adabiy tilining fonetikasi 3. zamonaviy oʻzbek adabiy tilining fonologiyasi reja: zamonaviy oʻzbek adabiy tilining fonologiyasi zamonaviy oʻzbek adabiy tilida 5 ta unli tovush (a, o, u, i, e) va 21 ta undosh tovush mavjud boʻlib, ularning taqsimoti geografik jihatdan, masalan, samarqand va buxoro shevalarida biroz farq qilishi mumkin. oʻzbek adabiy tilida morfemalarni birlashtirish jarayonida, masalan, qoʻshimchalarning qoʻshilishi natijasida, 2 ta tovushning bir-biriga ta’siri natijasida assimilyatsiya yoki dissimilyatsiya kabi fonologik hodisalar kuzatiladi. oʻzbek fonologiyasida stressning aniq pozitsiyasi yoʻq, ammo s...

This file contains 12 pages in PPTX format (70.6 KB). To download "hozirgi o'zbek adabiy tilining fonetik sathi, fonologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hozirgi o'zbek adabiy tilining … PPTX 12 pages Free download Telegram