olmosh so‘z turkumi yuzasidan darslikdagi berilgan ma'lumotlarni tashkil qilish

DOCX 33 стр. 79,4 КБ Бесплатная загрузка

33 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 79,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 33

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 33

kurs ishi mavzu: olmosh so‘z turkumi yuzasidan darslikdagi berilgan ma'lumotlarni tashkil qilish 1 mundarija kirish…………………………………………………………………………...….3 i bob. olmosh so‘z turkumining lingvistik va psixopedagogik asoslari 1.1 olmosh tushunchasi va uning lug‘aviy-tarixiy ildizlari………………………..4 1.2 so‘z turkumlari tizimida olmoshning o‘rni………………………………….…8 1.3 olmosh so’z turkumini o’rgatish metodikasi…………………………………11 ii bob. 3–4-sinf darsliklarida olmoshlar mavzusining berilishi va metodik tahlili 2.1. boshlang‘ich sinf ona tili darsliklarining tuzilishi va mazmuniy tahlili …….18 2.2. darslik materiallarining yoshga mosligi va didaktik talablarga muvofiqligi ..26 xulosa…………………………………………………………………………….29 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………………………31 kirish mavzuning dolzarbligi: boshlang‘ich sinflarda o‘quvchilarga so‘z turkumlarini, jumladan, olmosh so‘z turkumini o‘rgatish ularning savodxonligi, nutq boyligi va mantiqiy fikrlash qobiliyatini shakllantirishda muhim ahamiyatga ega. ayniqsa, 3–4-sinflar ona tili darsliklarida olmoshlarning turi, vazifasi va ishlatilishiga oid bilimlar bosqichma-bosqich beriladi. bu ma’lumotlarning qanday tashkil etilgani, ularning o‘quvchi yoshiga mosligi va o‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasi ta’lim sifati uchun dolzarb hisoblanadi. ushbu mavzu hozirgi boshlang‘ich ta’lim tizimidagi ona tili darsliklarining tahliliy o‘rganilishi nuqtai nazaridan dolzarbdir. kurs ishi …

2 / 33

susiyatlariga mosligi nuqtai nazaridan baholash; 5. darsliklardagi topshiriqlar va mashqlarni tahlil qilish; 6. pedagogik amaliyot yoki tajriba asosida o‘quvchilarning olmoshlarni o‘zlashtirish darajasini aniqlash; 7. tahlil asosida taklif va tavsiyalar ishlab chiqish. 8. olmosh so‘z turkumi o‘zining shakl, ma’no va funksiyasi jihatdan boshqa so‘z turkumlaridan farq qiladi. ular turli semantik guruhlarga ajralib, o‘rnini egallovchi birliklar sifatida nutqimizda muhim rol o‘ynaydi. olmoshlarning lug‘aviy va tarixiy ildizlari qadimgi turkiy manbalarda o‘z aksini topgan bo‘lib, ular bugungi zamonaviy tilimizda shakl va ma’nolarini saqlab qolgan. shuningdek, olmoshlar morfologik rivojlanish jarayonida o‘z shakllarini mukammallashtirib, grammatik tizimning ajralmas qismiga aylangan. mazkur bobda olmoshlarning so‘z turkumlari tizimidagi o‘rni, ularning boshqa so‘z turkumlari bilan o‘zaro munosabati, grammatik xususiyatlari, tarixiy taraqqiyoti hamda o‘quvchilarda bu toifadagi so‘zlarni anglash va qo‘llash kompetensiyalarini shakllantirish masalalari keng yoritiladi. i bob. olmosh so‘z turkumining lingvistik va psixopedagogik asoslari 1.1. olmosh tushunchasi va uning lug‘aviy-etimologik ildizlari olmosh — bu predmet (narsa, shaxs, belgi, miqdor)ning nomini bevosita …

3 / 33

kontekstdagi so‘zga bog‘lanadi (referensiallik). 3. gapda turli sintaktik vazifalarni bajara oladi: ega, to‘ldiruvchi, aniqlovchi, hol, kesim. 4. ko‘pchilik hollarda jins, son, egalik, kelishik kategoriyalariga ega bo‘ladi. 5. ko‘pincha zamir so‘zlari bilan birga ishlatiladi (mavhum, umumiy, ko‘rsatkichlik). olmosh so‘zining lug‘aviy-etimologik ildizi: so‘zning o‘zi — “olmosh” — o‘zbek tiliga qadim turkiy tillardan o‘tgan. bu atama “ol-” (olmoq, olish) va “–mosh” (yasalma affiks, ishoraviy shakl) birliklaridan tarkib topgan bo‘lib, dastlab “o‘rnini oluvchi”, “nom o‘rniga ishlatiluvchi” ma’nolarini anglatgan. qadimiy turkiy til manbalarida: turkiy tillarda olmoshlar haqida ilk ma’lumotlar “devonu lug‘otit-turk” (xi asr, mahmud koshg‘ariy) va “qutadg‘u bilig” (yusuf xos hojib) asarlarida uchraydi. ularda bugungi zamonaviy olmoshlar quyidagi shakllarda qayd etilgan: · men, sen, ol, bu, anu, kim, ne – bu kabi shakllar keyinchalik zamonaviy o‘zbek tilidagi men, sen, bu, u, kim, nima shakllariga aylandi. masalan, “bu” so‘zi isora (ko‘rsatish) uchun ishlatilgan bo‘lsa, “kim” so‘zi shaxsni so‘rash uchun ishlatilgan. etymologik rivojlanish: qadimgi shakl hozirgi shakl …

4 / 33

. · arab tilida ham bu so‘zlar “ism zameer” (ya’ni yashirin yoki o‘rinbosar ism) tarzida nomlanadi. bu qiyoslardan ko‘rinib turibdiki, turli tillarda olmosh tushunchasi bir xil asosga – o‘rnini egallash, nomni almashtirish funksiyasiga tayanadi. olmoshlarning semantik turlari turi misollar izoh shaxs olmoshlari men, sen, u, biz, siz, ular shaxsni bildiradi ko‘rsatish olmoshlari bu, shu, ana, o‘sha, mana ishora yo‘li bilan predmetni bildiradi so‘roq olmoshlari kim, nima, qaysi, qachon so‘roq ifodalaydi yozma olmoshlar hech kim, hech nima, har kim belgisizlik yoki umumlashtirish o‘zaro olmoshlar bir-biri, o‘zaro o‘zaro harakatni bildiradi aniqlovchi hamma, barcha, har, ba’zi umumlashtirish olmoshlari tarixiy manbalarda olmoshlar qadimgi turkiy yozma yodgorliklarda olmoshlar hozirgi shakliga juda yaqin bo‘lgan ko‘rinishda ishlatilgan: asar shakl hozirgi ko‘rinish izoh devonu lug‘otit-turk men, sen, bu, ol, ne, kim men, sen, bu, u, nima, kim qadimiy turkiy zamirlar qutadg‘u bilig ol, bu, anı, anu u, bu, o‘sha ko‘rsatish va shaxs olmoshlari muhokamat ul-lug‘atayn kim, ne, bu …

5 / 33

n ifodalanadi. tilshunoslikda olmoshlar haqida ko‘plab ilmiy izlanishlar olib borilgan bo‘lsa-da, boshlang‘ich ta’lim bosqichida ularni o‘rgatish va tahlil qilishning o‘ziga xos metodik asoslari mavjud. olmosh — boshqa so‘zlar (asosan, ot, sifat, son) o‘rnida keluvchi, ularni ishora orqali bildiruvchi mustaqil so‘z turkumidir. ular predmetni bevosita emas, balki vositali tarzda nomlaydi. misol: men, sen, u, bu, shuncha, qanday, kimdir, har kim, hech kim. olmoshlarning asosiy vazifasi — ma’lum bir kontekstdagi ma’lumotni qisqa, ixcham shaklda ifodalash, takroriy nomlashning oldini olish, gapda lo‘ndalikni saqlashdir. bu so‘zlar sintaktik jihatdan ko‘pincha ega, to‘ldiruvchi, aniqlovchi, ba’zan hol vazifasida ham keladi. so‘z turkumlari haqida qisqacha o‘zbek tilshunosligida so‘zlar ikki asosiy guruhga ajratiladi: · mustaqil so‘z turkumlari: ot, sifat, son, fe’l, olmosh, ravish. · yordamchi so‘z turkumlari: predlog, bog‘lovchi, yuklama, modal so‘zlar. olmoshlar mustaqil so‘z turkumlariga mansub bo‘lib, gapda leksik va grammatik ahamiyat kasb etadi. boshqa mustaqil so‘z turkumlari kabi olmoshlar ham gap bo‘laklari vazifasini bajaradi, ammo farqli jihati …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 33 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "olmosh so‘z turkumi yuzasidan darslikdagi berilgan ma'lumotlarni tashkil qilish"

kurs ishi mavzu: olmosh so‘z turkumi yuzasidan darslikdagi berilgan ma'lumotlarni tashkil qilish 1 mundarija kirish…………………………………………………………………………...….3 i bob. olmosh so‘z turkumining lingvistik va psixopedagogik asoslari 1.1 olmosh tushunchasi va uning lug‘aviy-tarixiy ildizlari………………………..4 1.2 so‘z turkumlari tizimida olmoshning o‘rni………………………………….…8 1.3 olmosh so’z turkumini o’rgatish metodikasi…………………………………11 ii bob. 3–4-sinf darsliklarida olmoshlar mavzusining berilishi va metodik tahlili 2.1. boshlang‘ich sinf ona tili darsliklarining tuzilishi va mazmuniy tahlili …….18 2.2. darslik materiallarining yoshga mosligi va didaktik talablarga muvofiqligi ..26 xulosa…………………………………………………………………………….29 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………………………31 kirish mavzuning dolzarbligi: boshlang‘ich sinf...

Этот файл содержит 33 стр. в формате DOCX (79,4 КБ). Чтобы скачать "olmosh so‘z turkumi yuzasidan darslikdagi berilgan ma'lumotlarni tashkil qilish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: olmosh so‘z turkumi yuzasidan d… DOCX 33 стр. Бесплатная загрузка Telegram