dog`iston adabiyoti

DOC 76,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662756164.doc αζαρ dog`iston adabiyoti bu adabiyot qardosh kavkaz va kavkaz orti xalqlari adabiyoti oilasida shakllanib rivoj topdi. 2 mln. axolisi bor bu respublikada avarlar, darg`inlar, qo`miqlar, lezginlar, rusla rva boshqa xalqlar istiqomat qiladi. miloddan avvalgi 1 ming yillar oxirida dog`iston kavkaz albaniyasi, keyinroq sosoniylar davlati tarkibiga kirgan, arablar xujumiga uchragan. xiii asr boshida mo`g`ullar bosib olgan, 1813 yili rossiyaga qo`shib olingan. dog`iston hozir xududi jihatidan uncha katta bo`lmasa ham, rossiya tarkibidagi eng ko`p tili mamlakat sanaladi. bu yerda avar, andi, botlix, godoberiy, karatin, axvax, bagvalin, tindin, chamalin, didoy, xvarshin, ginux, bejitin, gunzib, darg`in, lak, tabasaran, agul, rutul, qaxur, kriz, budux, xinalug, archin, udin tillar bor. dog`iston adabiyoti rus kirill alifbosi asosidagi avar, darg`in, lak, lezgin, tabasaran tillarida yaratilgan. sanab o`tilgan boshqa tillarning yozuvi shakllanmagan. dog`iston adabiyotining yorqin vakili, zamonamizning eng atoqli so`z san`atkorlaridan biri – rasul hamzatov. u 1923 yilda sada qishlog`ida xalq shoiri hamzat sadasa oilasida tug`ildi. u bir …

ov yangi she`riy to`plamlardan tashqari falsafiy-publitsistik xarakterdagi “mening dog`istonim” nasriy asarini e`lon qildi. 1974 yili r.hamzatovga mehnat qahramoni faxrli unvoni berildi. iste`dodli tarjimon sifatida ham faoliyat ko`rsatgan shoir a.s.pushkin, m.y.lermontov, v.v.mayakovskiy, n.s.tixonov asarlarini avar tiliga muvaffaqiyat bilan tarjima qildi. u katta jamoat arbobi va yosh adiblarni tarbiyalab yetishtiruvchi murabbiy sifatida kavkaz xalqlari adabiyoti taraqqiyotiga munosib hissa qo`shib keldi. r.hamzatovning ko`p asarlari, jumladan, “yuksak yulduzlar” (m.boboyev tarjimasida), “mening dog`istonim” (e.vohidov tarjimasi) o`zbek tiliga tarjima qilingan, uning she`rlariga (“turnalar”) qo`shiqlar bastalangan. shoir ijodiga xos eng muhim xususiyat – unda hamisha sharqona donolikning barq urib turishi. hayotdagi eng muprakkab, yetuk hodichsalar ham bu shoir o`ziga xos zukkolik bilan. qiynalmasdan maroqli bir ravishda ifodda qilib bera oladi. bu fazilat r.hamzatovning she`riyatigagina emas, balki prozasiga ham, umuman, butun ijodiga xos. hamzatovday shoirni takrorlab bo`lmaydi. unga taqlid qilib, asar yozish aslida sira mumkin emas. chunki uning iste`dodi barmoq izi kabi o`ziga xos, qaytarilmasdir. r.hamzatovning sakkizliklari adib …

iz haqida r.hamzatov iliq so`zlar aytdi. men bir muhlis sifatida r.hamzatovni zamonamizning ulug` shoirlaridan biri deb atashga jur`at etar edim. ushbu darajaga shoirning ijodi to`la asos bo`la oladi. r.hamzatovning o`zi shunday deydi: “men avar shoiriman. ammo men o`z qalbimda nafaqat avariston, nafaqat dog`iston, balki butun mamlakat, butun sayyoramiz, butun yigirmanchi asr oldida qarzdorman. boshqacha yashab bo`lmaydi” . “mening dog`istonim”dan ayrim misollar keltiramiz. 1. h. sadasaning moskva taassurotlari: “maskov” deganing g`alati shahar ekan. bu yerda odamlar olov yoqmaydi, ovqat pishirmaydi shekilli. shuncha yurib devorga tappi yopayotgan bironta xotinni ko`rmadim. birorta uydan tutun chiqqanini uchratmadim. moskvaliklar tomda pichan quritmas ekan, hayronman, sigirlarini nima bilan boqishadi. bir bog` o`tin yo bir boylam xashak ko`tarib o`tgan qizni uchratganim yo`q. biror marta na surnay, na nog`oraning ovozini eshitmadim. qiziq, bu shaharda yigitlar to`y qilmasa, uylanmasa kerak. bu g`alati shaharning ko`chalarida shuncha kezib birorta qo`y ko`rganim yo`q. bu odamlar uyiga mehmon kelganda nima so`yarkin? rostini aytsam, …

t qo`yib beribdi. 5. adabiyot pandurga o`xshaydi, yozuvchilar esa bu pandurning torlari. har bitta tor o`z sadosiga ega. torlar qo`shilib ohang paydo qiladi. 6. tillarni osmondagi yulduzlarga o`xshataman. bu yulduzlarning hammasi qo`shilib bahaybat bir yulduz bo`lishini sira istamasdim. osmonga bita quyosh, bitta oy yetadi. yulduzlar o`z jilvasi bilan go`zal. har bir insonning o`z yulduzi bo`lsin. mening yulduzim – o`z ona tilim, avar tili. tog`lik xotinlar bir birini judp qattiq qarg`aganda: ”iloyim bolalaring ona tilidan judo bo`lsin, – deyishadi”. 7. “tog` qizi” degan dostonimni yozayotgan kezlarim edi. dostonda bir xotinning qarg`ishini ishlatadigan o`rni kelib qoldi.. bir-ikkitasi menga uzoq bir ovulda yashaydigan xotinning daragini aytishdi. “bu atrofda unga yetkazib qarg`aydigan xotin zoti yo`q, – deyishdi. – har qancha qarg`ish kerak bo`lsa o`shandan yozib olasan”. bordim. bahor payti edi. hamma yoq ko`kalamzor, tabiatda ajoyib beg`uborlik. bunday paytda qarg`ish emas, faqat shirin so`z eshitging keladi. haligi xotinning uyini topib kirdim. maqsadimni aytdim, ”zo`r qarg`ish …

tilda nashr etishadi. o`ningchi tilda yozadiganlar nima qilishadi? bu qanday til bo`ldi? – deb so`rarsiz. o`ninchi tilda asar yozuvchilar o`z ona tilini unutgan, ammo boshqa xalqning tilini hali o`rganmagan yozuvchilar. ular arosatda qolgan yozuvchilar. mayli, boshqa tilda yoz, lekin, uni o`z tilingdan yaxshi bilsang yoz, o`z tilingda yoz, lekin uni boshqa hamma tillardan yaxshi bilsang yoz, qaysi tilda yozsang, mayli, yoz, lekin zinhor o`ninchi tilda yozma. ha, men o`ninchi tilning dushmaniman. til ming yillik ko`hna tarixga ega bo`lishi kerak. shundagina u haqiqiy adabiyot yaratishga qodir bo`ladi. 10. kunlarning birida ikki tog`lik bo`yinturuqqa yog`och kesib kelgani o`rmonga borishibdi. birinchisi mo`ljaldagi daraxtni darrov topibdi-da, bo`yinturuqbop ikkita shoxni kesib qaytibdi. ikkinchisi bu daraxtga qarasa, unisi yaxshiroq, unisiga qarasa narigisi yaxshiroq ko`rinib, kechgacha o`rmon kezibdi. oxiri u ikkita yog`och kesib qaytibdi, lekin bu yog`ochlar dastlab uchraganidan ancha yomon ekan. uyga qaytayotib ko`rsa, o`rtog`i allaqachon yerini haydab, uyiga kelayotgan emish. 11. odamlar turli tillarda so`zlashishlari …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "dog`iston adabiyoti"

1662756164.doc αζαρ dog`iston adabiyoti bu adabiyot qardosh kavkaz va kavkaz orti xalqlari adabiyoti oilasida shakllanib rivoj topdi. 2 mln. axolisi bor bu respublikada avarlar, darg`inlar, qo`miqlar, lezginlar, rusla rva boshqa xalqlar istiqomat qiladi. miloddan avvalgi 1 ming yillar oxirida dog`iston kavkaz albaniyasi, keyinroq sosoniylar davlati tarkibiga kirgan, arablar xujumiga uchragan. xiii asr boshida mo`g`ullar bosib olgan, 1813 yili rossiyaga qo`shib olingan. dog`iston hozir xududi jihatidan uncha katta bo`lmasa ham, rossiya tarkibidagi eng ko`p tili mamlakat sanaladi. bu yerda avar, andi, botlix, godoberiy, karatin, axvax, bagvalin, tindin, chamalin, didoy, xvarshin, ginux, bejitin, gunzib, darg`in, lak, tabasaran, agul, rutul, qaxur, kriz, budux, xinalug, archin, udin tillar bo...

Формат DOC, 76,0 КБ. Чтобы скачать "dog`iston adabiyoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: dog`iston adabiyoti DOC Бесплатная загрузка Telegram