oʻzbek tilini sohaga yoʻnaltirib oʻqitishning maqsadi, vazifalari

DOCX 8 pages 1.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 8
1- mavzu: oʻzbek tilini sohaga yoʻnaltirib oʻqitishning maqsadi, vazifalari 1.tilning jamiyatda tutgan oʻrni 2.til va tafakkur 3.davlat tili» tushunchasi ilm-fan, san‘at va madaniyat, ma‘naviyat hamda ma‘rifat haqida gap ketganda dunyo ma‘rifatparvarlik maktabining taraqqiyotida tilning, ya‘ni milliy tilning oʻrni va roli alohida oʻrin tutishini ta‘kidlash zarur. chunki har qanday ixtiro yoki kashfiyot til bois ajdodlardan-avlodlarga meros boʻlib yashab kelmoqda. shu bois har bir til oʻz egasi uchun nihoyatda qadrli va aziz hisoblanadi. olimlarning ma‘lumotlariga koʻra, hozirgi kunda jahonda taxminan 1300 ga yaqin xalq hamda elatlar mavjud boʻlib, ular uch mingga yaqin tillarda soʻzlashadi. ularning oʻz tarixi, taqdiri, jamiyatda tutgan oʻrni hamda nufuzi bor. bu borada oʻzbek tili ham bundan mustasno emas. ya‘ni hozirgi oʻzbek adabiy tili bugungi kunda oʻzbekiston respublikasining davlat tili degan maqomga ega boʻlgunga qadar quyidagi tarixiy davrlarni bosqichma-bosqich bosib oʻtgan. xususan, markaziy osiyo hududida yashagan sak va massagetlar qabilalari tiliga xun, yuechji hamda boshqa turkiy qabilayu urugʻlar tili …
2 / 8
elib, umumxalq oʻzbek tili vujudga keldi. bu davrda yozilgan asarlarda shevalar ta‘siri yaqqol seziladi. navoiygacha boʻlgan davrda oltin oʻrdada «muhabbatnoma», «gul va navroʻz», «hisrav va shirin», «guliston» asarlari yozildi. eski oʻzbek adabiy tili mahalliy turkiy va qisman eron urugʻlari tiliga qipchoq hamda oʻgʻuz tillarining ta‘siri natijasida shakllandi. eski oʻzbek adabiy tilining rivojlanishida alisher navoiyning xizmatlari katta. u «chor devon», «hamsa», «mahbub ul-qulub», «majolis un-nafois», «mezon ul-avzon», «muhokamat ul-lugʻatayn» kabi asarlari bilan eski oʻzbek adabiy tilini yuqori bosqichga koʻtardi. navoiy oʻz badiiy asarlari bilan oʻzbek adabiy tilining imkoniyatlarini kengaytirgan boʻlsa, ilmiy asarlari orqali oʻzbek tilining boyligini nazariy jihatdan isbotlab berdi. alisher navoiy eski oʻzbek adabiy tilida juda koʻp yangi shakllar, yangi uslublar yaratdi, shimol, sharq, janubdagi tarqoq holdagi adabiy til shakllarini birlashtirib, oʻz davrining mukammal adabiy til me‘yorini yaratdi. shu ma‘noda, alisher navoiy oʻzbek adabiy tilining asoschisi hisoblanadi. yangi oʻzbek adabiy tili xix asrning ikkinchi yarmidan rivojlanib, bu vaqtga kelib furqat, …
3 / 8
yon yashash oʻzbek tilida koʻplab forscha- tojikcha soʻzlarning oʻrin olishiga sabab boʻlgan. arablar istilosi natijasida esa fan va ilmga oid arabcha soʻzlar oʻzbek tiliga kirib oʻzlashgan. shoʻro davrida esa ona tilimizga rus tilining ta‘siri juda kuchli boʻldi. rus tili orqali oʻzbek tiliga yevropa tillariga oid juda koʻp soʻz va atamalar qabul qilindi. masalan, rasmiy ish hujjatlari rus tilida olib borilishi natijasida oʻzbek tilining rasmiy-idoraviy uslubi deyarli yoʻqoldi, atamalar asossiz ravishda rus tilidan olinaverdi, 1940 -yilda kirill yozuvining qabul qilinishi bilan oʻzbek tili talaffuzi va imlosi oʻrtasida bir qancha nomutanosibliklar yuzaga keldi. bugungi kunda yurtboshimiz tomonidan olib borilayotgan ulkan oʻzgarishlarning zamirida ham milliylik deya ataluvchi azaliy qadriyatlar yotibdi. bu degani har qanday milliylik tilda aks etadi demakdir. yunesko tashkiloti ekspertlari 1953 - yilda «davlat tili» va «rasmiy til» tushunchalarini farqlashni taklif etgan. unga koʻra: davlat tili — siyosiy, ijtimoiy va madaniy sohalarda ma‘lum bir davlatda integratsiya (birlashtiruvchi) vazifasini amalga oshiradigan, shuningdek …
4 / 8
oʻgʻrisida»gi qonuniga (yangi tahrir) muvofiq, oʻzbekiston respublikasining davlat tili oʻzbek tilidir. oʻzbek tiliga davlat tili maqomining berilishi respublika hududida yashovchi millat va elatlarning oʻz ona tilini qoʻllashdan iborat konstitutsiyaviy huquqlariga monelik qilmaydi. fuqarolar millatlararo muomala tilini oʻz xohishlariga koʻra tanlash huquqiga egadirlar. shu bilan birga, oʻzbekistonda istiqomat qiluvchi barcha millat va elat tillariga hurmat koʻrsatiladi va ularning rivoji uchun sharoitlar yaratadi. ommaviy axborot vositalari oʻzbekistonda istiqomat qiluvchi millat va elatlarning bir necha tillarida efirga uzatiladi va chop etiladi. shuningdek, ish yuritish va kundalik foydalanishda tillarni tanlash va ishlatish bilan bogʻliq muammolar mavjud emas. «davlat tili toʻgʻrisida» gi qonunga binoan korxonalarda ish yuritish va boshqa hujjatlar, notarial harakatlar davlat tilida amalga oshiriladi, zurur hollarda rus tilida yoki boshqa tillarda amalga oshirilishi ham mumkin. oʻzbekiston respublikasi hududida yashovchi shaxslarga davlat tashkilotlari va muassasalariga, jamoat birlashmalariga arizalar, takliflar, shikoyatlar bilan davlat tilida va boshqa tillarda murojaat qilish huquqi ta‘minlanadi. davlat tili hamda zamonaviy …
5 / 8
va oliy ta‘lim muassasalarining boʻlimlari mavjud. xorazm viloyati va qoraqalpogʻiston respublikasida turkman tilida ta‘lim beriluvchi maktablar faoliyat koʻrsatmoqda. yuqorida keltirilgan haqiqatlarni hisobga olgan holda, “yuksalish” umummilliy harakati ma’lum bir tilga oʻzbekiston hududida maxsus maqom berilishini maqsadga muvofiq deb hisoblamaydi. chetdan kirib kelayotgan har qanday xorijiy til ta‘siri ona tili va milliy madaniyatga soya solishi mumkin. misol uchun, shvesiyada ingliz tilidan faol foydalanish natijasida turli soha faoliyatida shved tilidan foydalanilmay qoʻyildi. shved tili davlat tili sifatida yoʻqolib bormoqda. mustamlakachilik tarixiga ega boʻlgan koʻplab mamlakatlarda eski mustamlaka tillari ijtimoiy hayot tili hisoblanadi, ona tili esa faqatgina uyda foydalanish va norasmiy kundalik aloqada qoʻllaniladi. bundan tashqari, koʻp millatli oʻzbekistonda yuridik jihatdan ma‘lum bir tilga davlat tiliga teng boʻlgan maxsus maqom berilishi jamiyatda qandaydir darajada keskinlik, uning boʻlinishi va etnik qarama-qarshiliklarni yuzaga keltirishi mumkin. boshqa tillarni bilmaslikni yetarlicha baholamaslik zararli va progressiv rivojlanish jarayonini sekinlashishiga xizmat qiladi. shu bilan birga, biz bugungi kunda zamonaviy …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oʻzbek tilini sohaga yoʻnaltirib oʻqitishning maqsadi, vazifalari"

1- mavzu: oʻzbek tilini sohaga yoʻnaltirib oʻqitishning maqsadi, vazifalari 1.tilning jamiyatda tutgan oʻrni 2.til va tafakkur 3.davlat tili» tushunchasi ilm-fan, san‘at va madaniyat, ma‘naviyat hamda ma‘rifat haqida gap ketganda dunyo ma‘rifatparvarlik maktabining taraqqiyotida tilning, ya‘ni milliy tilning oʻrni va roli alohida oʻrin tutishini ta‘kidlash zarur. chunki har qanday ixtiro yoki kashfiyot til bois ajdodlardan-avlodlarga meros boʻlib yashab kelmoqda. shu bois har bir til oʻz egasi uchun nihoyatda qadrli va aziz hisoblanadi. olimlarning ma‘lumotlariga koʻra, hozirgi kunda jahonda taxminan 1300 ga yaqin xalq hamda elatlar mavjud boʻlib, ular uch mingga yaqin tillarda soʻzlashadi. ularning oʻz tarixi, taqdiri, jamiyatda tutgan oʻrni hamda nufuzi bor. bu borada oʻzbek tili ham bun...

This file contains 8 pages in DOCX format (1.1 MB). To download "oʻzbek tilini sohaga yoʻnaltirib oʻqitishning maqsadi, vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: oʻzbek tilini sohaga yoʻnaltiri… DOCX 8 pages Free download Telegram