ildizning tuzilishi, vazifasi, tiplari va qishloq xo‘jaligidagi ahamiyati

PPTX 33 pages 1.2 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

презентация powerpoint mavzu: ildizning tuzilishi, vazifasi, tiplari va qishloq xo’jaligidagi ahamiyati asosiy savollar ildiz va uning tuzilishi ildizning ichki tuzilishi ildizning birlamchi tuzilishi ildizning ikkilamchi tuzilishi shakli o’zgargan (metomorfoz) ildizlar ildiz va uning tuzilishi ildiz - yuksak o’simliklarning yer ostki organi (moxlardan tashqari) hisoblanib, u o’simlikning evolyutsion rivojlanishida quruqlikka chiqishi tufayli hosil bo’lgan. quruqlikka chiqqan dastlabki o’simliklar riniyafitlar hisoblanadi. ularning yer ostki organi rizoidlar bo’lgan. keyinchalik o’simliklar olamining keying rivojlanish bosqichlarida ancha takomillashgan va tuproqdan oziqlanuvchi ildizlar hosil bo’lgan. ildiz va uning tuzilishi o’simliklarning bargsiz, kurtaksiz yer osti qismiga ildiz deyiladi. suvo’tlarda, yo’sinlarda, ildiz yo’q, lekin yo’sinlarda bir xil hujayralar to’plamidan iborat bo’lgan, to’qimalarga bo’linmagan moslamalari bo’lib, ular rizoidlar deyiladi ildiz va uning tuzilishi ildiz quyidagi vazifalarni bajaradi: o’simliklarni tuproqqa mustahkam biriktirib turadi va uni shamol hamda boshqa mexanik ta‘sirotlarga qarshi chidamligini oshiradi; tuproqdan suv va unda erigan mineral hamda qisman organik moddalarni so’radi; ildizda zaxira oziq moddalar to’planadi. ayrim …

2 / 33

z va uning tuzilishi ildizning tuproqdan suv va unda erigan mineral moddalarni o’zlashtirishi uning asosiy va biologik jihatdan muhim vazifasi hisoblanib, bu uning ichki va tashqi tuzilishini belgilaydi. ildiz va uning tuzilishi ildizlar kelib chiqishiga ko’ra asosiy, yon hamda qo’shimcha ildizlarga bo’linadi. asosiy ildizlar – gulli o’simliklar urug’idagi murtak ildizchasining rivojlanishidan hosil bo’ladi va vertikal holda yo’nalib, tuproqqa chuqur kirib boradi. bir pallali o’simliklarda asosiy ildiz yaxshi o’smaydi va tez nobud bo’ladi. yon ildizlar keyinroq - asosiy ildizdan hosil bo’ladi. tuproqning yuqori qatlamida namgarchilikning kamayishi bilan yon ildizlar tuproq ostki qismiga kirib boradi. yon ildizlar o’z navbatida shoxlanib, birinchi tartib ildizini chiqaradi. bu ildiz esa ikkinchi tartib ildizini chiqaradi va h. k. yon ildizlar qo’shimcha ildizlardan ham hosil bo’ladi. ildiz va uning tuzilishi qo’shimcha ildizlar. ko’pchilik o’simliklarda asosiy ildizlardan tashqari, qo’shimcha ildizlar ham bo’ladi. qo’shimcha ildizlar tuzilishi va vazifasi jihatdan asosiy hamda yon ildizlarga o’xshash bo’ladi. deyarli barcha o’simliklarda qo’shimcha …

3 / 33

un bo’lmaydi, chunki ko’chatni kovlab olish paytida uning uchidagi hosil qiluvchi to’qima uzilib qoladi. shuning uchun ham bu ildizlar bir xil yo’g’onlikda bo’ladi. ma‘lumki, ildizlar poyalardan farq qiladi. masalan, ildizlarda barglar yoki reduksiyalanib qobiqqa aylangan barglar bo’lmaydi. ularning yana xarakterli belgisi uchida doimo ildiz qinining bo’lishidir. ildiz va uning tuzilishi popuk ildiz sistemasida asosiy ildiz bo’lmaydi yoki bo’lsa ham u ko’p sonli qo’shimcha ildizlar orasida ajralib turmaydi. bir pallali o’simliklarda asosiy ildizlar taraqqiy etmaydi, chunki, urug’dan unib chiqqan ingichka 1-4 ildizcha o’simlikni to’liq qondira olmaydi. shuning uchun poyadan ko’plab qo’shimcha ildizlargina hosil bo’ladi. g’allasimon o’simliklar, tuplanish oldidan yer yuzasiga yaqin joylashgan poyasining bo’g’inidan qo’shimcha ildizlar chiqara boshlaydi. bu qo’shimcha ildizlar yaxshi taraqqiy etganidan so’ng asosiy ildiz nobud bo’ladi. yuqoridagi ildiz sistemasi turlari bilan birga oraliq turlar ham kuzatiladi. shuningdek, ildiz sistemalarini tuproq qatlamlari bo’yicha taqsimlanishiga qarab ham tasniflash mumkin. tuproq yuzasida, chuqur ketadigan va universal ildiz sistemalari shakllanadi. ildiz va …

4 / 33

hini yaxshilash uchun agrotexnik tadbirlarni qo’llash muhim ahamiyatga ega bo’ladi. ildizning ichki tuzilishi ildizning uchi odatda ildiz qini bilan qoplangan va u parenximatik hujayralardan iborat. ildiz qinining markaziy qismi kolumella deb ataladigan hujayralar tashkil etib, ularda ko’p miqdorda kraxmal donachalari uchraydi. suvda o’sadigan o’simliklarda va parazitlik qilib yashaydigan o’simliklarning ildizida qin bo’lmaydi. ildiz qinining ustida uning o’sish nuqtasi yoki konusi joylashgan. o’sish konusining hujayralari bir xil meristema hujayralardan iborat. hujayra po’sti yupqa, yirik, yadroli bo’lib, hujayralar orasida bo’shliq bo’lmaydi. ildiz konusining eng uchida joylashgan bittadan bir nechtagacha bo’linadigan initsial hujayraga ega. ildizning ichki tuzilishi ildiz qini o’rab turgan bo’linish hususiyatiga ega bo’lgan meristema hujayralar to’plami bo’linishi (o’suvchi) zonasi deb yuritiladi. bo’linish zonasi taxminan 1 mm o’lchamga ega. keyinroq meristema hujayralaridan cho’ziq va ingichka hujayralar guruhi ajralib chiqadi va ular o’sish konusidan birmuncha yuqori (1-1,5 mm chamasi) joylashadi. bu o’sish yoki cho’zilish zonasini tashkil qilib, hujayralar bo’linishidan to’xtaydi, so’ng yiriklashadi. o’sish …

5 / 33

lari daraxtlarning ildiz tukiga nisbatan biroz uzun bo’ladi. lavlagi va kuzgi javdarda tukchaning uzunligi 10 mm, shumtol, limon ildiz tuklarining uzunligi esa o’rtacha 0,5 mm ga teng keladi ildizning ichki tuzilishi ildizning ichki tuzilishi ildiz uchki qismining umumiy ko’rinshi (a) va bo’ylama (b) kesmasi: i-ildiz qinchasi; ii-bo’linuvchi zonasi; iii-ildiz tukchalari (so’ruvchi zona); iv-o’tkazuvchi zona: 1-yon ildzning yuzaga kelishi; 2-epiblemada ildiz tukchalari; 2a-ildiz tukchasini shakllanishini dastlabki bosqichi; 2b-tukcha shakllanishini tugashi; 3-epiblema; 3a-ekzoderma; 4-birlamchi po’stloq; 5-endoderma; 6-peritsikl; 7-markaziy silindr. hujayralar ildiz tuklari joylashgan zonada to’qimalarni hosil qilganligi uchun differensiatsiya zonasi deb ataladi. har bir to’qima o’z funksiyasini bajaradi. ildiz tukchalarining miqdori tuproq namligiga ko’ra har xil: quruq joylarda o’sadigan o’simlik ildizlarida tuklar soni ko’p (1 mm2 da 400-500 tagacha) suvli va botqoqlik yerlardagi ildizlarda esa kam yoki umuman bo’lmaydi. masalan, makkajo’xorining 1 mm so’ruvchi zonasida 425, olmada – 300, loviyada – 230 tagacha, bir tup sulining ildiz tukchalari 14 milliardgacha etadi. ildizning …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ildizning tuzilishi, vazifasi, tiplari va qishloq xo‘jaligidagi ahamiyati"

презентация powerpoint mavzu: ildizning tuzilishi, vazifasi, tiplari va qishloq xo’jaligidagi ahamiyati asosiy savollar ildiz va uning tuzilishi ildizning ichki tuzilishi ildizning birlamchi tuzilishi ildizning ikkilamchi tuzilishi shakli o’zgargan (metomorfoz) ildizlar ildiz va uning tuzilishi ildiz - yuksak o’simliklarning yer ostki organi (moxlardan tashqari) hisoblanib, u o’simlikning evolyutsion rivojlanishida quruqlikka chiqishi tufayli hosil bo’lgan. quruqlikka chiqqan dastlabki o’simliklar riniyafitlar hisoblanadi. ularning yer ostki organi rizoidlar bo’lgan. keyinchalik o’simliklar olamining keying rivojlanish bosqichlarida ancha takomillashgan va tuproqdan oziqlanuvchi ildizlar hosil bo’lgan. ildiz va uning tuzilishi o’simliklarning bargsiz, kurtaksiz yer osti qismiga ildiz deyil...

This file contains 33 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "ildizning tuzilishi, vazifasi, tiplari va qishloq xo‘jaligidagi ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: ildizning tuzilishi, vazifasi, … PPTX 33 pages Free download Telegram