to’qimalar taqdimoti

PPTX 27 pages 3.3 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.3 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

презентация powerpoint mavzu: to’qimalar asosiy savollar to’qimalar klassifikatsiyasi hosil qiluvchi to’qima (meristema) qoplovchi to’qima asosiy to’qima mexanik to’qima o’tkazuvchi to’qima ajratuvchi to’qima o’simliklar to’qimasi haqidagi dastlabki ma‘lumotlar xvii asrda m. malpigi va n.gryu asarlarida bayon etilgan. to’qimalar haqidagi ta‘limotning asoschisi ingliz olimi n.gryu hisoblanadi. uni 1682 yilda ―o’simliklar anatomyasi‖ asari chop etiladi. gryu botanika faniga birinchi bo’lib to’qimalar tushunchasini kiritadi hamda o’simlikning barcha organlaridagi to’qimalarni hujayrasining shakliga ko’ra parenxima va prozenxima guruhlariga ajratadi. keyinchalik gistolog p. van tigem to’qimalarni tirik va o’lik guruhga ajratdi. to’qimalarni ilmiy asosda tasnif qilgan olim fiziolog yu. saksdir. u 1868 yilda o’simlik to’qimalarini bajaradigan vazifasiga ham ularning joylanishiga qarab uch guruhga: qoplovchi, o’tkazuvchi va asosiy to’qimalarga ajratdi. bu xil bo’linish hozirga qadar ham o’z ahamiyatini yo’qotgan emas va to’qimalar sistemasida asosiy o’rinni egallaydi. to’qimalar klassifikatsiyasi demak, bir xil vazifani bajaruvchi, bir-biriga o’xshash kelib chiqishi ham umumiy bo’lgan hujayralar yig’indisiga to’qima deyiladi. to’qimalar klassifikatsiyasi hosil qiluvchi …

2 / 27

to’qimalar klassifikatsiyasi o’tkazuvchi to’qimalar: 1. ksilema (yog’ochlik); 2. floema (lub) g’amlovchi to’qimalar assimiliatsiya to’qimalar so’ruvchi to’qimalar: 1. rizoderma. 2.velamen. 3. bir pallalilar murtaklarida shimuvchi qavat. 4. parazit o’simliklarning gaustoriyalari 5.gidropotlar. aerenxima (shamollatuvchi) to’qimalar. moddalarni o’tkazuvchi to’qimalar 1.endoderma; 2. ekzoderma ajratuvchi to’qimalar. 1.tashqi: a) trixoma va emergenslar; b) nektardonlar; c) gidatodlar 2. ichki: a) ajratuvchi hujayralar (efir moylari va smola); b) ajralgan moddalar yig’iladigan ko’p hujayrali bo’shliqlar; d) smola kanallari (yo’llari); e) sut yo’llari (a'zoli - shoxlangan va a‘zosiz - shoxlanmagan). to’qimalar klassifikatsiyasi o’simliklar butun hayoti davomida o’sib yangi organlar va to’qimalar hosil qilishi ularni hayvonlardan farqlovchi belgidir. bunday o’sish faqat hosil qiluvchi to’qimalar - meristemalarning (yunoncha “meristos” - bo’livchi, ajratuvchi) mavjudligi tufayli yuzaga chiqadi. o’simliklarning bo’yiga o’sishi, eniga kengayishi yoki yangi organlarining paydo bo’lishi negizida hosil qiluvchi to’qimalar yotadi. meristemalar mitoz usuli bilan hujayralarning doimo bo’linib turishidir. bu hujayralar o’simlik tanasida juda ham kam uchraydi (umumiy massasining atigi 0,1% atrofida). …

3 / 27

barcha soladi. umri davomida, faol ishlaydi, chunki ularda ko’p sonli initsial (ona) hujayralar bo’lib, ular cheksiz bo’linish xususiyatiga ega. aynan ana shu initsiallardan o’simlik tanasi boshlanadi. meristemaning qolgan hujayralari initsiallar hosilasidir. initsial hujayralar moxlar va ba‘zi qirqquloqlarda bitta, urug’li o’simliklarda bir nechta bo’lishi mumkin. hosil qiluvchi to’qima (meristema) kelib chiqishiga ko’ra hosil qiluvchi to’qimalar birlamchi yoki ikkilamchi, o’simlikda joylanishiga ko’ra uchki (tepa)-apikal (lot. apeks-uchki) hamda yon - lalerial (latus-yon) va interkalyar hosil qiluvchi to’qimalarga bo’linadi. uchki meristema vegetativ novda va gul novda hosil qiluvchi hamda ildiz uchi meristemalariga bo’linadi va ular ildiz bilan poyalarning uchida joylashadi. yon meristemalariga ildiz va poyalar markaziy silindrining atrofida joylashgan peritsikl prokambiy va kambiylar kiradi. birlamchi meristema urug’ murtagida, poya, ildiz va ularning uchlarida yon poyalar hamda kurtaklarda joylashib, yangi organlarning hosil bo’lishini, shuningdek o’simliklarning bo’yiga o’sishini ta‘minlaydi. hosil qiluvchi to’qima (meristema) o’simlik tanasida meristemalarni joylashuvi 1-uchki; 2-yon; 3-oraliq elodeya (elodea canadensis) novdasining uchki kurtagi: …

4 / 27

va joylashishiga ko’ra qoplovchi to’qimalar uch guruhga; epiderma, po’kak yoki periderma hamda quruq po’stloqqa (ritidom) bo’linadi. epidermis o’simlikning barg va yosh novdalarini tashqi tomondan o’rab turuvchi bir qavat zich joylashgan tirik parenximatik hujayralardan tuzilgan. hujayra po’sti esa bir necha bor bukilgan. ichida yirik vakuolasi bo’ladi. xloroplastlar epidermis hujayralarida uchramaydi, bu hujayralarning po’sti esa hamma joyida ham bir xil qalinlashmagan. tashqi muhit, ya‘ni atmosfera tomon joylashgan hujayra po’sti boshqa qismlariga qaraganda qalinroq bo’ladi. buning ustiga u yerda kutin qavati, mum qatlami va mayda tukchalar zich bo’lib joylashadi. qoplovchi to’qimalar) qoplovchi to’qimalar) po’kak (periderma). odatda epidermis o’simlik organlarida bir necha oydan yilgacha saqlanadi, keyin esa to’kiladi va uning o’rnini ikkilamchi qoplovchi to’qima – po’kak egallaydi. ko’pchilik o’simlik ildiz va poyalarida ikkilamchi ksilema hosil bo’lishi bilan ildiz hamda poyaning epidermasi o’rnini periderma egallaydi. periderma - murakkab ko’p qavatli qoplovchi to’qima, chunki tuzilishi va vazifalari har xil bo’lgan hujayralar majmuasidan iborat: fellema (po’kak) - …

5 / 27

r ham o’ladi. ana shu markaziy silindrdan ajralgan va uning tashqi tomonida joylashgan po’stloqning o’lik to’qimalar yig’indisiga po’stloq deyiladi. demak, po’stloq bu hujayralari o’lgan har xil to’qimalar yig’indisidir o’simlik organlarining ko’pchilik qismi yirik, hujayra devori yupqa, modda almashinish jarayonida aktiv ishtirok etuvchi hujayralardan tashkil topgan. bu guruh hujayralar o’simlik organlarida birlamchi va ikkilamchi meristema hisobidan hosil bo’ladi va ular asosiy to’qimalar deyiladi. bajaradigan vazifasi va joylanishiga ko’ra asosiy to’qima quyidagi qismlarga bo’linadi: so’ruvchi (shimuvchi) parenxima. assimilyatsion parenxima yoki xlorenxima. g’amlovchi parenxima. suv g’amlovchi parenxima. aerenxima. asosiy to’qimalar) asosiy to’qimalar) (shimuvchi) so’ruvchi joylashgan bo’lib, u ildiz tuklari hamda parenxima. bu parenxima ildizning so’rish birlamchi po’stloqning yosh mintaqasida parenxima hujayralaridan iborat. bu parenxima tuproqdagi suv va unda erigan mineral moddalarni so’rib olib ildizning markaziy silindridagi o’tkazuvchi to’qimalarga yetkazib beradi. assimilyatsion parenxima yoki xlorenxima. xloroplastlari bo’lgan asosiy to’qima assimilyatsion parenxima deb ataladi. bu parenxima asosan o’simlik barglarida, o’t o’simliklarning poyalarida daraxtsimon o’simliklar poyasining …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "to’qimalar taqdimoti"

презентация powerpoint mavzu: to’qimalar asosiy savollar to’qimalar klassifikatsiyasi hosil qiluvchi to’qima (meristema) qoplovchi to’qima asosiy to’qima mexanik to’qima o’tkazuvchi to’qima ajratuvchi to’qima o’simliklar to’qimasi haqidagi dastlabki ma‘lumotlar xvii asrda m. malpigi va n.gryu asarlarida bayon etilgan. to’qimalar haqidagi ta‘limotning asoschisi ingliz olimi n.gryu hisoblanadi. uni 1682 yilda ―o’simliklar anatomyasi‖ asari chop etiladi. gryu botanika faniga birinchi bo’lib to’qimalar tushunchasini kiritadi hamda o’simlikning barcha organlaridagi to’qimalarni hujayrasining shakliga ko’ra parenxima va prozenxima guruhlariga ajratadi. keyinchalik gistolog p. van tigem to’qimalarni tirik va o’lik guruhga ajratdi. to’qimalarni ilmiy asosda tasnif qilgan olim fiziolog yu. saksdir....

This file contains 27 pages in PPTX format (3.3 MB). To download "to’qimalar taqdimoti", click the Telegram button on the left.

Tags: to’qimalar taqdimoti PPTX 27 pages Free download Telegram